Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

क्षपयंति च ये मासं कार्तिकं व्रतचारिणः । स्नात्वा वै गोमतीनीरे तथा वै रुक्मिणीह्रदे

kṣapayaṃti ca ye māsaṃ kārtikaṃ vratacāriṇaḥ | snātvā vai gomatīnīre tathā vai rukmiṇīhrade

ଯେ ବ୍ରତଚାରୀମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସକୁ ବ୍ରତସହିତ ବ୍ୟତୀତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୋମତୀ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ରୁକ୍ମିଣୀ ହ୍ରଦରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରି ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।

क्षपयन्तिthey spend/pass (time)
क्षपयन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षपय् (धातु; क्षप् + णिच्)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; धातु: क्षपय् (causative)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
येthose who
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st case), बहुवचनम्; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)
मासम्a month
मासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्
कार्तिकम्(the month of) Kārtika
कार्तिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकार्तिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying 'मासम्')
व्रतचारिणःvow-observers
व्रतचारिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्रत-चारिन् (प्रातिपदिक; व्रत + चारिन्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st case), बहुवचनम्; व्रतं चरन्ति इति (vow-observers)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), धातु: स्ना; पूर्वक्रिया (having bathed)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
गोमतीनीरेon the bank/waters of the Gomati
गोमतीनीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगोमती-नीर (प्रातिपदिक; गोमती + नीर)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th case), एकवचनम्; अधिकरणम् (location)
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/likewise)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
रुक्मिणीह्रदेin/at the lake of Rukmiṇī
रुक्मिणीह्रदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरुक्मिणी-ह्रद (प्रातिपदिक; रुक्मिणी + ह्रद)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th case), एकवचनम्; अधिकरणम् (location)

Skanda (deduced)

Tirtha: Gomātī-tīra and Rukmiṇī-hrada (Dvārakā)

Type: ghat

Scene: Dawn at Gomātī-ghāṭa: vow-keepers entering the water; nearby, the calm expanse of Rukmiṇī-hrada with lotuses; temple silhouettes and Kārtika lamps.

K
Kārtika
G
Gomātī
R
Rukmiṇī-hrada
R
Rukmiṇī

FAQs

Observing Kārtika with tīrtha-snān at Dvārakā’s sacred waters is presented as a high form of dharmic practice.

Gomātī river-bank and Rukmiṇī-hrada (Rukmiṇī’s lake) in the Dvārakā sacred landscape.

Kārtika-vrata observance with bathing (snāna) at Gomātī and at Rukmiṇī-hrada.