Adhyaya 36

Verse 1

सूत उवाच । प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा स्थितस्तत्र सभास्थले । पप्रच्छात्युत्सुकमना बलिस्तत्क्षेत्रवैभवम्

ସୂତ କହିଲେ—ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ବଳି ସେଠାରେ ସଭାସ୍ଥଳରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ମନରେ ସେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ବୈଭବ ପଚାରିଲା।

Verse 2

प्रह्लादस्तद्वचः श्रुत्वा भक्तिभावपुरस्कृतम् । अभिनन्द्य च तं प्रेम्णा प्रवक्तुमुपचक्रमे

ଭକ୍ତିଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 3

प्रह्लाद उवाच । एकैकस्मिन्पदे दत्ते पुरीं द्वारवतीं प्रति । पुण्यं क्रतुसहस्राणां फलं भवति देहिनाम्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ଦ୍ୱାରବତୀ ପୁରୀ ପ୍ରତି ଏକେକ ପଦକ୍ଷେପ ଦେଲେ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କୁ ସହସ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 4

येऽपीच्छंति मनोवृत्त्या गमनं द्वारकां प्रति । तेषां प्रलीयते पापं पूर्वजन्मायुतार्जितम्

ଯେମାନେ କେବଳ ମନୋବୃତ୍ତିରେ ଦ୍ୱାରକା ପ୍ରତି ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଅୟୁତ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଲୟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 5

अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठंति विग्रहे । यावन्न गच्छते जंतुः कलौ द्वारवतीं प्रति

ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହରେ ସେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ, ଯେତେଦିନ କଲିଯୁଗରେ ଜୀବ ଦ୍ୱାରବତୀ (ଦ୍ୱାରକା) ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କରେନାହିଁ।

Verse 6

लोभेनाऽप्युपरोधेन दंभेन कपटेन वा । चक्रतीर्थे तु यो गच्छेन्न पुनर्विशते भुवि

ଲୋଭ, ଅବରୋଧ, ଦମ୍ଭ କିମ୍ବା କପଟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଯେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥକୁ ଯାଏ, ସେ ପୁନର୍ବାର ଜଗତରେ ପ୍ରବେଶ କରେନାହିଁ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ)।

Verse 7

हीनवर्णोऽपि पापात्मा मृतः कृष्णुपुरीं प्रति । कलि कालकृतैर्दोषैरत्युग्रैरपि मानवः । भक्त्या कृष्णमुखं दृष्ट्वा न लिप्यति कदाचन

ହୀନବର୍ଣ୍ଣର ପାପାତ୍ମା ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣୁପୁରୀ (ଦ୍ୱାରକା) ପ୍ରତି ଯାଉଥିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେ କେବେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ। କଲିକାଳଜନିତ ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ଦୋଷରେ ପୀଡିତ ମାନବ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ କୃଷ୍ଣମୁଖ ଦର୍ଶନ କଲେ କଦାପି କଳୁଷିତ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 8

तावद्विराजते काशी ह्यवंती मथुरापुरी । यावन्न पश्यते जंतुः पुरीं कृष्णेन पालिताम्

କାଶୀ, ଅବନ୍ତୀ ଓ ମଥୁରାପୁରୀ ସେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ବିରାଜେ, ଯେତେଦିନ ଜୀବ କୃଷ୍ଣେ ପାଳିତ ସେହି ପୁରୀ (ଦ୍ୱାରକା)କୁ ଦର୍ଶନ କରେନାହିଁ।

Verse 9

येषां कृष्णालये प्राणा गता दानवनायक । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ହେ ଦାନବନାୟକ! ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରାଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଧାମ ଦ୍ୱାରକାରେ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କରେ, ସେମାନଙ୍କର ପୁନରାଗମନ ନାହିଁ—କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପ ପରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 10

दुर्लभो द्वारकावासो दुर्लभं कृष्णदर्शनम् । दुर्लभं गोमतीस्नानं रुक्मिणीदर्शनं कलौ

କଳିଯୁଗରେ ଦ୍ୱାରକାବାସ ଦୁର୍ଲଭ, କୃଷ୍ଣଦର୍ଶନ ଦୁର୍ଲଭ; ପବିତ୍ର ଗୋମତୀରେ ସ୍ନାନ ଓ ରୁକ୍ମିଣୀଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 11

नित्यं कृष्णपुरीं रम्यां ये स्मरंति गृहे स्थिताः । न तेषां पातकं किंचिद्देहमाश्रित्य तिष्ठति

ଯେମାନେ ଘରେ ରହି ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ରମ୍ୟ କୃଷ୍ଣପୁରୀ (ଦ୍ୱାରକା)କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି କୌଣସି ପାପ ରହିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 12

केशवार्चा गृहे यस्य न तिष्ठति महीपते । तस्यान्नं न च भोक्तव्यमभक्ष्येण समं स्मृतम्

ହେ ମହୀପତି! ଯାହାଙ୍କ ଘରେ କେଶବଙ୍କ ଆର୍ଚ୍ଚା ସ୍ଥାପିତ ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଶାସ୍ତ୍ରରେ ତାହାକୁ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ କରାଯାଇଛି।

Verse 13

नोष्णत्वं द्विज राजे वै न शीतत्वं हुताशने । वैष्णवानां न पापत्वमेकादश्युपवासिनाम्

ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଉଷ୍ଣତାର ଅଭାବ ନାହିଁ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୀତଳତାର ଅଭାବ ନାହିଁ, ସେପରି ଏକାଦଶୀ ଉପବାସୀ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କର ପାପତ୍ୱ ନଥାଏ।

Verse 14

नास्ति नास्ति महाभागाः कलिकालसमं युगम् । स्मरणात्कीर्त्तनाद्विष्णोः प्राप्यते परमव्ययम्

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ! କଳିଯୁଗ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଯୁଗ ନାହିଁ—କେବେ ନାହିଁ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ମରଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତନରେ ପରମ ଅବ୍ୟୟ ପଦ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 15

सत्यभामापतिर्यत्र यत्र पुण्या च गोमती । नरा मुक्तिं प्रयास्यंति तत्र स्नात्वा कलौ युगे

ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟଭାମାପତି (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ) ବିରାଜିତ ଓ ଯେଉଁଠି ପୁଣ୍ୟା ଗୋମତୀ ବହେ—କଳିଯୁଗରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଲୋକେ ମୁକ୍ତିପଥେ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 16

माधवे शुक्लपक्षे तु त्रिस्पृशां द्वादशीं यदि । लभते द्वारकायां तु नास्ति धन्यतरस्ततः

ମାଧବ (ବୈଶାଖ) ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଯଦି ଦ୍ୱାରକାରେ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଦ୍ୱାଦଶୀ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଧନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

Verse 17

त्रिस्पृशां द्वादशीं प्राप्य गत्वा कृष्णपुरीं नरः । यः करोति हरेर्भक्त्या सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଦ୍ୱାଦଶୀ ପ୍ରାପ୍ତ କରି କୃଷ୍ଣପୁରୀ (ଦ୍ୱାରକା)କୁ ଯାଇ ଯେ ନର ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭେ।

Verse 18

नंदायां तु जयायां वै भद्रा चैव भवेद्यदि । उपवासार्चने गीते दुर्ल्लभा कृष्णसन्निधौ

ନନ୍ଦା, ଜୟା ଓ ଭଦ୍ରା ଏହି ଶୁଭଯୋଗ ଯଦି ହୁଏ, ତେବେ କୃଷ୍ଣସନ୍ନିଧିରେ ଉପବାସ, ଅର୍ଚ୍ଚନା ଓ ଭକ୍ତିଗୀତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅମୂଲ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 19

उदयैकादशी स्वल्पा अंते चैव त्रयोदशी । संपूर्णा द्वादशी मध्ये त्रिस्पृशा च हरेः प्रिया

ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟେ ଏକାଦଶୀ ଅଳ୍ପ ଥାଏ ଏବଂ ଶେଷରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଥାଏ—ସେଇ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା, ହରିଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।

Verse 20

एकेन चोपवासेन उपवासाऽयुतं फलम् । जागरे शतसाहस्रं नृत्ये कोटिगुणं कलौ

କଳିଯୁଗରେ ଏକ ଉପବାସରେ ଦଶହଜାର ଉପବାସର ଫଳ ମିଳେ; ରାତ୍ରିଜାଗରଣେ ଲକ୍ଷଗୁଣ; ଭକ୍ତିନୃତ୍ୟେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ।

Verse 21

तत्फलं लभते मर्त्त्यो द्वारकायां दिनेदिने । गृहेषु वसतामेतत्किं पुनः कृष्णसंनिधौ

ସେଇ ଫଳକୁ ମର୍ତ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାରେ ଦିନେଦିନେ ପାଏ। ଘରେ ବସୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଏହା ପାଆନ୍ତି—ତେବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ କେତେ ଅଧିକ!

Verse 22

वाङ्मनःकायजैर्दोषैर्हता ये पापबुद्धयः । द्वारवत्यां विमुच्यंते दृष्ट्वा कृष्णमुखं शुभम्

ବାକ୍, ମନ ଓ କାୟାଜନିତ ଦୋଷରେ ପୀଡିତ ପାପବୁଦ୍ଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରବତୀରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶୁଭ ମୁଖ ଦର୍ଶନ କରି ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 23

दैत्येश्वर नराः श्लाघ्या द्वारवत्यां गताश्च ये

ହେ ଦୈତ୍ୟେଶ୍ୱର! ଯେ ନରମାନେ ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ଗତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ଲାଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶଂସନୀୟ।

Verse 24

दुर्ल्लभानीह तीर्थानि दुर्लभाः पर्वतोत्तमाः । दुर्ल्लभा वैष्णवा लोके द्वारकावसतिः कलौ

ଏହି ଲୋକରେ ତୀର୍ଥ ଦୁର୍ଲଭ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଲୋକମଧ୍ୟରେ ବୈଷ୍ଣବ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ଦ୍ୱାରକାବାସ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 25

गवां कोटिसहस्राणि रत्नको टिशतानि च । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं कृष्णसन्निधौ

କୋଟି-ସହସ୍ର ଗାଈ ଓ କୋଟି-ଶତ ରତ୍ନ ଦାନ କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ମିଳିଯାଏ।

Verse 26

यस्याः सीमां प्रविष्टस्य ब्रह्महत्यादिपातकम् । नश्यते दर्शनादेव तां पुरीं को न सेवते

ଯେ ପୁରୀର ସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପ କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ନଶିଯାଏ—ଏମିତି ପୁରୀକୁ କିଏ ନ ସେବିବ?

Verse 27

चक्रांकिता शिला यत्र गोमत्युदधिसंगमे । यच्छति पूजिता मोक्षं तां पुरीं को न सेवते

ଗୋମତୀ ଓ ସମୁଦ୍ରର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳେ ଯେଉଁଠି ଚକ୍ରାଙ୍କିତ ଶିଳା ଅଛି, ପୂଜିଲେ ଯାହା ମୋକ୍ଷ ଦିଏ—ଏମିତି ପୁରୀକୁ କିଏ ନ ସେବିବ?

Verse 28

सिंहस्थे च गुरौ विप्रा गोदावर्य्यां तु यत्फलम् । तत्फलं स्नानमात्रेण गोमत्यां कृष्णसन्निधौ

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ସିଂହସ୍ଥରେ ଗୁରୁ (ବୃହସ୍ପତି) ଥିବାବେଳେ ଗୋଦାବରୀରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଗୋମତୀରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମିଳେ।

Verse 29

द्वारकाऽवस्थितं तोयं षण्मासं पिबते नरः । तस्य चक्रांकितो देहो भवते नात्र संशयः

ଯେ ନର ଦ୍ୱାରକାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜଳକୁ ଛଅ ମାସ ପାନ କରେ, ତାହାର ଦେହରେ ଚକ୍ରଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 30

मन्वन्तरसहस्राणि काशीवासेन यत्फलम् । तत्फलं द्वारकायां च वसतः पंचभिर्द्दिनैः

ହଜାର ହଜାର ମନ୍ୱନ୍ତର କାଶୀବାସରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳ ଦ୍ୱାରକାରେ କେବଳ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ବସିଲେ ମିଳେ।

Verse 31

तावन्मृतप्रजा नारी दुर्भगा दैत्यपुंगव । यावन्न पश्यते भक्त्या कलौ कृष्णप्रियां पुरीम्

ହେ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ! କଳିଯୁଗରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାରୀ ଭକ୍ତିସହିତ କୃଷ୍ଣପ୍ରିୟ ପୁରୀ (ଦ୍ୱାରକା) ଦର୍ଶନ କରେନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସନ୍ତାନହୀନା ଓ ଦୁର୍ଭାଗିନୀ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

Verse 32

रुक्मिणीं सत्यभामां च देवीं जांबवतीं तथा । मित्रविंदां च कालिंदीं भद्रां नाग्नजितीं तथा

ତାଙ୍କ ସହ ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା ଓ ଦେବୀ ଜାମ୍ବବତୀ ଥିଲେ; ଏବଂ ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, କାଳିନ୍ଦୀ, ଭଦ୍ରା, ନାଗ୍ନଜିତୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 33

संपूज्य लक्ष्मणां तत्र वैष्णवीः कृष्णवल्लभाः । एताः संपूज्य विधिवच्छ्रेष्ठपुत्रश्च लभ्यते

ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଓ କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା ବୈଷ୍ଣବୀ ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 34

तावद्भवभयं पुंसां गृहभंगश्च मूर्खता । यावन्न पश्यते भक्त्या कलौ कृष्णपुरीं नरः

କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିସହିତ କୃଷ୍ଣପୁରୀ ଦ୍ୱାରକାର ଦର୍ଶନ ନ କରିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତାହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭବଭୟ, ଗୃହଭଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ଖତାର ଅନ୍ଧକାର ରହିଥାଏ।

Verse 35

न सर्वत्र महापुण्यं संगमे सरितांपतेः । जाह्नवीसंगमान्मुक्तिर्गोमतीनीरसंगमात् । संपर्के गोमतीनीरपूतोऽहं कृष्णसन्निधौ

ସମସ୍ତ ନଦୀସଙ୍ଗମରେ ମହାପୁଣ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ସଙ୍ଗମରୁ ମୁକ୍ତି କୁହାଯାଏ; ଗୋମତୀ ଜଳସଙ୍ଗମରୁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। ଗୋମତୀର ପବିତ୍ର ଜଳସ୍ପର୍ଶରେ, କୃଷ୍ଣସନ୍ନିଧିରେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହେଲି।

Verse 36

गोमतीनीरसंपृक्तं ये मां पश्यंति मानवाः । न तेषां पुनरावृत्तिरित्याह सरितांपतिः

ଗୋମତୀ ଜଳସ୍ପର୍ଶରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋର ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନରାବୃତ୍ତି (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ନାହିଁ—ଏହିପରି ନଦୀମାନଙ୍କ ଅଧିପତି (ସମୁଦ୍ର) କହନ୍ତି।

Verse 37

द्वारकां गच्छमानस्य विपत्तिश्च भवेद्यदि । न तस्य पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଯଦି କାହାରୋ ବିପତ୍ତି ଘଟେ, ତଥାପି ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର କୋଟିଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ପୁନରାବୃତ୍ତି (ସଂସାରକୁ ଫେରା) ହୁଏ ନାହିଁ।