Adhyaya 31
Prabhasa KhandaDvaraka MahatmyaAdhyaya 31

Adhyaya 31

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦ୍ୱାରକାର ଭକ୍ତିମୟ ମହିମା ଓ ତୀର୍ଥ-ସଙ୍ଗମର ପବିତ୍ରତା ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନଗରର ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭା କହନ୍ତି—ଯାହା ଅନ୍ଧକାର ଓ ଭୟ ନାଶ କରେ—ଏବଂ ଧ୍ୱଜ-ପତାକା ଦ୍ୱାରା ବିଜୟଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ବିଷ୍ଣୁ/କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଲୟ ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଦେଖି ସମବେତ ଜନ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁ ସହ ଭକ୍ତିରେ ବିହ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି। ତାପରେ ଭାରତବ୍ୟାପୀ ଅନେକ ତୀର୍ଥ, ନଦୀ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଗର—ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରୟାଗ, ଗଙ୍ଗା/ଜାହ୍ନବୀ, ଯମୁନା, ନର୍ମଦା, ସରସ୍ୱତୀ, ଗୋଦାବରୀ, ଗୟା, ଶାଳଗ୍ରାମ-କ୍ଷେତ୍ର, ପୁଷ୍କର, ଅଯୋଧ୍ୟା, ମଥୁରା, ଅବନ୍ତୀ, କାଞ୍ଚୀ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ପ୍ରଭାସ ଆଦି—ଗଣନା ହୁଏ; ତ୍ରିଲୋକର ପବିତ୍ର ଭୂଦୃଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରକା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ ବୋଲି ଭାବ ପ୍ରକାଶିତ। ଋଷିମାନେ ଜୟଧ୍ୱନି ଓ ନମସ୍କାର କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ନାରଦ କହନ୍ତି—ଏହି ଦର୍ଶନ ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ; ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଓ ଦ୍ୱାରକା ପ୍ରାପ୍ତିର ସଙ୍କଳ୍ପ ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟାରେ ମିଳେ ନାହିଁ। ଦ୍ୱାରକାକୁ କ୍ଷେତ୍ର-ତୀର୍ଥରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପରେ ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ଧ୍ୱଜ ଓ ସ୍ତୋତ୍ର ସହ ଯାତ୍ରା ଗୋମତୀ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ। ନାରଦ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଗୋମତୀକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କହନ୍ତି; ତାହାର ସ୍ନାନ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଲାଭଦାୟକ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ସ୍ନାନ ପରେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାରକା ଦ୍ୱାରରେ ନଗରକୁ ରାଜସ ଦିବ୍ୟରୂପେ—ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣ, ଅଲଙ୍କୃତ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରିଣୀ—ଦେଖି ସମୂହ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି।

Shlokas

Verse 1

प्रह्लाद उवाच दिव्यस्वप्रभया ध्वांतं भूतानां नाशयन्सदा । जनयन्परमानंदं भक्तानां च भयापहः

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ଯିଏ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ରଭାରେ ସଦା ଜୀବମାନଙ୍କ ଅନ୍ଧକାରକୁ ନାଶ କରନ୍ତି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପରମାନନ୍ଦ ଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭୟ ହରଣ କରନ୍ତି।

Verse 2

पताकाभिर्ध्वजस्थाभिर्द्वारकाजयवर्द्धनः । दिव्यपुण्यप्रकाशेन राजते गिरिराडिव

ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜସ୍ତମ୍ଭରେ ସୁଶୋଭିତ, ଜୟବର୍ଧିନୀ ଦ୍ୱାରକା—ଦିବ୍ୟ ପୁଣ୍ୟପ୍ରକାଶରେ—ଗିରିରାଜ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

Verse 3

दृष्ट्वाऽलयं तदा विष्णोस्तदायुधविभूषितम् । विहाय पादुके च्छत्रं दण्डवत्पतिता भुवि

ତେବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆୟୁଧରେ ବିଭୂଷିତ ଧାମକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ପାଦୁକା ଓ ଛତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ଦଣ୍ଡବତ୍ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 4

भूमिसंलुठनं तेषां तीर्थानामद्भुतं महत् । अभवद्विप्र शार्दूलाः क्षेत्रादीनां च सर्वशः

ହେ ବିପ୍ରଶାର୍ଦୂଳମାନେ! ସେହି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ଭୂମିରେ ଲୁଠିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମହାନ ହେଲା; ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରାଦିରେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ଏହିପରି ହେଲା।

Verse 5

वाराणसी कुरुक्षेत्रं प्रयागो जाह्नवी तथा । यमुना नर्मदा पुण्या पुण्या प्राची सरस्वती

ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଓ ପ୍ରୟାଗ; ତଥା ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ମଧ୍ୟ; ଯମୁନା ଓ ପବିତ୍ର ନର୍ମଦା; ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରାଚୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ—(ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ)।

Verse 6

गोदावरी महापुण्या गया तिस्रस्तु मंगलाः । शालिग्रामं महाक्षेत्रं पुण्या चक्रनदी शुभा

ମହାପୁଣ୍ୟ ଗୋଦାବରୀ; ଗୟା; ସେହି ତିନି ମଙ୍ଗଳ (ତୀର୍ଥ/ଧାରା); ଶାଳିଗ୍ରାମ ମହାକ୍ଷେତ୍ର; ଏବଂ ଶୁଭ ପୁଣ୍ୟ ଚକ୍ରନଦୀ—(ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ)।

Verse 7

पयोष्णी तपती कृष्णा कावेर्य्याद्याः सुपुण्यदाः । पुष्करादीनि तीर्थानि सागराः पर्वतोत्तमाः

ପୟୋଷ୍ଣୀ, ତପତୀ, କୃଷ୍ଣା, ଏବଂ କାବେରୀ ଆଦି—ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ; ପୁଷ୍କରାଦି ତୀର୍ଥମାନ; ସାଗରମାନ; ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତମାନ—(ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ)।

Verse 8

अयोध्या मथुरा माया अवंत्याद्याश्च मुक्तिदाः । श्रीरंगाख्यमनंतं च प्रभासं च विशेषतः

ଅଯୋଧ୍ୟା, ମଥୁରା, ମାୟା (ହରିଦ୍ୱାର) ଓ ଅବନ୍ତୀ ଆଦି—ସବୁ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ; ଏବଂ ‘ଅନନ୍ତ’ ନାମକ ଶ୍ରୀରଙ୍ଗ, ବିଶେଷତଃ ପ୍ରଭାସ ମଧ୍ୟ (ପ୍ରଶଂସିତ)।

Verse 9

पुरुषोत्तमं महाक्षेत्रमरण्यान्यादयः शुभाः । त्रैलोक्ये वर्त्तमानानि सर्वतीर्थानि सर्वशः

ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ମହାକ୍ଷେତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଅରଣ୍ୟାଦି—ଏମିତି ଯେ, ତ୍ରିଲୋକରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ।

Verse 10

दृष्ट्वा कृष्णालयं पुण्यं मुहुर्मुहुः प्रहर्षिताः । जय शब्दैर्नमःशब्दैर्गर्जंतो हरिनामभिः

ପୁଣ୍ୟ କୃଷ୍ଣାଳୟକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ—‘ଜୟ’ ଓ ‘ନମଃ’ ଶବ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କରି, ହରିନାମକୁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ।

Verse 11

आनंदाश्रूणि मुंचंतः प्रेम्णा गद्गदया गिरा । स्तुवंति मुनयः सर्वे तीर्थादीनि च सर्वशः

ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁ ଝରାଇ, ପ୍ରେମରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ, ସମସ୍ତ ମୁନି ତୀର୍ଥ ଓ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳମାନଙ୍କୁ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 12

अथ संस्तुवतां तेषामन्योन्यं मुदितात्मनाम् । वीक्ष्य वक्त्राणि सर्वेषां महर्षिर्नारदोऽब्रवीत्

ତାପରେ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ପରସ୍ପର ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ମହର୍ଷି ନାରଦ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଦେଖି କହିଲେ।

Verse 13

श्रीनारद उवाच । राशयः पुण्य पुंजानां कृता युष्माभिरुत्तमाः । तज्जन्मना सहस्रैस्तु यद्दृष्टं कृष्णमंदिरम्

ଶ୍ରୀ ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଉତ୍ତମମାନେ, ତୁମେ ପୁଣ୍ୟପୁଞ୍ଜର ରାଶି ସଞ୍ଚୟ କରିଛ; କାରଣ ସହସ୍ର ଜନ୍ମ ପରେ ମାତ୍ର କୃଷ୍ଣମନ୍ଦିରର ଦର୍ଶନ ମିଳେ।

Verse 14

दर्शनं कृष्णदेवस्य द्वारकागमने मतिः । दृढभक्तिर्महाविष्णोर्नाल्पस्य तपसः फलम्

ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବାର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ, ଏବଂ ମହାବିଷ୍ଣୁରେ ଅଚଳ ଭକ୍ତି—ଏଗୁଡ଼ିକ ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ନୁହେଁ।

Verse 16

धन्येयं गौतमी गंगा गौतमोऽयं महातपाः । यत्प्रसादेन सर्वेषां कल्याणं समुपस्थितम्

ଧନ୍ୟ ଏହି ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା, ଧନ୍ୟ ଏହି ମହାତପସ୍ବୀ ଗୌତମ; ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସମସ୍ତଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ସଫଳ ହୋଇଛି।

Verse 17

यज्ञाध्ययनदानानां तपोव्रतसमाधिनाम् । संप्राप्तफलमस्माभिर्युष्माभिः सर्वतीर्थकाः

ଯଜ୍ଞ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଦାନ, ତପ, ବ୍ରତ ଓ ସମାଧି—ଏସବୁର ଫଳ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପାଇଛ, ହେ ସର୍ବତୀର୍ଥସ୍ୱରୂପମାନେ।

Verse 18

यूयं सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि चैव कृत्स्नशः । कृष्णाज्ञया सर्वकालं तिष्ठध्वं सर्वदैवतैः

ତୁମେ ସମଗ୍ରରୂପେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ସର୍ବକାଳ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥାନ କର।

Verse 19

धन्या वै पूर्वजास्तेषां वंशजाः कृष्णदर्शनं । सोत्सवा द्वारकां यांति पश्यंति च हरिप्रियाम्

ଯାହାଙ୍କ ବଂଶଜମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ। ସେମାନେ ଉତ୍ସବଭାବରେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇ ହରିପ୍ରିୟା ନଗରୀକୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 20

इयं च शोभते पुण्या द्वारका कृष्ण वल्लभा । प्रपश्यंतु महाभागास्तथा वाराणसीं शुभाम्

ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଦ୍ୱାରକା—ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଛି। ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ ଏହାକୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ସେହିପରି ଶୁଭ ବାରାଣସୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତୁ।

Verse 21

क्षेत्राणि कुरुमुख्यानि पश्यंतु द्वारकां प्रभोः । तादृशी मथुरा काशी मायाऽध्योध्या च राजते

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଦର୍ଶନ କରୁନ୍ତୁ। ସେହିପରି ମଥୁରା, କାଶୀ, ମାୟା (ହରିଦ୍ୱାର) ଓ ଅଯୋଧ୍ୟା ମଧ୍ୟ ମହିମାରେ ରାଜେ।

Verse 22

अवन्ती न च कांची च क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम् । सूर्योपरागकालेऽपि कुरुक्षेत्रं न राजते

ଅବନ୍ତୀ (ଉଜ୍ଜୟିନୀ), କାଞ୍ଚୀ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର (ପୁରୀ) ମଧ୍ୟ ଏପରି ଶୋଭା ପାଉନାହାନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଏତେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 23

ईदृशं न गयातीर्थं यादृगेतत्प्रकाशते

ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେପରି ଗୟାତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 24

ग्रहनक्षत्रताराणां यथा सूर्य्यो विराजते । सक्षेत्रतीर्थराजानां द्वारकार्को विराजते

ଯେପରି ଗ୍ରହ-ନକ୍ଷତ୍ର-ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବାଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେପରି କ୍ଷେତ୍ର ଓ ତୀର୍ଥର ରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ଦ୍ୱାରକା-ସୂର୍ଯ୍ୟ’ ପରମ ଭାବେ ବିରାଜମାନ।

Verse 25

प्रह्लाद उवाच । निशम्य नारदेनोक्तं प्रहृष्टाश्च तथा द्विजाः । क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि पुरस्कृत्य च गौतमम्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ଗୌତମଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରି (ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ)।

Verse 26

विहाय गौतमीं तत्र प्रययुर्ह्यग्रतोग्रतः । प्रहृष्टा गौतमी तत्र प्रणम्य त्वरिता ययौ

ସେଠାରେ ଗୌତମୀକୁ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଗ୍ରେ ଅଗ୍ରେ ତ୍ୱରାରେ ଆଗେଇଗଲେ। ଗୌତମୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କରି ଶୀଘ୍ର (ସେମାନଙ୍କ ପଛେ) ଗଲା।

Verse 27

गीतवाद्यैश्च नृत्यैश्च पताकाभिः समंततः । प्रययुः स्तोत्रपाठैश्च सर्वे ते द्वारकाश्रये

ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ-ନୃତ୍ୟ ସହ, ଚାରିଦିଗରେ ପତାକା ନେଇ, ସ୍ତୋତ୍ରପାଠ କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାରକାର ଆଶ୍ରୟକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 28

स तीर्थान्यग्रतः कृत्वा मध्ये कृत्वा तु शोभनम् । प्रयागं तीर्थराजं च प्रहृष्टं क्षेत्रदर्शनात्

ସେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖିଲେ, ଏବଂ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶୋଭନ ପ୍ରୟାଗ—ତୀର୍ଥରାଜ—କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଦର୍ଶନରେ ସେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 29

ततः पश्चात्सरित्स्नानं चकार ऋषिसत्तमः । जाह्नवी गौतमी रेवा यमुनाप्राक्सरस्वती

ତତ୍ପରେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ର ନଦୀମାନଙ୍କରେ ସ୍ନାନ କଲେ—ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା), ଗୌତମୀ, ରେବା (ନର୍ମଦା), ଯମୁନା ଓ ପ୍ରାଚୀନ ସରସ୍ୱତୀରେ।

Verse 30

सरयूर्गंडकी तापी पयोष्णी यमुना तथा । कृष्णा भीमरथी गंगा कावेरी चाघनाशिनी

ସରୟୂ, ଗଣ୍ଡକୀ, ତାପୀ, ପୟୋଷ୍ଣୀ ଓ ଯମୁନା; ତଥା କୃଷ୍ଣା, ଭୀମରଥୀ, ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ପାପନାଶିନୀ କାବେରୀ—ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟନଦୀ କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 31

मंदाकिनी महापुण्या पुण्या भोगवती नदी । व्रजंति युगपत्सर्वाः पश्यंत्यो द्वारकां पुरीम्

ମହାପୁଣ୍ୟା ମନ୍ଦାକିନୀ ଓ ପୁଣ୍ୟନଦୀ ଭୋଗବତୀ—ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଗମନ କରି ଦ୍ୱାରକାପୁରୀକୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 32

ततस्ते सागराः सप्त स्वैःस्वैस्तीर्थैः समन्विताः । ततः पश्चादरण्यान्याश्रमैः पुण्यैयुतानि च

ତାପରେ ସପ୍ତ ସାଗର ନିଜ ନିଜ ତୀର୍ଥସହିତ ଆସିଲେ; ତଦନନ୍ତରେ ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମଯୁକ୍ତ ଅରଣ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଗମନ କଲେ।

Verse 33

ततस्तु पर्वता रम्या मेर्वाद्यास्तु सुशोभनाः । नृत्यंतो गायमानाश्च स्तवाद्यैस्तु महर्षिभिः

ତାପରେ ରମ୍ୟ ପର୍ବତମାନେ—ମେରୁ ଆଦି—ଅତି ଶୋଭାୟମାନ ହେଲେ; ମହର୍ଷିମାନେ ସ୍ତବ-ସ୍ତୁତି ସହ ନୃତ୍ୟ କରି ଗାନ କଲେ।

Verse 34

ततश्च ऋषयो देवाः समंताद्धृष्टमानसाः । गायंतो नृत्यमानाश्च गर्जंतो हरिनामभिः

ତେବେ ଋଷି ଓ ଦେବମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହୃଷ୍ଟମନ ହୋଇ, ହରିନାମକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଘୋଷଣା କରି ଗାଇ ନୃତ୍ୟ କଲେ।

Verse 35

वादित्रनिनदैरुच्चैर्जयशब्दैः प्रहर्षिताः । प्राप्तास्ते गोमतीतीरं सर्वयज्ञसमन्विताः । ववंदिरे महापुण्याः सर्वे ते हृष्टमानसाः

ବାଦ୍ୟର ଉଚ୍ଚ ନିନାଦ ଓ ‘ଜୟ’ ଘୋଷରେ ପ୍ରହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଗୋମତୀ ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞଫଳସମ୍ପନ୍ନ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ସେମାନେ ହୃଷ୍ଟମନେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 36

श्रीनारद उवाच । हे भागीरथि हे रेवे यमुने शृणु गौतमि । श्रेष्ठा श्रीगोमतीदेवी विख्याता भुवनत्रये

ଶ୍ରୀ ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ଭାଗୀରଥୀ, ହେ ରେବା, ହେ ଯମୁନା, ଶୁଣ ହେ ଗୌତମୀ; ଶ୍ରୀ ଗୋମତୀ ଦେବୀ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠା, ତ୍ରିଭୁବନେ ବିଖ୍ୟାତା।

Verse 37

यस्याः सकृज्जलस्नानं स्पर्द्धते ब्रह्मविद्यया । तेन वै गोमती सेयं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमा । ब्रह्मज्ञानेन मुच्यंते प्रयागमरणेन वा । स्नानमात्रेण गोमत्यां मुच्यते पूर्वजैः सह

ଯାହାର ଜଳରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କରିବା ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ଫଳ ସହ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରେ; ତେଣୁ ଏହି ଗୋମତୀ ସର୍ବତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମୋତ୍ତମା। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ କିମ୍ବା ପ୍ରୟାଗରେ ମୃତ୍ୟୁରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ଗୋମତୀରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ସହ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 38

प्रह्लाद उवाच । निशम्य तानि तीर्थानि माहात्म्यं महदद्भुतम् । गोमत्याः श्रद्धया स्नात्वा उत्सवैरग्रतो ययुः

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ— ସେହି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ମହାନ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣି, ସେମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗୋମତୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଉତ୍ସବ ସହିତ ଆଗକୁ ଆଗକୁ ଗଲେ।

Verse 39

ततः क्षेत्राणि तीर्थानि सरितः सागरादयः । ददृशुर्द्वारकां रम्यामागता द्वारमण्डपे

ତାପରେ କ୍ଷେତ୍ର, ତୀର୍ଥ, ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରାଦି ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାରମଣ୍ଡପକୁ ଆସି ରମ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 40

स्थितां सिंहासने दिव्ये मणिकांचनभूषिते । सुन्दरां शुक्ल वर्णां च रुद्रादित्यसमप्रभाम्

ସେମାନେ ମଣି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଭୂଷିତ ଦିବ୍ୟ ସିଂହାସନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସୁନ୍ଦରୀ, ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣା, ରୁଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭାଶାଳି।

Verse 41

दिव्यवस्त्रां सुगंधाढ्यां रत्नाभरणभूषिताम् । किरीटकुण्डलैर्दिव्यैः शोभितां कंकणादिभिः

ସେ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ରତ୍ନାଭରଣରେ ଭୂଷିତା; ଦିବ୍ୟ କିରୀଟ-କୁଣ୍ଡଳ ଏବଂ କଙ୍କଣାଦି ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତା ଥିଲେ।

Verse 42

वरदाभयहस्तां च शंखचक्रगदायुधाम् । श्वेतातपत्रशोभाढ्यां चामरव्यजनादिभिः

ତାଙ୍କ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବର ଓ ଅଭୟ ପ୍ରଦାନ ହୁଏ; ସେ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦା ଆୟୁଧ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଶ୍ୱେତ ଛତ୍ରର ଶୋଭା ଓ ଚାମର-ବ୍ୟଜନାଦି ଚିହ୍ନରେ ସେ ଅଧିକ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲେ।

Verse 43

संस्तवैः स्तूयमानां च गीतवाद्यादिहर्षिताम् । महासिंहासनस्थां तु दृष्ट्वा द्वारवतीं पुरीम् । प्रणेमुर्युगपत्सर्वे सर्वाणि च सुभक्तितः

ସ୍ତବଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତା ଓ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟରେ ହର୍ଷିତା, ସେ ମହାସିଂହାସନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତା ଥିଲେ। ଏପରି ଦ୍ୱାରବତୀ ପୁରୀକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।