Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

परनिन्दां च पैशुन्यं परस्य परिवञ्चनम् । परान्नं परपाकं च सति वित्ते त्यजेद्बुधः

Transliteration

paranindāṃ ca paiśunyaṃ parasya parivañcanam | parānnaṃ parapākaṃ ca sati vitte tyajedbudhaḥ

Translation

ଯେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଧନ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପରନିନ୍ଦା, ପୈଶୁନ୍ୟ (ଚୁଗୁଲି), ପରକୁ ଠକେଇବା, ଏବଂ ପରର ଅନ୍ନ କିମ୍ବା ପରର ପାକ ଉପରେ ନିର୍ଭରତା—ଏସବୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

Word by Word

• परनिन्दाम्: censure of others
• परनिन्दाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर-निन्दा (प्रातिपदिक; निन्दा-शब्द)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (परस्य निन्दा)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• पैशुन्यम्: slander, tale-bearing
• पैशुन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पैशुन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• परस्य: of another
• परस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• परिवञ्चनम्: deceiving
• परिवञ्चनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परि-√वञ्च् (धातु) + अन (प्रत्यय) → परिवञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• परान्नम्: another’s food
• परान्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर-अन्न (प्रातिपदिक; अन्न-शब्द)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (परस्य अन्नम्)

• परपाकम्: another’s cooking/meal
• परपाकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर-पाक (प्रातिपदिक; पाक-शब्द)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (परस्य पाकः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• सति: when there is/being present
• सति: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक; √अस् धातु से)
• Form: सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; सति-सप्तमी (locative absolute)

• वित्ते: wealth
• वित्ते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बद्ध

• त्यजेत्: should abandon
• त्यजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• बुधः: a wise person
• बुधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Nārada (instructing sages/pilgrims; speaker attribution from immediate narrative context of Adhyāya 30)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (as ethical field)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim with means turns away from a gossiping group and instead offers honest help; symbolic dark speech-forms dissolve as he chooses silence and integrity.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Sadācāra
• Dharma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion is protected by ethical speech and integrity; spiritual travel is undermined by slander and deceit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā is the implied tīrtha context; the verse teaches yātrā-ethics connected with reaching Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

A niyama (discipline): renounce slander, tale-bearing, cheating, and—when capable—dependency on others’ food/cooking.