Adhyaya 29

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । अथान्यच्च प्रवक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतरं महत् । द्वारकायाः परं पुण्यं माहात्म्यं ह्युत्तमोत्तमम्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ କଥା କହିବି, ଯାହା ଗୁହ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଗୁହ୍ୟ ଓ ମହାନ: ଦ୍ୱାରକାର ପରମ ପୁଣ୍ୟ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ।

Verse 2

इतिहासं पुरावृत्तं वर्णयिष्ये मनोहरम् । तीर्थक्षेत्रादिदेवानामृषीणां संशयापहम्

ମୁଁ ଏକ ମନୋହର ପୁରାତନ ଇତିହାସ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ଯାହା ତୀର୍ଥ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରେ।

Verse 3

सौभाम्यमतुलं दृष्ट्वा सिंहराशिगते गुरौ । गोदावर्य्यां द्विजश्रेष्ठा नारदो भगवत्प्रियः

ଗୁରୁ (ବୃହସ୍ପତି) ସିଂହରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାବେଳେ ଅତୁଳ ଶୁଭତା ଦେଖି, ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ଗୋଦାବରୀତଟେ ଆସିଲେ।

Verse 4

गौतमस्याऽभितो दृष्ट्वा त्रैलोक्यसंभवानि वै । तीर्थानि सरितः सर्वा विस्मयं परमं गतः

ଗୌତମଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ତ୍ରିଲୋକସମ୍ଭବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ତୀର୍ଥମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ ଦେଖି ସେ ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 5

तत्र काशी कुरुक्षेत्रमयोध्या मथुरापुरी । माया कांची ह्यवंती च अरण्यान्याश्रमैः सह

ସେଠାରେ କାଶୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଅଯୋଧ୍ୟା ଓ ମଥୁରାପୁରୀ ଥିଲା; ମାୟା (ହରିଦ୍ୱାର), କାଞ୍ଚୀ ଓ ଅବନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ—ଅରଣ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ରମ ସହିତ—ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 6

हरिक्षेत्रं गया मिश्रक्षेत्रं च पुरुषोत्तमम् । प्रभासादीनि पुण्यानि मुक्तिक्षेत्राण्यशेषतः

ହରିକ୍ଷେତ୍ର, ଗୟା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମିଶ୍ରକ୍ଷେତ୍ର ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ; ଏବଂ ପ୍ରଭାସ ଆଦି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ—ସବୁ ନିଃଶେଷରେ ମୁକ୍ତିଦାୟକ କ୍ଷେତ୍ର।

Verse 7

जाह्नवी यमुना रेवा तत्र पुण्या सरस्वती । सरयूर्गंडकी तापी पयोष्णी सरितां वरा

ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା), ଯମୁନା, ରେବା (ନର୍ମଦା) ଓ ସେଠାର ପୁଣ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀ; ସରୟୂ, ଗଣ୍ଡକୀ, ତାପୀ, ପୟୋଷ୍ଣୀ—ଏମାନେ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 8

कृष्णा भीमरथी पुण्या कावेर्य्याद्याः सरिद्वराः । स्वर्गे मर्त्ये च पाताले वर्त्तमानाः सतीर्थकाः

କୃଷ୍ଣା, ପୁଣ୍ୟ ଭୀମରଥୀ ଓ କାବେରୀ ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀମାନେ—ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସହିତ—ସ୍ୱର୍ଗ, ମର୍ତ୍ୟ ଓ ପାତାଳ ତିନି ଲୋକରେ ବିଦ୍ୟମାନ।

Verse 9

स्थिता गोदावरीतीरे सिंहराशिं गते गुरौ । तथा च पुष्करादीनि सप्तसिंधुसरांसि च

ଗୁରୁ (ବୃହସ୍ପତି) ସିଂହରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ସେମାନେ ଗୋଦାବରୀ ତଟରେ ବସନ୍ତି; ଏହିପରି ପୁଷ୍କର ଆଦି ଓ ସପ୍ତସିନ୍ଧୁର ସରୋବରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି)।

Verse 10

मेर्वादिपर्वताः पुण्या दर्शनात्पापनाशनाः । तीर्थराज प्रयागश्च सर्वतीर्थसमन्वितः

ମେରୁ ଆଦି ପର୍ବତମାନେ ପୁଣ୍ୟମୟ; ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପନାଶ ହୁଏ। ଏବଂ ତୀର୍ଥରାଜ ପ୍ରୟାଗ ସର୍ବତୀର୍ଥସମନ୍ୱିତ।

Verse 11

वेदोपवेदाः शास्त्राणि पुराणानि च सर्वशः । सिद्धा मुनिगणाः सर्वे देवर्षिपितृदेवताः

ବେଦ-ଉପବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସର୍ବପ୍ରକାର ପୁରାଣ; ଏବଂ ସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ମୁନିଗଣ, ଦେବର୍ଷି, ପିତୃଗଣ ଓ ଦେବତାମାନେ—ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 12

चंद्रादित्यौ सुरगणाः सिंहस्थे च बृहस्पतौ । स्थिता गोदावरीतीरे वर्षमेकं प्रहर्षिताः

ବୃହସ୍ପତି ସିଂହରାଶିରେ ସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦେବଗଣମାନେ ଗୋଦାବରୀ ତୀରେ ଏକ ବର୍ଷ ହର୍ଷରେ ରହିଥିଲେ।

Verse 13

यानि कानि च पुण्यानि तीर्थक्षेत्राणि संति वै । त्रैलोक्ये तानि सर्वाणि गौतम्यां वीक्ष्य विस्मिताः

ତ୍ରିଲୋକରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ସେସବୁକୁ ଗୌତମୀରେ (ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ପରି) ଦେଖି ସେମାନେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 14

देवर्षिर्नारदस्तत्र मुनिभिर्मुदितोऽवसत् । सिंहस्यांते च सर्वाणि स्वस्थानगमनाय वै

ସେଠାରେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବସିଲେ; ଏବଂ ସିଂହକାଳର ଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 15

आमन्त्र्य गौतमीं देवीं स्थितानि पुरतस्ततः । सर्वेषां शृण्वतां विप्रा गौतमी खिन्नमानसा । तप्ता दुर्जनसंसर्गान्नारदं दुःखिताऽब्रवीत्

ଦେବୀ ଗୌତମୀଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ବିଦାୟ ନେଇ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତେବେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ମନେ ଖିନ୍ନ ଓ ଦୁର୍ଜନସଙ୍ଗରେ ସନ୍ତପ୍ତ ଗୌତମୀ ଦୁଃଖଭରେ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 16

गौतम्युवाच । पश्यैतानि सुतीर्थानि गंगाद्याः सरितोऽमलाः । सागरा गिरयः पुण्या गयात्रितयमेव च

ଗୌତମୀ କହିଲେ—“ଦେଖ, ଏହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ; ଗଙ୍ଗା ଆଦି ନିର୍ମଳ ନଦୀମାନେ, ସାଗରମାନେ, ପୁଣ୍ୟ ପର୍ବତମାନେ, ଏବଂ ତ୍ରିବିଧ ଗୟା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି।”

Verse 17

क्षेत्राणि मोक्षदान्यंग त्रैलोक्यजानि नारद । देवाश्च पितरः सिद्धा ऋषयो मानवादयः

“ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ହେ ନାରଦ—ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ଦେବମାନେ, ପିତୃମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ଋଷିମାନେ ଓ ମାନବ ଆଦି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।”

Verse 18

तीर्थ राज प्रयागश्च सर्वतीर्थसमन्वितः । एतेषामेव सर्वेषां मत्संसर्गान्महामुने । विशुद्धानां प्रकाशेन राजते भुवनत्रयम्

“ଏବଂ ତୀର୍ଥରାଜ ପ୍ରୟାଗ—ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସମନ୍ୱିତ। ହେ ମହାମୁନି, ମୋ ସଂସର୍ଗରେ ଏହି ସମସ୍ତେ ବିଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ବିଶୁଦ୍ଧମାନଙ୍କ ତେଜରେ ତ୍ରିଭୁବନ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।”

Verse 19

प्रयांति तानि सर्वाणि स्वंस्वं स्थानं प्रति प्रभो । अधुनाऽहं परिश्रांता दह्यमाना त्वहर्निशम्

“ହେ ପ୍ରଭୋ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରିଶ୍ରାନ୍ତ; ଯେନ ଦିନରାତି ଦହୁଛି।”

Verse 20

दुर्जनानां सुसंपर्काद्भृशं पापात्मना प्रभो । सौभण्यमधुना प्राप्तं सत्संसर्गेण नारद

ହେ ପ୍ରଭୁ! ଦୁର୍ଜନମାନଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠ ସଂସର୍ଗରୁ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲି। କିନ୍ତୁ ଏବେ, ହେ ନାରଦ, ସତ୍ସଙ୍ଗରେ ମୁଁ କଲ୍ୟାଣ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଛି।

Verse 21

प्रयांत्येतानि सर्वाणि स्वस्थानं मुदितानि च

ଏସବୁ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 22

एतानि मत्प्रसादेन पुण्यानि कथितानि च । कथय श्रमशांत्यर्थं दुःखि ता किं करोम्यहम्

ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ କଥାମାନେ କହାଗଲା। ଏବେ ମୋର ଶ୍ରମ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କହନ୍ତୁ—ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?

Verse 23

प्रह्लाद उवाच । गोदावर्य्या वचः श्रुत्वा भगवान्नारदो द्विजाः । क्षणं ध्यात्वा तु दुःखार्त्तः प्राह संशयमानसः

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଗୋଦାବରୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଭଗବାନ ନାରଦ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଚିନ୍ତନ କଲେ; ପରେ ଦୁଃଖାକୁଳ ହୋଇ, ସନ୍ଦେହଭରା ମନରେ କଥା କହିଲେ।

Verse 24

नारद उवाच । अहो अत्यद्भुतं ह्येतद्गौतम्या व्यसनं महत् । पश्यन्त्वसंशयं देवास्तीर्थक्षेत्रसरिद्वराः

ନାରଦ କହିଲେ—ଆହୋ! ଗୌତମୀଙ୍କ ଏହି ମହା ବିପଦ କେତେ ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ! ଦେବମାନେ ଏବଂ ତୀର୍ଥ, କ୍ଷେତ୍ର, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ—ନିଃସନ୍ଦେହ ଏହାକୁ ଦେଖନ୍ତୁ।

Verse 25

सत्पुण्यनिचयो यस्यां युष्माकं समभूद्ध्रुवम् । तस्याः पापाग्निशमनं कथं स्यादिति चिन्त्यताम्

ଯାହାରେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମମାନଙ୍କର ସତ୍ପୁଣ୍ୟ-ନିଚୟ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇଛି, ତାହାର ପାପରୂପ ଅଗ୍ନି କିପରି ଶମିବ—ଏହା ଚିନ୍ତା କର।

Verse 26

श्रीप्रह्लाद उवाच । तदा चिन्तयतां तेषां सर्वेषां भावितात्मनाम् । गौतमो भगवांस्तत्र समायातो मुनीश्वराः

ଶ୍ରୀପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭାବିତାତ୍ମା ହୋଇ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେଠାକୁ ଭଗବାନ ମୁନୀଶ୍ୱର ଗୌତମ ଆସିଲେ।

Verse 27

दृष्ट्वा तमृषयो देवा यथोचितमपूजयन् । जाह्नवी यमुना पुण्या नर्मदा च सरस्वती

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ଯଥୋଚିତ ପୂଜା କଲେ; ସେଠାରେ ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା), ଯମୁନା, ପୁଣ୍ୟ ନର୍ମଦା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 28

अन्याश्च सर्वाः सरितस्त्रैलोक्यमनुवर्तिताः । वाराणसी कुरुक्षेत्र प्रमुखान्याश्रमैः सह । युगपत्तानि सर्वाणि संपूज्य मुनिमबुवन्

ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକରେ ଅନୁସୃତ ଓ ପୂଜିତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ; ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସହ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 29

त्वत्प्रसादेन वै त्राताः सम्यक्छुद्धा महामुने । यदानीता त्वया गंगा गौतमी भूतलं प्रति

ହେ ମହାମୁନେ! ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଆମେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ସମ୍ୟକ୍ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲୁ, କାରଣ ତୁମେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ‘ଗୌତମୀ’ ରୂପେ ଭୂତଳକୁ ଆଣିଛ।

Verse 30

कृतार्था मानवाः सर्वे सर्वपापविवर्जिताः । किंतु दुर्जनसंपर्कात्संतप्ता गौतमी भृशम्

ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ କୃତାର୍ଥ ହୋଇ ସର୍ବ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଜନ-ସଙ୍ଗଦୋଷରୁ ଗୌତମୀ ନଦୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତପ୍ତ ହେଲା।

Verse 31

कथं पापैर्विनिर्मुक्ता परमानन्दसंप्लुता । सुप्रभा जायते देवी तद्गौतम विचिन्त्यताम्

ସେ ଦେବୀ (ନଦୀ) କିପରି ‘ସୁପ୍ରଭା’ ହେବେ—ପାପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମାନନ୍ଦରେ ପ୍ଲାବିତ? ହେ ଗୌତମ, ଏହା ବିଚାର କରାଯାଉ।

Verse 32

प्रह्लाद उवाच । एवमुक्तो मुनिस्तैस्तु चिन्ताकुलितमानसः । नारदस्य मुखं वीक्ष्य प्रहसन्गौतमोऽब्रवीत्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ସେମାନେ ଏଭଳି କହିବାରୁ ମୁନିଙ୍କ ମନ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା। ନାରଦଙ୍କ ମୁଖ ଦେଖି ଗୌତମ ହସି କହିଲେ।

Verse 33

गौतम उवाच । सर्वेषां क्षेत्रतीर्थानां महाशुभविनाशिनी । गौतमीयं महाभागा अस्यास्तापः क्व शाम्यति

ଗୌତମ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗେ! ଏହି ଗୌତମୀ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର-ତୀର୍ଥର ମହା ଅଶୁଭନାଶିନୀ; ତେବେ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାପ କେଉଁଠି ଶାନ୍ତ ହେବ?

Verse 34

नास्ति लोकत्रये तीर्थं स्नातुं सिंहगते गुरौ । यद्वै नायाति गौतम्यां क्षेत्रं चापि विशुद्धये । काशीप्रयागमुख्यानि राजंते यत्प्रसादतः

ତିନି ଲୋକରେ ଗୁରୁ ସିଂହରାଶିରେ ଥିବାବେଳେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଏମିତି କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ ଯାହା ଗୌତମୀକୁ ନ ଆସେ; ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏମିତି କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ର ନାହିଁ ଯାହା ସେଠାକୁ ନ ପହଞ୍ଚେ। କାଶୀ, ପ୍ରୟାଗ ଆଦି ପ୍ରଧାନ ତୀର୍ଥ ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 35

वदंतु मुनयः सर्वे क्षेत्रतीर्थसमाश्रिताः । शुद्धं विचार्यं यत्कार्य्यं मयाऽस्मिञ्जातसंकटे

କ୍ଷେତ୍ର ଓ ତୀର୍ଥରେ ଆଶ୍ରିତ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ନିଜ ଉପଦେଶ କହନ୍ତୁ। ଏହି ଉତ୍ପନ୍ନ ସଙ୍କଟରେ ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ’ଣ, ଶୁଦ୍ଧ ବିବେକରେ ବିଚାର ହେଉ।

Verse 36

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा मुनयः सर्वे नोचुः किञ्चिद्विमोहिताः । तत्रोपायमविज्ञाय गौतमीं गौतमोऽब्रवीत्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ: ଏପରି କହି ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ବିମୋହିତ ହୋଇ କିଛିମାତ୍ର କହିଲେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଉପାୟ ନ ଜାଣି ଗୌତମ ଗୌତମୀଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 37

गौतम उवाच । आनीतासि मया देवि तपसाऽराध्य शंकरम् । वदिष्यति स चोपायमित्युक्त्वाऽचिन्तयत्तदा

ଗୌତମ କହିଲେ: ହେ ଦେବୀ, ତପସ୍ୟାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି। ‘ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଉପାୟ କହିବେ’ ବୋଲି କହି ସେତେବେଳେ ସେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 38

गौतमः श्रद्धया भक्त्या गंगामौलिमखंडधीः । तदाऽभून्महदाश्चर्यं शृण्वंतु ऋषयोऽमलाः

ଗଙ୍ଗାମୌଳି ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା-ଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ବୁଦ୍ଧିଧାରୀ ଗୌତମ ସେତେବେଳେ ଏକ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ। “ନିର୍ମଳ ଋଷିମାନେ, ଶୁଣନ୍ତୁ,” ବୋଲି କଥା।

Verse 39

ध्यायमाने महादेवे गौतमेन महात्मना । अकस्मादभवद्वाणी हर्षयन्ती जगत्त्रयम्

ମହାତ୍ମା ଗୌତମ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ହଠାତ୍ ତ୍ରିଲୋକକୁ ହର୍ଷିତ କରୁଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 40

नादयन्ती दिशः सर्वा आब्रह्मभुवनं द्विजाः । अरूपलक्षणाकारा विषादशमनी शुभा

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସେହି ନାଦ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୁଞ୍ଜିଲା—ଶୁଭ, ବିଷାଦ-ଶମନକାରୀ, ରୂପ-ଲକ୍ଷଣ-ଆକାରରହିତ।

Verse 41

दिव्यवाण्युवाच । अहो बत महाश्चर्य्यं सर्वेषां सुखदे शुभे । प्रसंगेऽत्र महाक्षेत्रे मग्ना दुःखार्णवे बुधाः

ଦିବ୍ୟବାଣୀ କହିଲା—“ଆହୋ! ମହାଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖଦାୟକ ଏହି ଶୁଭ ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗବଶତଃ ବୁଧମାନେ ଦୁଃଖାର୍ଣ୍ଣବରେ ମଗ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି।”

Verse 42

अहो हे गौतमाचार्य्य ऋषयो नारदादयः । शृण्वंतु तीर्थक्षेत्राणि कृपया संवदाम्यहम्

“ଆହୋ! ହେ ଗୌତମାଚାର୍ଯ୍ୟ, ନାରଦାଦି ଋଷିମାନେ—ଶୁଣନ୍ତୁ। କୃପାବଶତଃ ମୁଁ ତୀର୍ଥ ଓ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟ କହୁଛି।”

Verse 43

पश्चिमस्य समुद्रस्य तीरमाश्रित्य वर्तते । अस्माच्च दिशि वायव्यां द्वारकाक्षेत्रमुत्तमम्

“ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରର ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଏଠାରୁ ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ଦ୍ୱାରକାର ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ।”

Verse 44

यत्राऽस्ते गोमती पुण्या सागरेण समन्विता । पश्चिमाभिमुखो यत्र महाविष्णुः सदा स्थितः

“ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟା ଗୋମତୀ ନଦୀ ସାଗର ସହିତ ସଙ୍ଗମିତ; ଏବଂ ସେଠାରେ ପଶ୍ଚିମାଭିମୁଖ ମହାବିଷ୍ଣୁ ସଦା ବିରାଜିତ।”

Verse 45

अनेकपापराशीनामुग्राणामपि सर्वदा । दाहस्थान समाख्यातमिन्धनानां यथाऽनलः

ଏହା ସଦା ‘ଦାହସ୍ଥାନ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଉଗ୍ର ପାପର ଢେରକୁ ମଧ୍ୟ ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଇନ୍ଧନକୁ ଦହେ, ସେପରି ଦହି ଭସ୍ମ କରେ।

Verse 46

देवविश्वद्रुहो यत्र दग्ध्वा पातकमद्भुतम् । लोकत्रयवधाज्जातं विराजतेऽर्कवत्सदा

ସେଠାରେ ଦେବଦ୍ରୋହ ଓ ତ୍ରିଲୋକ-ବଧରୁ ଜନ୍ମିତ ଅଦ୍ଭୁତ ପାତକ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଏ; ଏବଂ ସେ ପବିତ୍ର ଧାମ ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ରହେ।

Verse 47

तद्गम्यतां महाभागा गोमतीमघदाहकाम् । गोदावरीं पुरस्कृत्य क्षेत्रतीर्थसमन्विताम्

ଏହେତୁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ, ପାପଦାହିନୀ ଗୋମତୀଙ୍କୁ ଗମନ କର; ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ର-ତୀର୍ଥସମନ୍ୱିତ ଗୋଦାବରୀଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସମ୍ମାନ କର।

Verse 48

प्राप्य द्वारवतीं पुण्यां मत्प्रसादाद्द्विजोत्तमाः । प्रभावाद्द्वारकायाश्च सत्यमाविर्भविष्यति

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ପୁଣ୍ୟମୟ ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ—ଏବଂ ଦ୍ୱାରକାର ପ୍ରଭାବରେ—ସତ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ।

Verse 49

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्ते सति ते सर्वे हर्ष निर्भरमानसाः । श्रुत्वा सर्वोत्तमं क्षेत्रं जगर्जुर्हरिनामभिः

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଶୁଣି, ହରିନାମକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।

Verse 50

जितं भो जितमस्भाभिर्धन्या धन्यतमा वयम् । दैवादपगतो मोहो ज्ञातं तीर्थोत्तमोत्तमम्

ଜୟ—ହଁ, ଜୟ ଆମର ହେଲା! ଆମେ ଧନ୍ୟ, ଅତି ଧନ୍ୟ। ଦୈବଯୋଗେ ମୋହ ଦୂର ହୋଇ, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ଆମେ ଜାଣିଲୁ।

Verse 51

तदा सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्रारण्याश्रमैः सह । वाराणसीप्रयागादि सरांसि सिन्धवो नगाः

ତେବେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ରମ ସହ—ବାରାଣସୀ, ପ୍ରୟାଗ ଆଦି; ସରୋବର, ନଦୀ ଓ ପର୍ବତ—ସବୁ (ଉତ୍ସାହରେ) ସ୍ପନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 52

गया च देवखातानि पितरो देवमानवाः । श्रुत्वा प्रमुदिता वाचं प्रोचुर्जयजयेति च

ଗୟା, ଦେବଖାତ ପୁଣ୍ୟକୁଣ୍ଡମାନେ, ପିତୃଗଣ, ଦେବତା ଓ ମାନବମାନେ—ସେହି ହର୍ଷଦାୟକ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି—‘ଜୟ! ଜୟ!’ ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ।

Verse 54

श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा सर्वोत्तमं क्षेत्रं तीर्थं सर्वोत्तमोत्तमम् । देवोत्तमोत्तमं देवं श्रीकृष्णं क्लेशनाशनम्

ଶ୍ରୀପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ସର୍ବୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମୋତ୍ତମ ଦେବ—କ୍ଲେଶନାଶକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ—ବିଷୟ ଶୁଣି—

Verse 55

उत्कण्ठा ह्यभवत्तेषां तीर्थादीनां ह्यनुत्तमा । प्रोचुरन्योन्यतो वाचं सर्वाणि युगपत्तदा

ତେବେ ସେହି ତୀର୍ଥାଦିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁତ୍ତମ ଉତ୍କଣ୍ଠା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା; ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ ପରସ୍ପରକୁ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 56

ऋषितीर्थदेवा ऊचुः । कदा द्रक्ष्यामहे पुण्यां द्वारकां कृष्णपालिताम् । श्रीकृष्णदेवमूर्तिं च कृष्णवक्त्रं सुशोभितम्

ଋଷି, ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବମାନେ କହିଲେ—ଆମେ କେବେ ପୁଣ୍ୟଧାମ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣରକ୍ଷିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଦର୍ଶନ କରିବୁ? ଏବଂ କେବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ସୁଶୋଭିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁଖ ଦେଖିବୁ?

Verse 57

कदा नु गोमतीस्नानमस्माकं तु भविष्यति । चक्रतीर्थे कदा स्नात्वा कृष्णदेवस्य मंदिरम् । द्रक्ष्यामः सुमहापुण्यं मुक्तिद्वारमपावृतम्

ଆମ ପାଇଁ ଗୋମତୀରେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କେବେ ହେବ? ଏବଂ ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ମୁକ୍ତିଦ୍ୱାର ପରି ଖୋଲା ଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଦେବଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ କେବେ ଦର୍ଶନ କରିବୁ?

Verse 58

दुर्ल्लभो द्वारकावासो दुर्ल्लभं कृष्णदर्शनम् । दुर्ल्लभं गोमती स्नानं रुक्मिणीदर्शनं द्विजाः

ଦ୍ୱାରକାରେ ବାସ ଦୁର୍ଲଭ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦୁର୍ଲଭ। ଗୋମତୀରେ ସ୍ନାନ ଦୁର୍ଲଭ; ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 93

अहो सर्वोत्तमं क्षेत्रं सर्वेषां नोऽघनाशनम् । राजानं तीर्थराजानं द्वारकां शिरसा नमः

ଆହୋ! ଦ୍ୱାରକା ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆମ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକାରିଣୀ। ତୀର୍ଥରାଜ, ରାଜାଧିରାଜ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆମେ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରୁ।