Adhyaya 27

Verse 1

ईश्वर उवाच । स्थित्वा द्वादशिजागरे क्रतु समे दुःखापहे पुण्यदे रम्यं भागवतं शृणोति पुरुषः कृत्वा हरेः पूजनम् । पुण्यं वाजिमखस्य कोटिगुणितं संप्राप्य भक्तोत्तमश्छित्त्वा पाशसमूह पक्षनिचयं प्राप्नोति कृष्णालयम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଜାଗରଣ କରି, ଯାହା ଯଜ୍ଞସମ, ଦୁଃଖନାଶକ ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ; ପରେ ହରିଙ୍କ ପୂଜା କରି ରମ୍ୟ ଭାଗବତ ଶ୍ରବଣ କରୁଥିବା ଭକ୍ତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟଠାରୁ କୋଟିଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ପାଇ, ବନ୍ଧନରୂପ ପାଶସମୂହକୁ ଛେଦି କୃଷ୍ଣଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 2

हत्यापापसमूहकोटिनिचयैर्गुर्वंगनाकोटिभिःस्तेयैर्लक्षगुणैर्गुरोर्वधकरैः संवेष्टितो यद्यपि । श्रुत्वा भागवतं छिनत्ति सकलं कृत्वा हरेर्जागरं मुक्तिं याति नरेन्द्र निर्मलवपुर्भित्त्वा रवेर्मंडलम्

ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର! ଯଦିଓ କେହି ହତ୍ୟାପାପର କୋଟି କୋଟି ସଞ୍ଚୟ, ଗୁରୁପତ୍ନୀଗମନର କୋଟି ଅପରାଧ, ଲକ୍ଷଗୁଣ ଚୋରି, ଏବଂ ଗୁରୁବଧ ମହାପାତକରେ ଆବୃତ ଥାଏ; ତଥାପି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗବତ ଶ୍ରବଣ କରି ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣ କଲେ ସେ ସବୁ ପାପ ଛିନ୍ନ କରେ, ନିର୍ମଳ ଦେହଧାରୀ ହୋଇ ରବିମଣ୍ଡଳକୁ ଭେଦି ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 3

एकादशी द्वादशिसंप्रविष्टा कृता नभस्ये श्रवणेन युक्ता । विशेषतः सोमसुतेन संगमे करोति मुक्तिं प्रपितामहानाम्

ଯେତେବେଳେ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବେଶ କରି, ନଭସ୍ୟ (ଭାଦ୍ରପଦ) ମାସରେ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ରଯୋଗରେ ପାଳିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ବିଶେଷତଃ ସୋମସୁତ-ସଙ୍ଗମରେ ତାହା ପ୍ରପିତାମହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦିଏ।

Verse 4

यद्दीयते द्वादशिवासरे शुभे विष्णुं समुद्दिश्य तथा पितॄणाम् । पर्य्याप्तमिष्ठैः क्रतुतीर्थदानैर्भक्त्या प्रदत्तं खलु मेरुतुल्यम्

ଶୁଭ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଭକ୍ତିରେ ଅର୍ପିତ ହେଲେ ଯଜ୍ଞ-ତୀର୍ଥ-ଦାନାଦି ଫଳକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ମେରୁସମ ମହାପୁଣ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 5

महानदीं प्राप्य दिनं च विष्णोस्तोयांजलिं यस्तुपितॄन्ददाति । श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं यच्छन्ति कामान्पितरः सुतृप्ताः

ମହାନଦୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଯେ କେହି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଜଳାଞ୍ଜଳି (ତର୍ପଣ) ଦିଏ, ତାହାଦ୍ୱାରା ସହସ୍ର ବର୍ଷ ସମାନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କୃତ ହେଲା ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହୁଏ; ତୃପ୍ତ ପିତୃମାନେ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦିଅନ୍ତି।

Verse 6

शरणागतानां परिपालनेन ह्यन्नप्रदानेन शृणुष्व पुत्र । ऋणप्रदाने द्विजदेवतानां तद्वै फलं जागरणेन् विष्णोः

ହେ ପୁତ୍ର, ଶୁଣ—ଶରଣାଗତଙ୍କ ପରିପାଳନ, ଅନ୍ନଦାନ, ଏବଂ ଦେବତୁଲ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ) ଋଣ ପ୍ରଦାନରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜାଗରଣ (ରାତ୍ରିଜାଗରଣ) ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 7

यः स्वर्णधेनुं मधुनीरधेनुं कृष्णाजिनं रौप्यसुवर्णमेरु । ब्रह्मांडदानं प्रददाति याति स वै फलं जागरणेन विष्णोः

ଯେ କେହି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଧେନୁ, ମଧୁ-ନୀରଧେନୁ, କୃଷ୍ଣାଜିନ, ରୌପ୍ୟ-ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ମେରୁ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଦାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାନ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜାଗରଣ (ରାତ୍ରିଜାଗରଣ) ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ସେଇ ସମାନ ଫଳ ପାଏ।

Verse 8

सत्येन शौचेन दमेन यत्फलं क्षमादयादानबलेन षण्मुख । दशाश्वमेधैर्बहुदक्षिणैश्च तेषां फलं जागरणेन विष्णोः

ହେ ଷଣ୍ମୁଖ! ସତ୍ୟ, ଶୌଚ, ଦମ, କ୍ଷମା ଆଦି ଓ ଦାନବଳରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ଏବଂ ବହୁ ଦକ୍ଷିଣାସହ ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ—ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜାଗରଣରେ ମିଳେ।

Verse 9

स्नानेन यत्प्राप्य नदीं वीरष्ठां यत्पिंडदानेन पितुर्गयायाम् । यद्धेमदानात्कुरुजांगले च तत्स्यात्फलं जागरणेन विष्णोः

ବୀରଷ୍ଠା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଯେ ଫଳ, ଗୟାରେ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ, ଏବଂ କୁରୁ-ଜାଙ୍ଗଲରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନର ଯେ ଫଳ—ସେଇ ଫଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜାଗରଣରେ ମିଳେ।

Verse 10

हत्यायुतानां यदि संचितानिस्तेयानि रुक्मस्य तथामितानि । निहंत्यनेकानि पुराकृतानि श्रीजागरे ये प्रपठंति गीतम्

ଯଦି କେହି ଦଶହଜାର ହତ୍ୟାପାପ ଓ ଅଗଣିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୋରି ସଞ୍ଚୟ କରିଥାଏ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରୀଜାଗରଣରେ ପବିତ୍ର ସ୍ତୁତିଗୀତ ପଠନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପୁରାତନ ଅନେକ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 11

मार्गं न ते सौरपुरस्य दूतान्वनांतरं षण्मुख किंचिदन्यत् । स्वप्ने न पश्यंति च ते मनुष्या येषां गता जागरणेन निद्रा

ହେ ଷଣ୍ମୁଖ! ଯାହାଙ୍କ ନିଦ୍ରା ଜାଗରଣରେ ଦୂର ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଯମପୁରୀର ଦୂତମାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟପଥକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 12

काषायवस्त्रैश्च जटाभरैश्च पूर्ताग्निहोत्रैः किमु चान्य मन्त्रैः । धर्मार्थकामवरमोक्षकरीं च भद्रामेकां भजस्व कलिकालविनाशिनीं च

କାଷାୟ ବସ୍ତ୍ର, ଜଟାଭାର, ପୂର୍ତ୍ତକର୍ମ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର—ଏସବୁର କଣ ଆବଶ୍ୟକ? ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ-କାମ ଓ ପରମ ମୋକ୍ଷ ଦେଇ କଳିକାଳର ଦୋଷ ନାଶ କରୁଥିବା ସେଇ ଏକ ମଙ୍ଗଳମୟ ବ୍ରତକୁ ଭଜ।

Verse 13

इत्युक्तपूर्वं किल नारदेन श्रेयोर्थबुद्ध्या विनतासुताय । कृष्णात्परं नान्यदिहास्ति दैवं व्रतं तदह्नः परमं न किंचित्

ଏହିପରି ନାରଦ ପୂର୍ବରୁ ବିନତାପୁତ୍ର ଗରୁଡଙ୍କୁ ପରମ ଶ୍ରେୟସ୍‌ର ଭାବନାରେ କହିଥିଲେ—‘ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ, ଏବଂ ସେହି ଦିନର ବ୍ରତଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ କିଛି ନୁହେଁ।’

Verse 14

भोभोः सुराः शृणुत नारद इत्यवोचद्भोभोः खगेन्द्रऋषिसिद्धमुनीन्द्रसंघाः । उत्क्षिप्य बाहुमथ भक्तजनेन चोक्तं नैकादशीव्रतसमं व्रतमस्ति किंचित्

‘ଶୁଣ, ହେ ଦେବଗଣ!’—ଏମିତି ନାରଦ ଘୋଷଣା କଲେ। ‘ଶୁଣ, ହେ ଗରୁଡ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାମୁନିମଣ୍ଡଳୀ!’ ତାପରେ ବାହୁ ଉଠାଇ ଭକ୍ତଜନଙ୍କ କଥାନୁସାରେ କହିଲେ—‘ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ରତ ନାହିଁ।’

Verse 15

पक्षीन्द्र पापपुरुषा न हरिं भजंति तद्भक्तिशास्त्रनिरता न कलौ भवंति । कुर्वंति मूढमनसो दशमीविमिश्रामेकादशीं शुभदिनं च परित्यजंति

ହେ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର, ପାପୀ ଲୋକେ ହରିଙ୍କୁ ଭଜନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଠାବାନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ମୂଢ ମନେ ଦଶମୀ ମିଶାଇ ଏକାଦଶୀକୁ ଦୂଷିତ କରି, ସେହି ଶୁଭଦିନକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

Verse 16

आर्त्तः सदा चैव सदा च रोगी पापी सदा चैव सदा च दुःखी । सदा कुलघ्नोऽथ सदा च नारकी विद्धं मुरारेर्दिनमाश्रयेत्तु यः

ଯେ ମୁରାରି (ପ୍ରଭୁ)ଙ୍କ ‘ବିଦ୍ଧ’ ଦିନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ସେ ସଦା ଆର୍ତ୍ତ, ସଦା ରୋଗୀ, ସଦା ପାପୀ, ସଦା ଦୁଃଖୀ ହୁଏ; ସଦା କୁଳଘ୍ନ ଏବଂ ସଦା ନରକଗାମୀ ହୁଏ।

Verse 27

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखंडे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये द्वादशीजागरणस्य सर्वतोवरेण्यत्ववर्णनंनाम सप्तविंशतितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଥ ଦ୍ୱାରକାମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଦ୍ୱାଦଶୀ-ଜାଗରଣର ସର୍ବତୋବରେଣ୍ୟତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ସତାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।