Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

Devanagari script

तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि महाभागवतस्य हि । तिलप्रस्थहस्रं तु सहिरण्यं द्विजातये । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति ह्ययने रविसंक्रमे

Transliteration

tasya puṇyaṃ pravakṣyāmi mahābhāgavatasya hi | tilaprasthahasraṃ tu sahiraṇyaṃ dvijātaye | dattvā yatphalamāpnoti hyayane ravisaṃkrame

Translation

ସେହି ମହାଭାଗବତଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି: ଅୟନ ଓ ରବି-ସଂକ୍ରମଣ ସମୟରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣସହ ତିଳର ହଜାର ପ୍ରସ୍ଥ ଦାନ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ।

Word by Word

• तस्य: of him/of that (person)
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्

• प्रवक्ष्यामि: I shall declare
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• महाभागवतस्य: of the great devotee
• महाभागवतस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महाभागवत (प्रातिपदिक: महा+भागवत)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महान् भागवत:)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic/causal particle)

• तिल: sesame
• तिल: Sambandha (Association/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (in compound stem)

• प्रस्थ: a prastha-measure
• प्रस्थ: Sambandha (Measure/परिमाण)
• Type: Noun
• Root: प्रस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (measure; in compound stem)

• हस्रम्: a thousand
• हस्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक (in compound)

• तु: but/and
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (contrast/continuation)

• स: with
• स: Sambandha (Association/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स (अव्यय)
• Form: सह-अर्थे अव्ययम् (particle 'with')

• हिरण्यम्: gold
• हिरण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हिरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्

• द्विजातये: to a twice-born (brahmin)
• द्विजातये: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: द्विजाति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; सम्प्रदानम्

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: दा (धातु) → दत्त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धवाचक

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• अयने: at the solstice (ayana)
• अयने: Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणम् (time-locative)

• रवि: sun
• रवि: Sambandha (Association/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (in compound stem)

• संक्रमे: at the sun’s transit (saṅkrānti)
• संक्रमे: Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रवेः संक्रमः)

Speaker

Narrator within Dvārakā-māhātmya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (Dvādaśī Hari-jāgaraṇa with dāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A learned brāhmaṇa receives heaps of sesame (tila) with gold on a solstice/saṅkrānti day; parallel vignette shows a Dvādaśī night vigil in Dvārakā—two scenes balanced to convey ‘equal merit’.

Characters & Entities

• Ravi (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa measures the greatness of Hari-jāgaraṇa by equating it with renowned high-merit gifts performed on major calendrical junctions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The merit teaching is embedded in Dvārakā-māhātmya, linking devotional acts to the sanctity of Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tiladāna (sesame donation) with gold to a brāhmaṇa on ayana (solstice) and ravi-saṅkrānti is cited as a benchmark of merit.