
ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ପଣ୍ଡିତ, ଶିଷ୍ଟ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। କଠିନ ପୂର୍ବଶର୍ତ୍ତ ବିନା ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉପଦେଶ ମାଗି ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି। ପ୍ରହ୍ଲାଦ “ଗୁହ୍ୟରୁ ଗୁହ୍ୟ” ପୁରାଣସାର କହି, ଏହା ଲୋକକଲ୍ୟାଣ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହେଁ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଜଣାନ୍ତି। ପରେ ସ୍କନ୍ଦ (ଷଣ୍ମୁଖ) ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦୁଃଖନିବାରଣ ଓ ମୁକ୍ତିର ସହଜ ଉପାୟ ପଚାରନ୍ତି। ଈଶ୍ୱର ହରି-ଜାଗରଣର ବିଧି କହନ୍ତି, ବିଶେଷତଃ ଦ୍ୱାଦଶୀ ସଂଲଗ୍ନ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରତରେ—ରାତିରେ ବୈଷ୍ଣବ ଶାସ୍ତ୍ରପାଠ, କୀର୍ତ୍ତନ, ଦେବଦର୍ଶନ, ଗୀତା/ନାମସହସ୍ର ଆଦି ପାଠ, ଏବଂ ଦୀପ-ଧୂପ-ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ତୁଳସୀ ସହ ପୂଜା। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ପୁନଃପୁନଃ କୁହାଯାଏ—ସଞ୍ଚିତ ପାପର ଶୀଘ୍ର ନାଶ, ମହାଯଜ୍ଞ ଓ ମହାଦାନ ସମତୁଲ୍ୟ କିମ୍ବା ତାହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ, ବଂଶ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ, ଏବଂ ନିଷ୍ଠାବାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ-ନିବାରଣ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ଜାଗରଣ ପାଳନକାରୀଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଓ ଅବହେଳା/ବିରୋଧର ନିନ୍ଦା ଦ୍ୱାରା ନୀତିସୀମା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । प्रह्लादं सर्वधर्मज्ञं वेदशास्त्रार्थपारगम् । वैष्णवागमतत्त्वज्ञं भगवद्भक्तितत्परम्
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ମୁଁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି; ସେ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ, ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଗାମୀ, ବୈଷ୍ଣବ ଆଗମର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଏବଂ ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିମଗ୍ନ।
Verse 2
सुखासीनं महाप्राज्ञमृषयो द्रष्टुमागताः । सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञाः स्वधर्मप्रतिपालकाः
ସୁଖାସୀନ ଥିବା ସେଇ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଋଷିମାନେ ଆସିଲେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ-ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଏବଂ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମର ଦୃଢ଼ ପାଳକ।
Verse 3
ऋषय ऊचुः । विना ज्ञानाद्विना ध्यानाद्विना चेन्द्रियनिग्रहात् । अनायासेन येनैतत्प्राप्यते परमं पदम्
ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଜ୍ଞାନ ବିନା, ଧ୍ୟାନ ବିନା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ନିଗ୍ରହ ବିନା ମଧ୍ୟ—କେଉଁ ଉପାୟରେ ଏହି ପରମ ପଦ ଅନାୟାସେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ?
Verse 4
संक्षेपात्कथय स्नेहाद्दृष्टादृष्टफलोदयम् । धर्मान्मनुजशार्दूल ब्रूहि सर्वानशेषतः
ସ୍ନେହରୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହ—ଧର୍ମରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଉଥିବା ଦୃଷ୍ଟ ଓ ଅଦୃଷ୍ଟ ଫଳର ଉଦୟ। ହେ ମନୁଜଶାର୍ଦୂଳ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମକୁ ଅଶେଷ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
Verse 5
इत्युक्तोऽसौ महाभागो नारायणपरायणः । कथयामास संक्षेपात्सर्वलोकहितोद्यतः
ଏପରି କୁହାଯାଇଲାପରେ ସେ ମହାଭାଗ, ନାରାୟଣପରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ସଂକ୍ଷେପରେ କଥନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
Verse 6
श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि गुह्याद्गुह्यतरं महत् । यस्य संश्रवणादेव सर्वपापक्षयो भवेत्
ଶ୍ରୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ଶୁଣ; ମୁଁ ଗୁହ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଗୁହ୍ୟ ଏକ ମହାରହସ୍ୟ କହିବି; ଯାହାର କେବଳ ଶ୍ରବଣରେ ହିଁ ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ।
Verse 7
अष्टादशपुराणानां सारात्सारतरं च यत् । तदहं कथयिष्यामि भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣର ସାରରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ସାରଭୂତ ଯାହା, ତାହା ମୁଁ କହିବି; ଏହା ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି—ଦୁହିଁର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
Verse 8
सुखासीनं महादेवं जगतः कारणं परम् । पप्रच्छ षण्मुखो भक्त्या सर्वलोकहितोद्यतः
ସୁଖାସୀନ ଭାବେ ବସିଥିବା, ଜଗତର ପରମ କାରଣ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତରେ ଉଦ୍ୟତ ଷଣ୍ମୁଖ (ସ୍କନ୍ଦ) ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
Verse 9
स्कन्द उवाच । भगवन्सर्वलोकानां दुःखसंसारभेषजम् । कथयस्व प्रसादेन सुखोपायं विमुक्तये
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍! କୃପାପ୍ରସାଦରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖମୟ ସଂସାରର ଔଷଧ କହନ୍ତୁ; ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସହଜ ଉପାୟ ଜଣାନ୍ତୁ।
Verse 10
ईश्वर उवाच । चतुर्विधं तु यत्पापं कोटिजन्मार्जितं कलौ । जागरे वैष्णवं शास्त्रं वाचयित्वा व्यपोहति
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—କଳିଯୁଗରେ କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ଚତୁର୍ବିଧ ପାପ, ଜାଗରେ ବୈଷ୍ଣବ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ କରାଇଲେ ଦୂର ହୁଏ।
Verse 11
वैष्णवस्य तु शास्त्रस्य यो वक्ता जागरे हरेः । मद्भक्तं तं विजानीयाद्विपन्नस्त्वन्यथा भवेत्
ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣକାଳେ ଯେ ବୈଷ୍ଣବ ଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରବଚନ କରେ, ତାହାକୁ ମୋର ଭକ୍ତ ବୋଲି ଜାଣ; ନଚେତ୍ ସେ ବିପଦରେ ପଡ଼େ।
Verse 12
हरिजागरणं कार्यं मद्भक्तेन विजानता । अन्यथा पापिनो ज्ञेया ये द्विषन्ति जनार्द्दनम्
ମୋର ବିବେକୀ ଭକ୍ତ ନିଶ୍ଚୟ ହରିଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ; ନଚେତ୍ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିବାମାନେ ପାପୀ ବୋଲି ଜାଣ।
Verse 13
जागरं ये च कुर्वंति गायंति हरिवासरे । अग्निष्टोमफलं तेषां निमिषार्द्धेन षण्मुख
ହେ ଷଣ୍ମୁଖ! ଯେମାନେ ହରିବାସରେ ଜାଗରଣ କରି ଗାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅର୍ଧ ନିମେଷରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
Verse 14
जागरे पश्यतां विष्णोर्मुखं रात्रौ मुहुर्मुहुः । येषां हृष्यंति रोमाणि रात्रौ जागरणे हरेः । कुलानि दिवि तावंति वसंति हरिसन्निधौ
ହରିଜାଗରଣରେ ରାତି ସାରା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଖ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଯାହାଙ୍କ ରୋମାଞ୍ଚ ହୁଏ—ତାଙ୍କର ସେତେ କୁଳ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠି ହରିସନ୍ନିଧିରେ ବସନ୍ତି।
Verse 15
यमस्य पथि निर्मुक्ता जनाः पापशतैर्वृताः । गीतशास्त्रविनोदेन द्वादशीजागरान्विताः
ଶତଶତ ପାପରେ ଘେରା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯମପଥରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଜାଗରଣ କରି ଭଜନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରପାଠର ଆନନ୍ଦରେ ରମନ୍ତି।
Verse 16
सुप्रभाता निशा तेषां धन्याः सुकृतिनो नराः । प्राणात्ययेन मुह्यंति यैः कृतं जागरं हरेः
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ରାତି ଅତି ସୁପ୍ରଭାତମୟ; ସେମାନେ ଧନ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ ନର। ଯେମାନେ ହରିଙ୍କ ଜାଗର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରାଣାନ୍ତେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 17
पुत्रिणस्ते नरा लोके धनिनः ख्यातपौरुषाः । येषां वंशोद्भवाः पुत्राः कुर्वंति हरिजागरम्
ଲୋକରେ ସେମାନେ ପୁତ୍ରବାନ, ଧନବାନ ଓ ପରାକ୍ରମ-ଖ୍ୟାତ—ଯାହାଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ରମାନେ ହରିଙ୍କ ଜାଗର କରନ୍ତି।
Verse 18
इष्टं मखैः कृतं दानं दत्तं पिंडं गयाशिरे । स्नातं नित्यं प्रयागे तु यैः कृतं जागरं हरेः
ଯେମାନେ ହରିଙ୍କ ଜାଗର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେନେ ଯଜ୍ଞ କରାଗଲା, ଦାନ ଦିଆଗଲା, ଗୟାଶିରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ହେଲା ଓ ପ୍ରୟାଗରେ ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଗଲା—ସେହିପରି ଫଳ ମିଳେ।
Verse 19
दयिता विष्णुभक्ताश्च नित्यं मम षडानन । कुर्वंति वासरं विष्णोर्यस्माज्जागरणं हितम्
ହେ ଷଡାନନ! ଯେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନେ ମୋର ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନ ପାଳନ କରନ୍ତି; କାରଣ ଜାଗର ହିତକର।
Verse 20
श्रुत्वा हर्षं न चाप्नोति जागरं न करोति यः । प्रकटीकरोति तन्नूनं जनन्या दुर्विचेष्टितम्
ଏହା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ଯେ ହର୍ଷ ପାଉନାହିଁ ଓ ଜାଗର କରେନାହିଁ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଜନନୀର ଦୁର୍ବ୍ୟବହାରକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ—ଅର୍ଥାତ୍ ନିଜ ନୀଚ ସ୍ୱଭାବ ଦେଖାଏ।
Verse 21
संप्राप्य वासरं विष्णोर्न येषां जागरो हरेः । व्यर्थं गतं च तत्पुण्यं तेषां वर्षशतोद्भवम्
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନ ପାଇ ମଧ୍ୟ ଯେମାନେ ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଶତବର୍ଷର ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ।
Verse 22
पुत्रो वा पुत्रपुत्रो वा दौहित्रो दुहिताऽपि वा । करिष्यति कुलेऽस्माकं कलौ जागरणं हरेः
ପୁଅ ହେଉ କି ନାତି, ଦୌହିତ୍ର ହେଉ କି ଝିଅ—କଳିଯୁଗରେ ଆମ କୁଳରେ ଯେ କେହି ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣ କରିବ, ଆମ ବଂଶ ଧନ୍ୟ ହେବ।
Verse 23
पात्यमानाः प्रजल्पंति पितरो यमकिंकरैः । मुक्तिर्भविष्यत्यस्माकं नरकाज्जागरे कृते
ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ଟାଣି ନେଉଥିବାବେଳେ ପିତୃମାନେ କାନ୍ଦି କହନ୍ତି—“(ହରିଙ୍କ) ଜାଗରଣ ହେଲେ ଆମେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହେବୁ।”
Verse 24
नान्यथा जायतेऽस्माकं मुक्तिर्यज्ञशतैरपि । विना जागरणेनैव नरलोकात्कथंचन । तस्माज्जागरणं कार्यं पितॄणां हितमिच्छता
ଶତଶତ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ଆମ ମୁକ୍ତି ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ହୁଏ ନାହିଁ। ଜାଗରଣ ବିନା ମନୁଷ୍ୟଲୋକରୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ପିତୃମାନଙ୍କ ହିତ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଗରଣ କରୁ।
Verse 25
भक्तिर्भागवतानां च गोविंदस्यापि कीर्तनम् । न देहग्रहणं तस्मात्पुनर्लोके भविष्यति
ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭକ୍ତି ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତନ ରହେ; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ଏହି ଲୋକରେ ଦେହଗ୍ରହଣ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 26
जागरं कुरुते यश्च संगमे विजयादिने । पुनर्द्देहप्रजननं दग्धं तेनाऽत्मना स्वयम्
ଯେ ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ବିଜୟଦିନେ ଜାଗରଣ କରେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ରିୟାରେ ତାହାର ପୁନଃ ଦେହଧାରଣ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।
Verse 27
त्रिस्पृशा वासरं येन कृतं जागरणान्वितम् । केशवस्य शरीरे तु स लीनो नात्र संशयः
ଯେ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଦିନକୁ ଜାଗରଣସହିତ ପାଳନ କରେ, ସେ କେଶବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପରେ ଲୀନ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 28
उन्मीलिनी कृता येन रात्रौ जागरणान्विता । प्रभवंति न पापानि स्थूलसूक्ष्माणि तस्य तु
ଯେ ରାତିରେ ଜାଗରଣସହିତ ଉନ୍ମୀଲିନୀ କରେ, ତାହାର ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପାପ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 29
सतालवाद्यसंयुक्तं संगीतं जागरं हरेः । यः कारयति देवस्य द्वादश्यां दानसंयुतम्
ଯେ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଦାନସହିତ, ତାଳ-ବାଦ୍ୟଯୁକ୍ତ ଭକ୍ତିସଙ୍ଗୀତ ସହ ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣ ଆୟୋଜନ କରେ।
Verse 30
तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि महाभागवतस्य हि । तिलप्रस्थहस्रं तु सहिरण्यं द्विजातये । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति ह्ययने रविसंक्रमे
ସେହି ମହାଭାଗବତଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି: ଅୟନ ଓ ରବି-ସଂକ୍ରମଣ ସମୟରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣସହ ତିଳର ହଜାର ପ୍ରସ୍ଥ ଦାନ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ।
Verse 31
हेमभारशतं नित्यं सवत्सं कपिलायुतम् । प्रेक्षणीयप्रदानेन तत्फलं प्राप्नुयात्कलौ
କଳିଯୁଗରେ ‘ପ୍ରେକ୍ଷଣୀୟ’ ଦାନ କଲେ, ବଛଡ଼ାସହିତ ସହସ୍ର କପିଳା ଗାଈ ଓ ଶତ ଭାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିଥିବା ସମାନ ଫଳ ମନୁଷ୍ୟ ପାଏ।
Verse 32
यः पुनर्वासरे पुत्र दिव्यैरृषिकृतैः स्तवैः । तोषयेत्पद्मनाभं वै वैदिकैर्विष्णुसामभिः
ହେ ପୁତ୍ର! ଯେ ଲୋକ ସେହି ଦିନ ଋଷିମାନଙ୍କ ରଚିତ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତବ—ଅର୍ଥାତ୍ ବେଦୀୟ ବିଷ୍ଣୁ-ସାମ ଓ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା—ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ତୋଷେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
Verse 33
ऋग्यजुःसामसम्भूतैवैष्णवैश्चैव पुत्रक । संस्कृतैः प्राकृतैः स्तोत्रैरन्यैश्च विविधैस्तथा
ହେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର! ଋଗ୍, ଯଜୁଃ ଓ ସାମ ପରମ୍ପରାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ବୈଷ୍ଣବ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସଂସ୍କୃତ କିମ୍ବା ଲୋକଭାଷାରେ ରଚିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତବ କରାଯାଇପାରେ।
Verse 34
प्रीतिं करोति देवेशो द्वादश्यां जागरे स्थितः । शृणु पुण्यं समासेन यद्गीतं ब्रह्मणा मम
ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ରାତ୍ରି-ଜାଗରଣ କଲେ ଦେବେଶ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଗାଇ କହିଥିଲେ, ତାହା ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ।
Verse 35
त्रिःसप्तकृत्वो धरणीं त्रिगुणीकृत्य षण्मुख । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं प्राप्नुयान्नरः
ହେ ଷଣ୍ମୁଖ! ପୃଥିବୀକୁ ତ୍ରିଗୁଣ କରି ଏକୋଇଶିଥର ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେ ଫଳ ପାଏ, ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ମିଳେ।
Verse 36
गवां शतसहस्रेण सवत्सेनापि यत्फलम् । तत्फलं प्राप्नुयान्मर्त्त्यः स्तोत्रैर्यस्तोषयेद्धरिम्
ବଛା ସହିତ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ପାଏ।
Verse 37
वैदिकी दशगुणा प्रीतिर्यामेनैकेन जागरे । एवं फलानुसारेण कार्य्यं जागरणं हरेः
ଜାଗରଣରେ ଏକ ଯାମ (ପ୍ରହର) ମାତ୍ର କଲେ ମଧ୍ୟ ବୈଦିକ ସ୍ତୁତିଜନିତ ପ୍ରୀତି ଦଶଗୁଣ ହୁଏ; ତେଣୁ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଅନୁସାରେ ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 38
यः पुनः पठते रात्रौ गीतां नामसहस्रकम् । द्वादश्यां पुरतो विष्णोर्वेष्णवानां समीपतः
ଦ୍ୱାଦଶୀ ରାତିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଗୀତା ଓ ନାମସହସ୍ର ପାଠ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
Verse 39
पुण्यं भागवतं स्कांदपुराणं दयितं हरेः । माधुरं बालचरितं गोपीनां चरितं तथा
ପୁଣ୍ୟମୟ ଭାଗବତ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସ୍କାନ୍ଦପୁରାଣ, ମାଧୁର୍ୟମୟ ବାଳଲୀଳାଚରିତ ଏବଂ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଚରିତ—ଏସବୁ (ଜାଗରଣରେ) ପାଠଯୋଗ୍ୟ।
Verse 40
एतान्पठति रात्रौ यः पूजयित्वा तु केशवम् । न वेद्म्यहं फलं वत्स यदि ज्ञास्यति केशवः
କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ରାତିରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ପାଠ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଫଳ—ହେ ବତ୍ସ—ମୁଁ ଜାଣେନି; ତାହା କେବଳ କେଶବ ଜାଣନ୍ତି।
Verse 41
दीपं प्रज्वालयेद्रात्रौ यः स्तवैर्हरिजागरे । न चास्तं गच्छते तस्य पुण्यं कल्पशतैरपि
ଯେ ରାତିରେ ହରି-ଜାଗରଣକାଳେ ସ୍ତବଗୀତ ସହ ଦୀପ ଜ୍ୱଳାଏ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଶତଶତ କଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 42
मंजरीसहितैः पत्रैस्तुलसीसम्भवैर्हरिम् । जागरे पूजयेद्भक्त्या नास्ति तस्य पुनर्भवः
ଯେ ଜାଗରଣରେ ଭକ୍ତିସହ ମଞ୍ଜରୀଯୁକ୍ତ ତୁଳସୀପତ୍ରଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜେ, ତାହାର ପୁନର୍ଭବ ନାହିଁ।
Verse 43
स्नानं विलेपनं पूजा धूपं दीपं च संस्तवम् । नैवेद्यं च सतांबूलं जागरे दत्तमक्षयम्
ସ୍ନାନ, ବିଲେପନ, ପୂଜା, ଧୂପ, ଦୀପ, ସଂସ୍ତବ, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ତାମ୍ବୂଳ—ଜାଗରଣରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏ ସବୁର ଫଳ ଅକ୍ଷୟ।
Verse 44
ध्यातुमिच्छति षड्वक्त्रं यो मां भक्तिपरायणः । स करोतु महाभक्त्या द्वादश्यां जागरं हरेः
ଯେ ଭକ୍ତିପରାୟଣ ହୋଇ ମୋତେ ଷଡ୍ବକ୍ତ୍ର (ଷଡାନନ) ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ମହାଭକ୍ତିସହ ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣ କରୁ।
Verse 45
वासरे वासुदेवस्य सर्वे देवाः सवासवाः । देहमाश्रित्य तिष्ठंति ये प्रकुर्वंति जागरम्
ବାସୁଦେବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଯେମାନେ ଜାଗରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଇନ୍ଦ୍ରସହ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।
Verse 46
जागरेवासुदेवस्य महाभारतकीर्तनम् । ये कुर्वंति गतिं यांति योगिनां ते न संशयः
ଯେମାନେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଜାଗରେ ମହାଭାରତର କୀର୍ତ୍ତନ ଓ ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 47
चरितं रामदेवस्य ये वधं रावणस्य च । पठंति जागरे विष्णोस्ते यांति परमां गतिम
ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜାଗରେ ଶ୍ରୀରାମଦେବଙ୍କ ଚରିତ ଓ ରାବଣବଧ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
Verse 49
अधीत्य चतुरो वेदान्कृत्वा चैवार्चनं हरेः । स्नात्वा च सर्वतीर्थेषु जागरे तत्फलं हरेः
ଚାରି ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ହରିଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ—ଏହାର ଯେ ଫଳ, ସେଇ ଫଳ ହରିଙ୍କ ଜାଗରେ ମିଳେ।
Verse 50
धान्यशैलसहस्रैस्तु तुलापुरुषको टिभिः । यत्फलं मुनिभिः प्रोक्तं तत्फलं जागरे हरेः
ହଜାର ଧାନ୍ୟଶୈଳ ଓ କୋଟି କୋଟି ତୁଳାପୁରୁଷ ଦାନରୁ ମୁନିମାନେ କହିଥିବା ଯେ ଫଳ, ସେଇ ଫଳ ହରିଙ୍କ ଜାଗରେ ମିଳେ।
Verse 51
कन्याकोटिप्रदानं च स्वर्णभारशतं तथा । दत्तं रत्नायुतशतं यैः कृतो जागरो हरेः
ଯେମାନେ ହରିଙ୍କ ଜାଗର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେନେ କୋଟି କନ୍ୟାଦାନ, ଶତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଭାର ଓ ଅୟୁତ-ଶତ ରତ୍ନଦାନ କରାଯାଇଥିବା ସମାନ ଫଳ ହୁଏ।
Verse 52
अष्टादशपुराणैस्तु पठितैर्यत्फलं भवेत् । तत्फलं शतसाहस्रं कृते जागरणे हरेः
ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣ ପାଠରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ହୁଏ, ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣ କଲେ ସେହି ଫଳ ଲକ୍ଷଗୁଣ ହୋଇ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 53
मन्वादि पठतां शास्त्रं यत्फलं हि द्विजन्मनः । अधिकं फलमाप्नोति कुर्वाणो जागरं हरेः
ମନ୍ୱାଦି ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠରୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣ କରୁଥିବା ଜନ ସେଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 54
दुर्भिक्षे चान्नदातॄणां पुंसां भवति यत्फलम् । संन्यासिनां सहस्रैस्तु यत्फलं भोजितैः कलौ । फलं तत्समवाप्नोति कुर्वतां जागरं हरेः
ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ଅନ୍ନଦାନ କରିଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ହଜାର ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ—ସେହି ସମସ୍ତ ଫଳ ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣ କରୁଥିବାମାନେ ପାଆନ୍ତି।