Adhyaya 16
Prabhasa KhandaDvaraka MahatmyaAdhyaya 16

Adhyaya 16

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରକା ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ପରିକ୍ରମାକ୍ରମ, ବିଧି ଓ ଫଳଶ୍ରୁତି କଥାହୁଏ। ଆରମ୍ଭ ଗଦାତୀର୍ଥରୁ—ଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନ, ପିତୃ‑ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ, ଏବଂ ବରାହରୂପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ପରେ ନାଗତୀର୍ଥ, ଭଦ୍ରତୀର୍ଥ, ଚିତ୍ରାତୀର୍ଥ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ତିଳ‑ଧେନୁ ଓ ଘୃତ‑ଧେନୁ ଦାନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ କୁହାଯାଏ; ଦ୍ୱାରାବତୀର ପ୍ଲାବନରେ ଅନେକ ତୀର୍ଥ ଗୁପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି ବୋଲି ମଧ୍ୟ କଥା ଆସେ। ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାରେ ସ୍ନାନ ପାପନାଶକ ଓ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଫଳଦାୟକ। କୌମାରିକା/ଯଶୋଦାନନ୍ଦିନୀ ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ମହୀଷତୀର୍ଥ ଓ ମୁକ୍ତିଦ୍ୱାରକୁ ଶୁଦ୍ଧିର ଦ୍ୱାର ଭାବେ କୁହାଯାଏ। ଗୋମତୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ବଶିଷ୍ଠ ସମ୍ବନ୍ଧ ଓ ବରୁଣଲୋକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହ ଅଶ୍ୱମେଧ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଭୃଗୁଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଓ ଅମ୍ବିକା ସ୍ଥାପନା ଶାକ୍ତ‑ଶୈବ ରସ ଯୋଗାଏ ଏବଂ ଅନେକ ଲିଙ୍ଗର ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ। ପରେ କାଳିନ୍ଦୀ‑ସର, ସାମ୍ବତୀର୍ଥ, ଶାଙ୍କରତୀର୍ଥ, ନାଗସର, ଲକ୍ଷ୍ମୀ‑ନଦୀ, କମ୍ବୁ‑ସର, କୁଶତୀର୍ଥ, ଦ୍ୟୁମ୍ନତୀର୍ଥ, ଜାଳତୀର୍ଥ (ଜାଳେଶ୍ୱର ସହ), ଚକ୍ରସ୍ୱାମୀ‑ସୁତୀର୍ଥ, ଜରତ୍କାରୁ‑କୃତ ତୀର୍ଥ, ଖଞ୍ଜନକ ତୀର୍ଥ ଆଦିର ସ୍ନାନ‑ତର୍ପଣ‑ଶ୍ରାଦ୍ଧ‑ଦାନ ବିଧି ଓ ନାଗଲୋକ‑ଶିବଲୋକ‑ବିଷ୍ଣୁଲୋକ‑ସୋମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଫଳ କୁହାଯାଏ। ଶେଷରେ କଳିଯୁଗ ପାଇଁ ଏହା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତୀର୍ଥବିସ୍ତାର ଓ ଭକ୍ତିସହ ଶ୍ରବଣ ମଧ୍ୟ ପାବନ କର୍ମ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ଉପସଂହାର ହୁଏ।

Shlokas

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठा गदातीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्भूदानजं फलम्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ତାପରେ ଅନୁତ୍ତମ ଗଦାତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଭୂଦାନଜନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 2

तर्पयेत्पितृदेवांश्च ऋषींश्चैव यथाक्रमम् । श्राद्धं च कारयेत्तत्र पितॄणां तृप्तिहेतवे

ସେଠାରେ ଯଥାକ୍ରମେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 3

गदातीर्थे तु देवेशं विष्णुं वाराहरूपिणम् । समभ्यर्च्य नरो भक्त्या विष्णुलोके महीयते

ଗଦା-ତୀର୍ଥରେ ଦେବେଶ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବରାହରୂପେ ଭକ୍ତିସହ ଆରାଧନା କଲେ, ନର ଵିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ମହିମାନ୍ୱିତ ହୁଏ।

Verse 4

नागतीर्थं ततो गच्छेत्सरः परमशो भनम् । यत्र स्नात्वा नरः सम्यङ्नागलोकमवाप्नुयात्

ତାପରେ ପରମ ଶୋଭନ ସରୋବର ‘ନାଗ-ତୀର୍ଥ’କୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କଲେ ନର ନାଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 5

भद्रतीर्थं ततो गच्छेत्सरस्त्रिभुवनार्चितम् । स्नानमात्रेण लभते तिलधेनुफलं नरः

ତାପରେ ତ୍ରିଭୁବନାର୍ଚିତ ‘ଭଦ୍ର-ତୀର୍ଥ’ ସରୋବରକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ନର ତିଳଧେନୁ-ଦାନ ସମାନ ଫଳ ପାଏ।

Verse 6

चित्रातीर्थं ततो गच्छेत्सरः परमशोभनम् । स्नानमात्रेण लभते घृतधेनुफलं नरः

ତାପରେ ପରମ ଶୋଭନ ‘ଚିତ୍ର-ତୀର୍ଥ’ ସରୋବରକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ନର ଘୃତଧେନୁ-ଦାନ ସମାନ ଫଳ ପାଏ।

Verse 7

यदा द्वारावती विप्रा प्लाविता सागरेण हि । पुण्यानि बहुतीर्थानि च्छन्नानि जलपांसुभिः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱାରାବତୀ ନଗରୀ ସାଗରଜଳରେ ପ୍ଲାବିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ ଜଳ ଓ ବାଲି ତଳେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଯାଏ।

Verse 8

दृश्यानि कतिचित्संति ह्यदृश्यान्यपराणि च । तानि सर्वाणि विप्रेन्द्राः कथयिष्यामि सर्वतः

କିଛି ଦୃଶ୍ୟ ଅଛି, ଆଉ କିଛି ଅଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ ସେସବୁକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି।

Verse 9

चंद्रभागां ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशिनीम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या वाजपेयफलं लभेत्

ତାପରେ ସର୍ବପାପପ୍ରଣାଶିନୀ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞସମ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 10

देवी चंद्रार्चिता यत्र यशोदा नंदनंदिनी । कौमारिका शक्तिहस्ता खङ्गखेटकधारिणी

ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚିତା ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି—ଯଶୋଦା, ନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନନ୍ଦିନୀ; କୌମାରିକା, ହାତରେ ଶକ୍ତି ଧରି, ଖଡ୍ଗ ଓ ଖେଟକ (ଢାଳ) ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 11

केश्यादिदैत्यदलिनी स्वसा वै रामकृष्णयोः । यस्या दर्शनमात्रेण सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ସେ କେଶୀ ଆଦି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ଦେବୀ, ନିଶ୍ଚୟ ରାମ-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଗିନୀ। ଯାହାଙ୍କ ମାତ୍ର ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

Verse 12

ततो गच्छेत विप्रेन्द्रास्तीर्थं महिषसंज्ञकम् । यस्य दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

ତାପରେ, ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ‘ମହିଷ’ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଯାହାର ମାତ୍ର ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 13

मुक्तिद्वारं ततो गच्छेत्तीर्थं पाप प्रणाशनम्

ତତ୍ପରେ ପାପନାଶକ ‘ମୁକ୍ତିଦ୍ୱାର’ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 14

वसिष्ठेन समानीता मुनिना यत्र गोमती । स्नातो भवति गंगायां यत्र स्नात्वा कलौ युगे

ଯେଉଁଠି ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଆଣିଥିବା ଗୋମତୀ ଅଛି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ସମାନ—ବିଶେଷକରି କଳିଯୁଗରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ।

Verse 15

गोमती निःसृता यस्मा त्प्रविष्टा वरुणालयम् । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या अश्वमेधफलं लभेत्

ଗୋମତୀ ଯେଉଁଠୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କରି ବରୁଣାଳୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେଠାରେ ଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନ କଲେ ନର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 16

भृगुणा हि तपस्तप्तं स्थापिता यत्र चांबिका । भृग्वर्चिता ततो देवी प्रसिद्धा श्रूयते क्षितौ

ଯେଉଁଠି ଭୃଗୁ ତପ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେଠି ଅମ୍ବିକା ସ୍ଥାପିତା, ତେଣୁ ଭୃଗୁ-ଅର୍ଚ୍ଚିତା ଦେବୀ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।

Verse 17

संसिद्धिं परमां याति यस्याः संस्मरणान्नरः । शिवलिंगान्यनेकानि यत्र सन्ति महीतले

ଯାହାଙ୍କ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ନର ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ସେଠାରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅନେକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 18

ततो गच्छेत विप्रेन्द्राः कालिन्दीसर उत्तमम् । कालिन्दी सूर्यतनया सरश्चक्रे त्वनुत्तमम्

ତାପରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଉତ୍ତମ କାଲିନ୍ଦୀ-ସରୋବରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟକନ୍ୟା କାଲିନ୍ଦୀ ହିଁ ସେଇ ଅନୁତ୍ତମ ସରୋବର ଗଢ଼ିଥିଲେ।

Verse 19

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या न दुर्गतिमवाप्नुयात् । सांबतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम्

ସେଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପାଉନାହିଁ। ତାପରେ ସର୍ବପାପ-ନାଶକ ସାମ୍ବତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 20

कृत्वा श्राद्धं च विधिवल्लभेद्गोदानजं फलम्

ଏବଂ ବିଧିମତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଗୋଦାନଜନିତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଲାଭ ହୁଏ।

Verse 21

गच्छेच्च शांकरं तीर्थं ततस्त्रैलोक्यपावनम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्बहुसुवर्णकम्

ତାପରେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ-ପାବନ ଶାଙ୍କର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ (ଅର୍ଥାତ୍ ମହା ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପୁଣ୍ୟ) ଲାଭ କରେ।

Verse 22

ततो नागसरो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । पितॄन्सन्तर्प्य विधिवन्नागलोकमवाप्नुयात्

ତାପରେ ପାପ-ନାଶକ ତୀର୍ଥ ନାଗସରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ବିଧିମତେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି ମନୁଷ୍ୟ ନାଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 23

लक्ष्मीं नदीं ततो गच्छेद्गच्छन्तीं सागरं प्रति । यस्या दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

ତତଃ ସାଗରମୁଖୀ ପ୍ରବାହିତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନଦୀକୁ ଗମନ କରୁ; ଯାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 24

श्राद्धे कृते तु विप्रेन्द्राः पितरो मुक्तिमाप्नुयुः । दाने मनोरथावाप्तिर्जायते नात्र संशयः

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଗଲେ ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଦାନରେ ମନୋରଥ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 25

कंबुसरस्ततो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । तर्पणे च कृते श्राद्धे ह्यग्निष्टोमफलं लभेत्

ତାପରେ ପାପନାଶକ ତୀର୍ଥ କମ୍ବୁ-ସରସକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ତର୍ପଣ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 26

कुशतीर्थं ततो गच्छेत्स्नात्वा सन्तर्पयेत्पितॄन् । दानं दत्त्वा यथाशक्त्या निर्मलं लोकमाप्नुयात्

ତାପରେ କୁଶତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସ୍ନାନ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତର୍ପିତ କରୁ। ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ ଦେଇ ସେ ନିର୍ମଳ ଲୋକ ପାଏ।

Verse 27

द्युम्नतीर्थं च तत्रैव सर्वपापप्रणाशनम् । कृत्वा श्राद्धं च तत्रैव वाजिमेधफलं लभेत्

ସେଠାରେଇ ଦ୍ୟୁମ୍ନତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ; ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 28

कुशतीर्थं ततो गच्छेत्पितॄणां तृप्तिरक्षया । यत्र श्राद्धात्तर्पणाच्च जायते नात्र संशयः

ତାପରେ କୁଶତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ତର୍ପଣରୁ ପିତୃମାନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 29

जालतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापहरं शुभम् । दुर्वाससा यत्र शप्ताः कोपाद्यदुकुमारकाः

ତାପରେ ଜାଲତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ଶୁଭ ଓ ସର୍ବପାପହର; ସେଠାରେ କ୍ରୋଧରେ ଦୁର୍ବାସା ଯଦୁକୁମାରମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ।

Verse 30

देवो जालेश्वरस्तत्र सं बभूव उमापतिः । जालेश्वरं नरो दृष्ट्वा सद्यः पापात्प्रमुच्यते

ସେଠାରେ ଉମାପତି ଭଗବାନ ଶିବ ଜାଲେଶ୍ୱର ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଜାଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 31

संपूज्य देवं भक्त्या च शिवलोकमवाप्नुयात्

ଏବଂ ଭକ୍ତିସହିତ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 32

चक्रस्वामिसुतीर्थं च ततो गच्छेद्धि मानवः । कृत्वा स्नानं पितॄंस्तर्प्य विष्णुलोकमवाप्नुयात्

ତାପରେ ମନୁଷ୍ୟ ଚକ୍ରସ୍ୱାମି-ସୁତୀର୍ଥକୁ ଯାଉ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 33

जरत्कारुकृतं तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । स्नात्वा तत्र द्विजश्रेष्ठा न दुर्गतिमवाप्नुयात्

ଜରତ୍କାରୁ କୃତ ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଦୁର୍ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 34

ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं खञ्जनकाभिधम् । आसीत्खञ्जनको नाम दैत्यश्चातिबलान्वितः

ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ‘ଖଞ୍ଜନକ’ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବେ ‘ଖଞ୍ଜନକ’ ନାମର ଅତିବଳବାନ ଦୈତ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 35

ततः खञ्जनकं तीर्थं तस्य नाम्नेति विश्रुतम् । तत्र स्नात्वा नरो याति सोमलोकं न संशयः

ଏହିପରି ସେ ତୀର୍ଥ ତାହାର ନାମରେ ‘ଖଞ୍ଜନକ-ତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସୋମଲୋକକୁ ଯାଏ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 36

सन्ति तीर्थान्यनेकानि सुगुप्तानि द्विजोत्तमाः । तानि गच्छेत्तु विप्रेन्द्राः सर्वपापापनुत्तये

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଅନେକ ତୀର୍ଥ ସୁଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଅଛି। ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ସମସ୍ତ ପାପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିବାରଣ ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 37

ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थमानकदुन्दुभेः । शूरतीर्थं परमकं गदतीर्थमतः परम्

ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭି (ବସୁଦେବ)ଙ୍କ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ତାହା ପରେ ପରମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶୂର-ତୀର୍ଥ, ଏବଂ ତାପରେ ଗଦା-ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 38

गावल्गणस्य तीर्थं च अक्रूरस्य महात्मनः । बलदेवस्य तीर्थं तु उग्रसेनस्य चापरम्

ଏଠାରେ ଗାବଲ୍ଗଣଙ୍କ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ମହାତ୍ମା ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ତଥା ବଳଦେବଙ୍କ ତୀର୍ଥ ଓ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 39

अर्जुनस्य च तीर्थं तु सुभद्रातीर्थमेव च । देवकीतीर्थमाद्यं तु रोहिणीतीर्थमेव च

ଏଠାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀର୍ଥ ଓ ସୁଭଦ୍ରା-ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏବଂ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଦେବକୀ-ତୀର୍ଥ ଓ ରୋହିଣୀ-ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 40

उद्धवस्य च तीर्थं तु सारंगाख्यं तथैव च । सत्यभामाकृतं तीर्थं भद्रातीर्थमतः परम्

ଏଠାରେ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ତୀର୍ଥ ଓ ‘ସାରଙ୍ଗ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ତୀର୍ଥ ଓ ତାପରେ ଭଦ୍ରା-ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 41

जामदग्न्यस्य तीर्थं तु रामस्य च महात्मनः । भासतीर्थं च तत्रैव शुकतीर्थमतः परम्

ଏଠାରେ ମହାତ୍ମା ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମଙ୍କ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ଭାସ-ତୀର୍ଥ ଓ ତାପରେ ଶୁକ-ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 42

कर्दमस्य च तीर्थं तु कपिलस्य महात्मनः । सोमतीर्थं च तत्रैव रोहिणीतीर्थमेव च

ଏଠାରେ କର୍ଦମଙ୍କ ତୀର୍ଥ ଓ ମହାତ୍ମା କପିଲଙ୍କ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ସୋମ-ତୀର୍ଥ ଏବଂ ରୋହିଣୀ-ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 43

एतान्यन्यानि संक्षेपान्मया वः कथितानि च । सर्वपापहराणीह मोक्षदानि न संशयः

ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ତୀର୍ଥ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛି। ଏଠାରେ ସେମାନେ ସର୍ବପାପ ହରଣ କରି ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 44

प्रच्छन्नानि द्विजवरास्तीर्थानि कलिसंक्रमे । प्लावितानि समुद्रेण पांसुनाऽप्युदकेन च

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, କଳିଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଗୁପ୍ତ ହୋଇଗଲା। ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ଲାବିତ ହୋଇ, ବାଳି ଓ ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ଆବୃତ ହେଲା।

Verse 45

एतन्मया वः कथितं संक्षेपात्तीर्थविस्तरम् । आत्मप्रज्ञानुमानेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

ଏପରି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ବିସ୍ତାର ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି। ନିଜ ବିବେକ-ଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ କୁହ—ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?

Verse 46

शृणुयात्परया भक्त्या तीर्थयात्रामिमां द्विजाः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେ କେହି ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଏହି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର କଥା ଶୁଣେ, ସେ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଗମନ କରେ।