Adhyaya 15

Verse 1

प्रह्लाद उवाच श्रुत्वा तमागतं देवं ब्रह्माणं पितरं स्वकम् । सनकाद्या नमस्कर्त्तुं जग्मुः सर्वे पितामहम्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ନିଜ ପିତା ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି ସନକାଦି ସମସ୍ତେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଗଲେ।

Verse 2

तं दृष्ट्वा लोककर्त्तारं दण्डवत्प्रणताः क्षितौ । ततो दृष्ट्वा स तनयान्संगृह्य परिषस्वजे

ଲୋକକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ସେ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ନିକଟକୁ ଟାଣି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 3

पृष्टश्चानामयं तैस्तु पृष्ट्वा तान्समुवाच ह । आराधितो यैर्भगवान्धन्या यूयं वयं तथा

ସେମାନେ ତାଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାରିଲେ; ସେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପଚାରି କହିଲେ—“ଯେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଧନ୍ୟ।”

Verse 4

संसिद्धिं परमां याता भगवद्दर्शनेन हि । न ज्ञातं पुत्रकाः सम्यगज्ञानाद्बालबुद्धिभिः

“ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ହିଁ ତୁମେ ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛ। କିନ୍ତୁ ପୁତ୍ରମାନେ, ଅଜ୍ଞାନ ଓ ବାଳବୁଦ୍ଧି ହେତୁ ଏହା ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ବୁଝାଯାଇନି।”

Verse 5

येनार्चितो महादेवस्तस्य तुष्यति केशवः । अनर्चिते नीलकण्ठे न गृह्णात्यर्चनं हरिः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूज्यतां नीललोहितः

ଯେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ତାହାରେ କେଶବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନା ନ ହେଲେ ହରି ଅର୍ପିତ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ସର୍ବପ୍ରୟତ୍ନରେ ନୀଳଲୋହିତ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 6

येन संपूर्णतां याति कृष्णपूजा कृता सदा । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या ब्रह्मपुत्रा ययुस्तदा

“ଏହାଦ୍ୱାରା ସଦା କରାଯାଉଥିବା କୃଷ୍ଣପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।” ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରମାନେ ତେବେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 7

देवागाराग्रतो गत्वा योगसिद्धा महर्षयः । लिंगं संस्थापयामासुः शिवभक्तिपुरस्कृता

ଦେବାଳୟର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ଯାଇ ଯୋଗସିଦ୍ଧ ମହର୍ଷିମାନେ ଶିବଭକ୍ତିକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 8

संस्थाप्य शिवलिंगं ते स्नानार्थं मुनिसत्तमाः । कूपं चक्रुस्ततः सर्व ऋषयः संशितव्रताः

ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସ୍ନାନାର୍ଥେ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; ତାପରେ ଦୃଢବ୍ରତୀ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏକ କୂପ ଖୋଦିଲେ।

Verse 9

दृष्ट्वा तममृतप्रख्यं जलपूर्णं सुनिर्मलम् । संहृष्टा ऋषयः सर्वे साधुसाध्विति चाब्रुवन्

ସେ କୂପଟି ଅମୃତସଦୃଶ, ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମଳ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ “ସାଧୁ! ସାଧୁ!” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 10

स्थापितं शिवलिंगं च दृष्ट्वा लोकपितामहः । उवाच वचनं ब्रह्मा प्रीतः पुत्रांस्तदा द्विजाः

ସ୍ଥାପିତ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ହୃଦୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେହି ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ଋଷିମାନଙ୍କୁ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 11

ब्रह्मोवाच । भवद्भिर्योगसंसिद्धैर्यस्मात्संस्थापितः शिवः । तस्मात्सिद्धेश्वर इति ख्यातिं लोके गमिष्यति

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ଯୋଗସଂସିଦ୍ଧ ତୁମେ ଯେହେତୁ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିଛ, ତେଣୁ ସେ ଲୋକେ ‘ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବେ।”

Verse 12

समीपे शितिकण्ठस्य कूपोयमृषिभिः कृतः । ऋषितीर्थमिति ख्यातं तस्माल्लोके भविष्यति

ଶିତିକଣ୍ଠ (ଶିବ)ଙ୍କ ସମୀପରେ ଏହି କୂପ ଋଷିମାନେ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହା ଲୋକେ ‘ଋଷିତୀର୍ଥ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 13

विना श्राद्धेन विप्रेन्द्रा दानेन पितृतर्पणात् । भक्तितः स्नानमात्रेण पितृभिः सह मुच्यते

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିନା, ଦାନ ବିନା, ପିତୃତର୍ପଣ ବିନା ମଧ୍ୟ—ଭକ୍ତିରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 14

असत्यवादिनो ये च परनिन्दा परायणाः । स्नानमात्रेण शुध्यन्ति ऋषितीर्थे न संशयः

ଯେମାନେ ଅସତ୍ୟ କହନ୍ତି ଏବଂ ଯେମାନେ ପରନିନ୍ଦାରେ ଲିନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଋଷିତୀର୍ଥରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 15

स्नानं प्रशस्तं विषुवे मन्वादिषु तथैव च । तथा कृतयुगाद्यायां माघस्य द्विजसत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ! ବିଷୁବକାଳରେ, ମନ୍ୱାଦି ପୁଣ୍ୟଦିନମାନେ, କୃତଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ଏବଂ ମାଘ ମାସରେ ସ୍ନାନ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 16

शिवरात्रौ वसेद्यस्तु लिंगे सिद्धेशसंज्ञिते । स्नात्वा ऋषिकृते तीर्थे किं तस्यान्येन वै द्विजाः । गत्वा तत्र महाभागा गृहीत्वा फलमुत्तमम्

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ! ଯେ ଶିବରାତ୍ରିରେ ‘ସିଦ୍ଧେଶ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ପାଖରେ ରାତି ରହି (ଜାଗରଣ କରି) ଋଷିକୃତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରେ—ତାହାକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟକର୍ମର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? ସେଠାକୁ ଯାଇ, ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ସେ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।

Verse 17

अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन कृत्वा च करयोः कुशान् । गृह्णंत्वर्घ्यमिमं देवा योगसिद्धा महर्षयः

ବିଧିମତେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦାନ କରି ଏବଂ ହସ୍ତଦ୍ୱୟରେ କୁଶ ଧାରଣ କରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ— “ଯୋଗସିଦ୍ଧ ମହର୍ଷିମାନେ ଓ ଦେବଗଣ ମୋର ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।”

Verse 18

ऋषितीर्थे च पापघ्ने सिद्धेश्वरसमन्विते । दत्त्वार्घ्यं मृदमालभ्य स्नानं कुर्यात्समाहितः

ପାପନାଶକ ଏବଂ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରସମନ୍ୱିତ ଋଷିତୀର୍ଥରେ ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ପରେ ପବିତ୍ର ମୃତ୍ତିକା ଲେପନ କରି, ସମାହିତଚିତ୍ତେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 19

तर्पयेच्च पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाक्रमम् । ततः श्राद्धं प्रकुर्वीत पितॄणां श्रद्धयाऽन्वितः

ତାପରେ ଯଥାକ୍ରମେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ; ତଦନନ୍ତରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 20

तथा च दक्षिणां दद्याद्वित्तशाठ्यविवर्जितः । विशेषतः प्रदेयानि फलानि रसवंति च

ସେହିପରି ଧନରେ କଞ୍ଜୁସି ତ୍ୟାଗ କରି ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ; ବିଶେଷତଃ ରସଭରା ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦାନରୂପେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 21

दद्याच्छयामाकनीवारान्विद्रुमं चाजिनानि च । सप्तधान्यानि शालींश्च सक्तूंश्च गुडसंयुतान्

ଶ୍ୟାମାକ ଓ ନୀବାର ଧାନ୍ୟ, ବିଦ୍ରୁମ (ପ୍ରବାଳ) ଏବଂ ଅଜିନ (ଚର୍ମ) ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ସହିତ ସପ୍ତଧାନ୍ୟ, ଶାଳି ଚାଉଳ ଓ ଗୁଡ଼ମିଶ୍ରିତ ସତ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 22

गंधमाल्यानि तांबूलं वस्त्राणि च तथा पयः । एवं कृत्वा समग्रं च कृतकृत्यो भवेन्नरः

ଗନ୍ଧ, ମାଳା, ତାମ୍ବୂଳ, ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଦୁଧ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ସମଗ୍ର କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 23

पूजयित्वा महादेवं सिद्धेश्वरमुमापतिम् । सफलं जन्म मर्त्यस्य जीवितं च सुजीवितम्

ମହାଦେବ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର, ଉମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ମନୁଷ୍ୟର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହୁଏ ଏବଂ ଜୀବନ ସତ୍ୟରେ ସୁଜୀବିତ ହୁଏ।

Verse 24

यः स्नात्वा ऋषितीर्थे तु पश्येत्सिद्धेश्वरं शिवम् । पितरस्तस्य तुष्यन्ति तुष्यन्ति च पितामहाः

ଯେ ଋଷିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ତାହାର ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପିତାମହମାନେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 25

अपुत्रा पुत्रिणः स्युस्ते पुत्रिणश्चापि पौत्रिणः । निर्धना धनवंतश्च सिद्धेश्वररता नराः

ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରରେ ରତ ନରମାନଙ୍କର—ଅପୁତ୍ରମାନେ ପୁତ୍ରବାନ ହୁଅନ୍ତି; ପୁତ୍ରବାନମାନେ ପୌତ୍ରବାନ ହୁଅନ୍ତି; ନିର୍ଧନମାନେ ଧନବାନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 26

दुष्कृतं याति विलयं सुकृतं च विवर्द्धते । भवेन्मनोरथावाप्तिः प्रणते सिद्धनायके

ସିଦ୍ଧନାୟକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ଭକ୍ତର ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ନଶିଯାଏ, ସୁକୃତ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ ମନୋରଥସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 27

ऋषितीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा सिद्धेश्वरं हरम् । सर्वान्कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

ଋଷିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ହରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

Verse 28

शिवरात्र्यां विशेषेण सिद्धेशः संप्रपूजितः । यंयं कामयते कामं तं ददाति न संशयः । चिन्तामणिसमः स्वामी ह्यथवा चाक्षयो निधिः

ବିଶେଷକରି ଶିବରାତ୍ରିରେ ସିଦ୍ଧେଶଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ ଭକ୍ତ ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାମନା କରେ, ସେହି ସେହି କାମନା ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦିଅନ୍ତି। ସେ ସ୍ୱାମୀ ଚିନ୍ତାମଣି ସମ, କିମ୍ବା ଅକ୍ଷୟ ନିଧି ସଦୃଶ।

Verse 29

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं सर्वाघहरणं परम् । प्रयाति परमं स्थानं मानवः श्रद्धयान्वितः

ସମସ୍ତ ପାପକୁ ପରମ ଭାବେ ହରଣ କରୁଥିବା ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।