Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

गोप्य ऊचुः । अनुग्राह्या यदि वयमस्मन्नाम्ना कृतं सरः । अन्यत्किमपि वार्ष्णेय प्रार्थयामो वदस्व नः

Transliteration

gopya ūcuḥ | anugrāhyā yadi vayamasmannāmnā kṛtaṃ saraḥ | anyatkimapi vārṣṇeya prārthayāmo vadasva naḥ

Translation

ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ—ଯଦି ଆମେ ସତ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହର ପାତ୍ର ହେଉ ଏବଂ ଆମ ନାମରେ ଏହି ସରୋବର ନିର୍ମିତ, ତେବେ ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ! ଆମେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର ମାଗୁଛୁ—ଆମକୁ କହନ୍ତୁ (ଆପଣ ଦେବେ ବୋଲି)।

Word by Word

• गोप्यः: the gopīs
• गोप्यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: गोपी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद

• अनुग्राह्याः: worthy of favor/to be blessed
• अनुग्राह्याः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनु-ग्रह् (धातु) + ण्यत्/य (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भाव्य/योग्यतार्थक कृदन्त (gerundive: 'to be favored'), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• यदि: if
• यदि: Avyaya (Condition marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-अव्यय (conditional particle)

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुषार्थे सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अस्मत्: our
• अस्मत्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-बहुवचनस्य आधार-प्रातिपदिक (in compound: 'our')

• नाम्ना: by the name
• नाम्ना: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• कृतम्: made
• कृतम्: Karma (Predicate complement)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सरः: lake
• सरः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अन्यत्: something else
• अन्यत्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• किम्: something/anything
• किम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थे (indefinite in compound)

• अपि: even/any
• अपि: Avyaya (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; 'also/even/any')

• वार्ष्णेय: O Vārṣṇeya (descendant of Vṛṣṇi)
• वार्ष्णेय: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: वार्ष्णेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; वृष्णिवंशज-सम्बोधन

• प्रार्थयामः: we request
• प्रार्थयामः: Kriya (Action/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र-अर्थ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), बहुवचन, आत्मनेपद

• वदस्व: tell (us)
• वदस्व: Kriya (Command)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• नः: to us/for us
• नः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), बहुवचन; एनक्लिटिक (enclitic)

Speaker

Gopīs

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gopī-sara

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: The gopīs, encouraged by the naming of the lake, speak collectively to Kṛṣṇa, asking for an additional boon; their posture is reverent yet intimate.

Characters & Entities

• Gopīs
• Kṛṣṇa (Vārṣṇeya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotees seek not worldly gain but continued divine grace and assurance, even in the context of a holy place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The newly named lake (Gopī-sara/Gopracāra) near Dvārakā, serving as the setting for the gopīs’ request.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse introduces a petition for an additional boon.