Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

Devanagari script

उद्धव उवाच । यं न ब्रह्मा न च हरो न देवा न महर्षयः । स्वभावमनुगच्छंति सर्वा धन्या व्रजस्त्रियः

Transliteration

uddhava uvāca | yaṃ na brahmā na ca haro na devā na maharṣayaḥ | svabhāvamanugacchaṃti sarvā dhanyā vrajastriyaḥ

Translation

ଉଦ୍ଧବ କହିଲେ—ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବକୁ ନ ବ୍ରହ୍ମା, ନ ହର (ଶିବ), ନ ଦେବଗଣ, ନ ମହର୍ଷିମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁସରଣ କରିପାରନ୍ତି; ତଥାପି ବ୍ରଜର ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ସେମାନେ ସ୍ୱଭାବତଃ ତାଙ୍କ ସହ ଚାଲନ୍ତି।

Word by Word

• उद्धवः: Uddhava
• उद्धवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उद्धव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• यम्: whom
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• न: nor
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• हरः: Hara (Śiva)
• हरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• न: nor
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• न: nor
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• महर्षयः: the great sages
• महर्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः—महान्तः ऋषयः

• स्वभावम्: (his) true nature
• स्वभावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अनुगच्छन्ति: follow/attain
• अनुगच्छन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; उपसर्गः—अनु

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (व्रजस्त्रियः इत्यस्य)

• धन्याः: blessed, fortunate
• धन्याः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (व्रजस्त्रियः इत्यस्य)

• व्रजस्त्रियः: the women of Vraja
• व्रजस्त्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्रज + स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—व्रजस्य स्त्रियः

Speaker

Uddhava

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vraja (gopī-bhakti as the tīrtha’s crown)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Uddhava speaks in awe: above him symbolic figures of Brahmā and Śiva and devas appear as distant silhouettes, while the gopīs are shown closest to Kṛṣṇa—indicating intimacy surpassing cosmic hierarchy.

Characters & Entities

• Uddhava
• Brahmā
• Śiva (Hara)
• Devas
• Maharṣis
• Vraja-striyaḥ
• Kṛṣṇa (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pure love can access the Lord more intimately than even exalted cosmic beings can through knowledge alone.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse glorifies Vraja-devotion rather than a bathing-place; it appears within Dvārakā-māhātmya in Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is theological praise of bhakti.