Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तस्यैव पश्चिमे भागे लिंगमस्ति पिनाकिनः । यं दृष्ट्वा मानवस्तत्र त्रिनेत्रसदृशो भवेत्

Transliteration

tasyaiva paścime bhāge liṃgamasti pinākinaḥ | yaṃ dṛṣṭvā mānavastatra trinetrasadṛśo bhavet

Translation

ସେହି ହ୍ରଦର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ପିନାକଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ସେଠାରେ ତାହାକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ତ୍ରିନେତ୍ର ସଦୃଶ (ଶିବକୃପାଯୁକ୍ତ) ହୁଏ।

Word by Word

• तस्य: of that (place)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed/just
• एव: Nipata (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle: indeed/just)

• पश्चिमे: in the western
• पश्चिमे: Adhikarana-visheshana (Location-qualifier/अधिकरणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषण (भागे)

• भागे: part/region
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• पिनाकिनः: of Pinākin (Śiva)
• पिनाकिनः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पिनाकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• यम्: which/whom
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive) ‘having seen’

• मानवः: a man/person
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण

• त्रिनेत्र-सदृशः: resembling the three-eyed (Śiva)
• त्रिनेत्र-सदृशः: Karta-visheshana (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक) + सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मानवः)

• भवेत्: would become/should become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pinākin-liṅga (west of Bhadrakarṇa Mahāhrada)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśreṣṭha (king)

Visual Art Cues

Scene: A serene lakeside on the west bank; a liṅga shrine under trees; pilgrims gaze upon the liṅga as a subtle third-eye radiance appears on their foreheads, symbolizing Śiva-like vision.

Characters & Entities

• Śiva (Pinākin)
• Śiva (Trinetra)
• Liṅga
• Bhadrakarṇa Mahāhrada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-darśana at a consecrated liṅga is portrayed as transformative—granting divine-like insight and auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Śiva-liṅga of Pinākin located on the western side of Bhadrakarṇa Mahāhrada (Bhadrakarṇeśvara).

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (reverent viewing/visiting) of the liṅga is the implied practice; no other rite is specified here.