Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ सुपुण्यमचलेश्वरम् । यं दृष्ट्वा सिद्धिमाप्नोति नरः श्रद्धासमन्वितः

Transliteration

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha supuṇyamacaleśvaram | yaṃ dṛṣṭvā siddhimāpnoti naraḥ śraddhāsamanvitaḥ

Translation

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ ଅଚଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଯାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ନର ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √वच् = to say

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण), अर्थे—‘ततः’ = then/thereafter

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √गम् = to go

• नृपश्रेष्ठ: O best of kings
• नृपश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः—‘नृपाणां श्रेष्ठः’

• सुपुण्यम्: very holy
• सुपुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मधारयः—‘अत्यन्तं पुण्यम्’

• अचलेश्वरम्: Acaleśvara (Lord of the mountain)
• अचलेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अचल + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः—‘अचले (पर्वते) ईश्वरः’

• यम्: whom
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सम्बन्धे—‘whom/which’

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), √दृश्—‘having seen’

• सिद्धिम्: success, attainment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √आप् = to obtain

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• श्रद्धा: with faith
• श्रद्धा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन (समासे पूर्वपदत्वेन)

• समन्वितः: endowed (with)
• समन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अन्वि + त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘सहित/युक्त’

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Acaleśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśreṣṭha (best of kings)

Visual Art Cues

Scene: A king and retinue travel through the Arbuda hills toward the Acaleśvara temple; the shrine stands firm on rocky ground, with flags and a calm, powerful Śiva presence.

Characters & Entities

• Pulastya
• Acaleśvara
• Śiva (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faith-filled pilgrimage and darśana of Śiva at a famed tīrtha leads to siddhi—spiritual fulfillment and blessing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Acaleśvara, a Śiva-site praised as highly meritorious within the Arbuda-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Go (gacchet) for darśana of Acaleśvara with śraddhā (faith).