Adhyaya 7

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ सुपुण्यमचलेश्वरम् । यं दृष्ट्वा सिद्धिमाप्नोति नरः श्रद्धासमन्वितः

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ ଅଚଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଯାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ନର ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 2

तत्र कृष्णचतुर्दश्यां यः श्राद्धं कुरुते नरः । आश्विने फाल्गुने वापि स याति परमां गतिम्

ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ—ଆଶ୍ୱିନ ହେଉ କି ଫାଲ୍ଗୁନ—ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ।

Verse 3

यस्तु पूजयते भक्त्या दक्षिणां दिशमास्थितः । पुष्पैः पत्रैः फलैश्चैव सोऽश्वमेधफलं लभेत्

କିନ୍ତୁ ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦାଁଡ଼ି ପୁଷ୍ପ, ପତ୍ର ଓ ଫଳଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 4

पंचामृतेन यस्तत्र तर्पणं कुरु ते नरः । सोऽपि देवस्य सांनिध्यं शिवलोकमवाप्नुयात्

ସେଠାରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ତର୍ପଣ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଇ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 5

प्रदक्षिणांते यस्तस्य प्रणामं कुरुते नरः । नश्यंति सर्वपापानि प्रदक्षिणपदेपदे

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଶେଷରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେହି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 6

तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं तत्त्वं शृणु महामते । मया पूर्वं श्रुतं स्वर्गे नारदाच्छक्रसन्निधौ

ସେଠାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଗୋଟିଏ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଥିଲା; ହେ ମହାମତେ, ତାହାର ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣ। ମୁଁ ପୂର୍ବେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଏହା ଶୁଣିଥିଲି।

Verse 7

तत्र पूर्वं शुको नीडं वृक्षे चैवाकरोद्द्विजः । गतागतेन नीडस्य कुरुते तं प्रदक्षिणाम्

ସେଠାରେ ପୂର୍ବକାଳେ ଗୋଟିଏ ଶୁକ (ଟିଆ) ଗଛରେ ନିଜ ଘୋସା କଲା। ଘୋସାକୁ ଯାଇ ଆସିବାରେ ସେ ଘୋସାର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରୁଥିଲା।

Verse 8

न च भक्त्या महाराज पक्षियोनिसमुद्भवः । अथासौ मृत्युमापन्नः कालेन महता शुकः

ହେ ମହାରାଜ, ପକ୍ଷି-ଯୋନିରେ ଜନ୍ମିଥିବା ସେ ଶୁକ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା (ସେତେବେଳେ) ଫଳ ପାଇଲା ନାହିଁ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସେ ଶୁକ କାଳବଶେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲା।

Verse 9

संजातः पार्थिवे वंशे राजा वेणुरिति स्मृतः । जातिस्मरो महाराज सर्वशत्रुनिकृन्तनः

ତାପରେ ସେ ରାଜବଂଶରେ ଜନ୍ମି ‘ରାଜା ବେଣୁ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ହେ ମହାରାଜ, ଜାତିସ୍ମର ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିହତ କରୁଥିଲା।

Verse 10

स तं स्मृत्वा प्रभावं हि प्रदक्षिणासमुद्भवम् । अचलेश्वरमासाद्य प्रदक्षिणामथाकरोत्

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସେଇ ପ୍ରଭାବକୁ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ଅଚଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା ଏବଂ ପରେ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲା।

Verse 11

नक्तं दिनं महाराज नान्यत्किंचित्करोति सः । न तथा तपसे यत्नो न नैवेद्ये कथंचन

ହେ ମହାରାଜ, ସେ ରାତିଦିନ ଅନ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ କରୁନଥିଲା। ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ସେପରି ଚେଷ୍ଟା ନଥିଲା, ନା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ।

Verse 12

न पुष्पे धूपदाने च प्रदक्षिणापरः सदा । केनचित्त्वथ कालेन मुनयोऽत्र समागताः

ସେ ନ ପୁଷ୍ପାର୍ପଣ କରୁଥିଲା, ନ ଧୂପଦାନ; ସଦା କେବଳ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାରେ ହିଁ ପରାୟଣ ଥିଲା। କିଛି କାଳ ପରେ ସେଠାକୁ ମୁନିମାନେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 13

नारदः शौनकश्चैव हारीतो देवलस्तथा । गालवः कपिलो नंदः सुहोत्रः कश्यपो नृपः

ନାରଦ, ଶୌନକ, ହାରୀତ ଓ ଦେବଲ; ଗାଲବ, କପିଲ, ନନ୍ଦ, ସୁହୋତ୍ର ଏବଂ କଶ୍ୟପ—ହେ ନୃପ! (ଏହି ମୁନିମାନେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ)।

Verse 14

एते चान्ये च बहवो देवव्रतपरायणाः । केचित्स्नानं कारयंति तस्य लिंगस्य भक्तितः

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦେବବ୍ରତରେ ପରାୟଣ ଭକ୍ତମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ। କେହି କେହି ଭକ୍ତିରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଅଭିଷେକ-ସ୍ନାନ କରାଉଥିଲେ।

Verse 15

अन्ये च विविधां पूजां जपमन्ये समाहिताः । एके नृत्यंति राजेंद्र गायंति च तथा परे

କେହି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପୂଜା କରୁଥିଲେ; କେହି ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଜପରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! କେହି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଗାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 16

बलिमन्ये प्रयच्छंति स्तुतिं कुर्वंति चापरे । अथाश्चर्यं परं दृष्ट्वा प्रदक्षिणापरं नृपम्

କେହି ବଲି ଅର୍ପଣ କଲେ, ଆଉ କେହି ସ୍ତୁତି କଲେ। ତାପରେ ସେହି ମହା ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଦେଖି—ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣ ଥିବା ନୃପଙ୍କୁ—(ସେମାନେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ)।

Verse 17

परं कौतुकमापन्ना वाक्यमेतदथाब्रुवन् । प्रदक्षिणासमुद्भूतं कारणं ज्ञातुमिच्छवः

ପରମ କୌତୁହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେମାନେ କହିଲେ—ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଏହି କଥାର କାରଣ ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ।

Verse 18

ऋषय ऊचुः । कस्मात्त्वं पार्थिवश्रेष्ठ प्रदक्षिणापरः सदा । देवस्यास्य विशेषेण सत्यं नो वक्तुमर्हसि

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମେ ସଦା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାରେ କାହିଁକି ନିରତ? ବିଶେଷକରି ଏହି ଦେବତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସତ୍ୟ କାରଣ ଆମକୁ କହ।

Verse 19

न ददासि जलं लिंगे प्रभूतं सुमनोहरम् । पुष्पधूपादिकं वाथ स्तोत्राणि विविधानि च

ତୁମେ ଲିଙ୍ଗରେ ପ୍ରଚୁର ମନୋହର ଜଳ ଢାଳୁନାହ; ଫୁଲ-ଧୂପାଦି ଅର୍ପଣ କରୁନାହ, ନାନା ପ୍ରକାର ସ୍ତୋତ୍ର ମଧ୍ୟ ପଢ଼ୁନାହ।

Verse 20

समर्थोऽसि तथान्येषां दानानां त्वं महीपते । एतन्नः कौतुकं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

ହେ ମହୀପତେ! ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଦାନଧର୍ମ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ; ତେଣୁ ଆମ କୌତୁହଳର ଏହି ସମଗ୍ର ବିଷୟଟି ଯଥାବତ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି କହ।

Verse 21

वेणुरुवाच । यदहं संप्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तमाः । पूर्वदेहांतरे वृत्तं सर्वं सत्यं विशेषतः

ବେଣୁ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ମୁଁ ଯାହା କହିବାକୁ ଯାଉଛି ଶୁଣ; ପୂର୍ବ ଦେହାନ୍ତରରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେ ସବୁ, ବିଶେଷତଃ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ।

Verse 22

प्रासादेऽस्मिन्पुरा पक्षी शुकोऽहं स्थितवांस्तदा । कृतवांश्च तदा देवं प्रदक्षिणामहर्निशम्

ପୂର୍ବେ ଏହି ପ୍ରାସାଦରେ ମୁଁ ପକ୍ଷୀ—ଶୁକ (ଟିଆ)—ହୋଇ ବସୁଥିଲି। ସେତେବେଳେ ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ଦିନରାତି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରୁଥିଲି।

Verse 23

कृपयाऽस्य प्रभावाच्च जातो जातिस्मरस्त्वहम् । अधुना परया भक्त्या यत्करोमि प्रदक्षिणाम्

ତାଙ୍କର କୃପା ଓ ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ଜାତିସ୍ମର ହୋଇଛି। ତେଣୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରୁଛି।

Verse 24

न जाने किं फलं मेऽद्य देवस्यास्य प्रसादतः । एतस्मात्कारणाच्चाहं नान्यत्किंचित्करोमि भोः

ଏହି ଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆଜି ମୋର କି ଫଳ ହେବ ମୁଁ ଜାଣେନି। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ପୂଜ୍ୟମାନେ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି କରେନି।

Verse 25

पुलस्त्य उवाच । वेणुवाक्यं ततः श्रुत्वा मुनयः शंसितव्रताः । विस्मयोत्फुल्लनयनाः साधुसाध्विति चाब्रुवन्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ବେଣୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତଧାରୀ ମୁନିମାନେ ବିସ୍ମୟରେ ଚକ୍ଷୁ ବିସ୍ତାର କରି ‘ସାଧୁ! ସାଧୁ!’ ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 26

ततः प्रदक्षिण पराः सर्वे तत्र महर्षयः । बभूवुर्मुनयः सर्वे श्रद्धया परया युताः

ତାପରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ମହର୍ଷି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାରେ ପରାୟଣ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ମୁନି ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 27

सोऽपि राजा महाभागो वेणुः शंभोः प्रसादतः । शाश्वतं स्थानमापन्नो दुर्ल्लभं त्रिदशैरपि

ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ରାଜା ବେଣୁ ମଧ୍ୟ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଶାଶ୍ୱତ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।