Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

या नारी पतिना मुक्ता सपत्नीदुःखदुःखिता । अस्य संदर्शनादेव सा भविष्यति विज्वरा । सुतसौभाग्यसंपन्ना भर्तृप्राणसमा तथा

Transliteration

yā nārī patinā muktā sapatnīduḥkhaduḥkhitā | asya saṃdarśanādeva sā bhaviṣyati vijvarā | sutasaubhāgyasaṃpannā bhartṛprāṇasamā tathā

Translation

ଯେ ନାରୀ ପତିଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତା ଓ ସପତ୍ନୀଜନିତ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତା, ସେ ଏହି ପବିତ୍ର ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ରୋଗ-ଶୋକରହିତା ହେବ। ସେ ପୁତ୍ରସୌଭାଗ୍ୟସମ୍ପନ୍ନା ହୋଇ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରାଣସମ ପ୍ରିୟା ହେବ।

Word by Word

• या: who (any woman who)
• या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• नारी: woman
• नारी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; या इत्यस्य विशेष्य

• पतिना: by (her) husband
• पतिना: Karana/Agent in passive (कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• मुक्ता: abandoned/released
• मुक्ता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुच् (धातु)
• Form: क्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (नारी)

• सपत्नीदुःखदुःखिता: afflicted by the sorrow caused by a co-wife
• सपत्नीदुःखदुःखिता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सपत्नी + दुःख + दुःखित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुष-समासभाव: सपत्न्याः दुःखेन दुःखिता

• अस्य: of this (liṅga)
• अस्य: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम्/तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन

• संदर्शनात्: from seeing (it)
• संदर्शनात्: Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सम् + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेत्वर्थे (because of seeing)

• एव: indeed/just
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भविष्यति: will become
• भविष्यति: Kriya (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विज्वरा: free from fever/affliction
• विज्वरा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + ज्वर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)

• सुतसौभाग्यसंपन्ना: endowed with good fortune in sons
• सुतसौभाग्यसंपन्ना: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुत + सौभाग्य + सम्पन्न (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: सुतस्य सौभाग्येन सम्पन्ना / सुत-सौभाग्य-सम्पन्ना

• भर्तृप्राणसमा: as dear as her husband's life
• भर्तृप्राणसमा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भर्तृ + प्राण + सम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: भर्तुः प्राणैः समा (equal to husband's life)

• तथा: and likewise
• तथा: Connector/Adverb (समुच्चय/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चयवाचक अव्यय (thus/also)

Speaker

Pulastya (contextual, continuing instruction to a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kaṭeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sorrowful abandoned woman approaches the Kaṭeśvara shrine; upon darśana her fever/affliction lifts, her face brightens, and a symbolic vision of children and marital harmony appears as Śiva’s grace radiates from the liṅga.

Characters & Entities

• Kaṭeśvara
• Gaṅgeśvara
• Śiva
• Gaṅgā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred darśana itself is presented as a direct purifier and healer, restoring well-being and dharmic harmony.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kaṭeśvara–Gaṅgeśvara sacred context within Arbuda Khaṇḍa (Prabhāsa Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

No detailed rite is specified here; the emphasized practice is darśana (reverent sight) of the sacred form/site.