Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 51

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे चन्द्रोद्भेदतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकपंचाशत्तमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe tṛtīye'rbudakhaṇḍe candrodbhedatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāmaikapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ

Translation

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡରେ ‘ଚନ୍ଦ୍ରୋଦ୍ଭେଦ ତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକପଞ୍ଚାଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Discourse marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यन्त-निपात (quotative/closure particle)

• श्रीस्कान्दे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कान्दे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्रीस्कान्द (प्रातिपदिक; श्री + स्कान्द)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (श्रीमान् स्कान्दः)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक; महा + पुराण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय-समासः

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses) collection
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीतिसाहस्री (प्रातिपदिक; एकाशीति + साहस्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; द्विगु-समासः (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः) संख्या-विशेषणम् (संहितायाम्)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक; क्रमवाचक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषणम् (प्रभासखण्डे)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa-khaṇḍa
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभासखण्ड (प्रातिपदिक; प्रभास + खण्ड)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (प्रभासस्य खण्डः)

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक; क्रमवाचक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषणम् (अर्बुदखण्डे)

• अर्बुदखण्डे: in the Arbuda-khaṇḍa
• अर्बुदखण्डे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्बुदखण्ड (प्रातिपदिक; अर्बुद + खण्ड)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (अर्बुदस्य खण्डः)

• चन्द्रोद्भेदतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्: the description of the greatness of Candrodbheda-tīrtha
• चन्द्रोद्भेदतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + उद्भेद + तीर्थ + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष-समासः (चन्द्रोद्भेद-तीर्थस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Apposition marker
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: नाम-शब्दः, नामनिर्देशक-निपात (particle meaning ‘named/called’)

• एकपञ्चाशत्तमः: fifty-first
• एकपञ्चाशत्तमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकपञ्चाशत्तम (प्रातिपदिक; एक + पञ्चाशत् + तम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु/संख्या-समासः, क्रमवाचक-विशेषणम् (अध्यायः)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Colophon / redactional closure (Sūta-style compilation marker)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candrodbheda Tīrtha

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-style closing tableau: a scribe’s colophon panel naming Skanda Mahāpurāṇa, Prabhāsa-khaṇḍa, Arbuda-khaṇḍa, and the Candrodbheda-tīrtha-māhātmya; sacred symbols (śaṅkha, triśūla, crescent moon) framing the text.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Arbuda Khaṇḍa
• Candrodbheda-tīrtha
• Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a textual colophon marking completion; it authenticates the māhātmya unit and anchors it within the Purāṇic hierarchy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Candrodbheda-tīrtha is explicitly named as the subject of the chapter’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse functions as a chapter-end identifier rather than a prescriptive passage.