Adhyaya 51

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ चंद्रोद्भेदमनुत्तमम् । तीर्थं पापहरं नृणां निशानाथेन निर्मितम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାପରେ ଅନୁତ୍ତମ ‘ଚନ୍ଦ୍ରୋଦ୍ଭେଦ’ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାପ ହରେ ଏବଂ ନିଶାନାଥ (ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ) ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ।

Verse 2

प्रतिज्ञातं यदा राजन्ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः । राहुणा कृतवैरेण च्छिन्ने शिरसि विष्णुना

ହେ ରାଜନ୍, ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ହେବ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା—ଏବଂ ବୈରବଶତ ରାହୁର ଶିର ବିଷ୍ଣୁ ଛେଦିଦେଲେ—

Verse 3

तदा भयान्वितश्चन्द्रो मत्वा दैत्यं दुरासदम् । पीयूषभक्षणोद्युक्तं ततश्चार्बुदमभ्यगात्

ତେବେ ଚନ୍ଦ୍ର ଭୟାକୁଳ ହୋଇ, ସେ ଦୈତ୍ୟକୁ ଦୁର୍ଜୟ ଓ ଅମୃତଭକ୍ଷଣରେ ଉଦ୍ୟତ ବୋଲି ଭାବି, ପରେ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତକୁ ଗଲା।

Verse 4

तत्र भित्त्वा गिरेः शृंगे कृत्वा विवरमुत्तमम् । प्रविष्टस्तस्य मध्ये तु तपस्तेपे सुदुश्चरम्

ସେଠାରେ ସେ ପର୍ବତଶିଖରକୁ ଭେଦି ଉତ୍ତମ ଗର୍ତ୍ତ କରି, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଶ୍ଚର ତପ କଲା।

Verse 5

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । अब्रवीद्वृणु भद्रं ते वरं यत्ते हृदिस्थितम्

ବହୁ କାଳ ପରେ ମହେଶ୍ୱର ତାହାପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—“ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ହୃଦୟରେ ଯେ ଵର ଅଛି, ସେହିଟି ବରଣ କର।”

Verse 6

चंद्र उवाच । प्रतिज्ञातं सुरश्रेष्ठ राहुणा ग्रहणं मम । बलवानेष दुर्धर्षः प्रकृत्या सिंहिकासुतः

ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ରାହୁ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ (ଗ୍ରସଣ) କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି। ସେ ବଳବାନ୍ ଓ ସ୍ୱଭାବତଃ ଦୁର୍ଧର୍ଷ—ସିଂହିକାର ପୁତ୍ର।

Verse 7

सांप्रतं भक्षितं तेन पीयूषं सुरसत्तम । अहं मध्ये धृतश्चापि राहुणाऽसौ दुरासदः

ହେ ସୁରସତ୍ତମ! ଏମାତ୍ରେ ସେ ଅମୃତ ଭକ୍ଷଣ କରିଛି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦୁରାସଦ ରାହୁର ଗ୍ରାସରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଧରାପଡ଼ିଛି।

Verse 8

पीयमानेऽमृते देव देवैः पूर्वं पराजितैः । दैवतं रूपमास्थाय दानवोऽसौ समागतः

ହେ ଦେବ! ଅମୃତ ପିଆଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଦେବମାନେ ପୂର୍ବରୁ ପରାଜିତ ଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଦାନବ ଦେବରୂପ ଧାରଣ କରି ସେଠାକୁ ଆସିଲା।

Verse 9

अपिबच्चामृतं राहुस्तेनास्य मृत्युवर्जितम् । अमृतं चाक्षयं जातं शिरो देवभयप्रदम्

ରାହୁ ଅମୃତ ପାନ କଲା; ତାହାରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁରହିତ ହେଲା। ଅମୃତର ପ୍ରଭାବ ଅକ୍ଷୟ ହେଲା ଏବଂ ତାହାର ଶିର ଦେବମାନଙ୍କୁ ଭୟଦାୟକ ହେଲା।

Verse 10

ततो देवैः कृतं साम ग्रहमध्ये प्रतिष्ठितः । प्रतिज्ञाते ग्रहेऽस्माकं ततो मे भयमाविशत्

ତାପରେ ଦେବମାନେ ସାମ (ସାନ୍ତ୍ୱନା) ବଚନ କଲେ, ସେ ଗ୍ରହଣମଧ୍ୟରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହିଲା। କିନ୍ତୁ ଆମ ଉପରେ ଗ୍ରହଣ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ସହିତ ମୋତେ ଭୟ ଆବେଶ କଲା।

Verse 11

भयात्तस्य सुरश्रेष्ठ भित्त्वा शृंगं गिरेरिदम् । कृतं श्वभ्रमगाधं च तपोऽर्थं सुरसत्तम । तस्मादत्र प्रसादं मे कुरु कामनिषूदन

ତାହାର ଭୟରୁ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହି ପର୍ବତଶିଖରକୁ ଭେଦି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗଭୀର ଗୁହାଗର୍ତ୍ତ କରିଛି। ତେଣୁ, ହେ କାମନିଷୂଦନ, ଏଠାରେ ମୋପରେ ପ୍ରସାଦ କର।

Verse 12

भगवानुवाच । अवध्यः सर्वदेवानामजेयः स महाबलः । करिष्यति ग्रहं नूनं राहुः कोपपरायणः । परं तव निशानाथ करिष्येऽहं प्रतिक्रियाम्

ଭଗବାନ କହିଲେ—ରାହୁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ, ଅଜେୟ ଓ ମହାବଳୀ; କ୍ରୋଧପରାୟଣ ହୋଇ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଗ୍ରହଣ କରିବ। କିନ୍ତୁ, ହେ ନିଶାନାଥ, ତୋ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରତିକାର-ବିଧି କରିବି।

Verse 13

ग्रहणे तव संप्राप्ते स्नानदानादिकाः क्रियाः । करिष्यंति जना लोके सम्यक्छ्रेयःसमन्विताः

ତୋର ଗ୍ରହଣ ଆସିଲେ, ଲୋକରେ ଲୋକେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଆଦି କ୍ରିୟା କରିବେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରେୟସ୍‌-କଲ୍ୟାଣରେ ଯୁକ୍ତ ହେବ।

Verse 14

ताभिस्तव न संतापः स्वल्पोऽप्येवं भविष्यति । अक्षयं सुकृतं तेषां कृतं कर्म भविष्यति

ସେହି ଅନୁଷ୍ଠାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ କୃତ କର୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହେବ।

Verse 15

ग्रहणे तव संजाते मम वाक्यादसंशयम् । एतद्भिन्नं त्वया यस्मात्तपोऽर्थं शिखरं गिरेः । चन्द्रोद्भेदमिति ख्यातं तीर्थं लोके भविष्यति

ତୁମ ଗ୍ରହଣ ଘଟିଲେ, ମୋ ବାକ୍ୟରେ—ନିଶ୍ଚୟ—ତପସ୍ୟାର ନିମିତ୍ତେ ତୁମେ ପର୍ବତଶିଖରକୁ ଭେଦିଥିବାରୁ, ଏହି ତୀର୍ଥ ଲୋକେ ‘ଚନ୍ଦ୍ରୋଦ୍ଭେଦ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିବ।

Verse 16

ग्रहणे तव संप्राप्ते योऽत्र स्नानं करिष्यति । न तस्य पुनरेवात्र जन्म लोके भविष्यति

ତୁମ ଗ୍ରହଣ ଆସିଲେ ଯେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବ, ତାହାର ଏହି ଲୋକରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 17

यो वा सोमदिने स्नानं दर्शनं तत्र चाचरेत् । तव लोके ध्रुवं वासस्तस्य चंद्र भविष्यति

କିମ୍ବା ଯେ ସୋମବାର ଦିନ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦର୍ଶନ-ପୂଜା କରେ, ହେ ଚନ୍ଦ୍ର, ତାହାର ତୁମ ଲୋକରେ ନିଶ୍ଚୟ ବାସ ହେବ।

Verse 18

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चांतर्दधे हरः । चन्द्रोऽपि प्रययौ हृष्टः स्वस्थानं नृपसत्तम

ଏପରି କହି ଭଗବାନ୍ ହର ସେଠାରୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲା, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 51

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे चन्द्रोद्भेदतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकपंचाशत्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡରେ ‘ଚନ୍ଦ୍ରୋଦ୍ଭେଦ ତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକପଞ୍ଚାଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।