Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । स कृत्वा स्वाश्रमं तत्र वसिष्ठो भगवान्मुनिः । तत्र शंभोर्निवासाय तपस्तेपे सुदारुणम्

ସୂତ କହିଲେ—ସେଠାରେ ଭଗବାନ ମୁନି ବସିଷ୍ଠ ନିଜ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରି ବସିଲେ। ଶମ୍ଭୁ ସେଠାରେ ନିବାସ କରୁନ୍ତୁ ବୋଲି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ତପ କଲେ।

Verse 2

स बभूव मुनिः सम्यक्फलाहारसमन्वितः । शीर्ण पर्णाशनः पश्चाद्द्वे शते समपद्यत

ସେ ମୁନି ନିୟମପୂର୍ବକ ଫଳାହାରରେ ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ। ପରେ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ଭକ୍ଷଣ କରି ଦୁଇଶେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହିପରି ରହିଲେ।

Verse 3

जलाहारः पञ्चशतवर्षाणि संबभूव ह । वर्षाणां वायुभक्षोऽभूत्ततो दशशतानि च

ସେ ପାଞ୍ଚଶେ ବର୍ଷ କେବଳ ଜଳାହାରରେ ରହିଲେ। ତାପରେ ଆଉ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ବାୟୁଭକ୍ଷ ହୋଇ, ପ୍ରାଣମାତ୍ରରେ ସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 4

पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे हेमन्ते सलिलाशयः । वर्षास्वाकाशवासी च सहस्रं च ततोऽभवत्

ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସାଧନା କଲେ, ହେମନ୍ତରେ ଜଳରେ ରହିଲେ, ଓ ବର୍ଷାକାଳରେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ବସିଲେ—ଏଭଳି ଆଉ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଚାଲିଲା।

Verse 5

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्यर्षेः सुमहात्मनः । भित्त्वा तं पर्वतं सद्यस्तत्पुरो लिंगमुत्थितम् । तं दृष्ट्वा विस्मयाविष्टो मुनिः स्तोत्रमुदैरयत्

ତାପରେ ସେହି ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କ ତପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାଦେବ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେ ପର୍ବତକୁ ଭେଦିଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲା। ତାହା ଦେଖି ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ମୁନି ସ୍ତୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

Verse 6

नमः शिवाय शुद्धाय सर्वगायाऽमृताय च । कपर्द्दिने नमस्तुभ्यं नमस्तस्मै त्रिमूर्त्तये

ଶୁଦ୍ଧ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅମୃତସ୍ୱରୂପ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ କପର୍ଦିନ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିସ୍ୱରୂପ ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 7

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय व्यापकाय महात्मने । निषंगिणे नमस्तुभ्यं त्रिनेत्राय नमोनमः

ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 8

नमश्चन्द्रकलाधार नमो दिग्वसनाय च । पिनाकपाणये तुभ्यमष्टमूर्ते नमोनमः

ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଦିଗମ୍ବରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପିନାକପାଣି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 9

नमस्ते ज्ञानरूपाय ज्ञानगम्याय ते नमः । नमस्ते ज्ञानदेहाय सर्वज्ञानमयाय च

ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଗମ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଜ୍ଞାନଦେହ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସର୍ବଜ୍ଞାନମୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 10

काशीपते नमस्तुभ्यं गिरिशाय नमोनमः । जगत्कारणरूपाय महादेवाय ते नमः

ହେ କାଶୀପତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଗିରିଶ, ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଜଗତର କାରଣସ୍ୱରୂପ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 11

गौरीकान्त नम स्तुभ्यं नमस्तुभ्यं शिवात्मने । ब्रह्मविष्णुस्वरूपाय त्रिनेत्राय नमोनमः

ହେ ଗୌରୀକାନ୍ତ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଶିବାତ୍ମସ୍ୱରୂପ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁସ୍ୱରୂପ, ତ୍ରିନେତ୍ର ପ୍ରଭୁ! ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 12

विश्वरूपाय शुद्धाय नमस्तुभ्यं महात्मने । नमो विश्वस्वरूपाय सर्वदेवमयाय च

ବିଶ୍ୱରୂପ, ଶୁଦ୍ଧ ପରମାତ୍ମା! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ହେ ମହାତ୍ମନ। ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ହିଁ ବିଶ୍ୱ ଏବଂ ଯିଏ ସର୍ବଦେବମୟ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 13

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । परितुष्टोऽस्मि ते भद्रं वरं वरय सुव्रत

ସୂତ କହିଲେ—ସେହି କ୍ଷଣରେ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ କହିଲା: “ହେ ଭଦ୍ର! ମୁଁ ତୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ହେ ସୁବ୍ରତ! ଏକ ବର ଚାହ।”

Verse 14

इत्युक्त्वा पर्वतं भित्त्वा तत्पुरो लिंगमुत्थितम्

ଏପରି କହି ପର୍ବତ ଫାଟିଗଲା, ଏବଂ ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 15

वसिष्ठ उवाच । लिंगेऽस्मिंस्तव सांनिध्यं सदा भवतु शंकर । मया पूर्वं प्रतिज्ञातं नगस्येह महात्मने । सत्यं कुरु वचो मे त्वं यदि तुष्टोऽसि शंकर

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—“ହେ ଶଙ୍କର! ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ସଦା ରହୁ। ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏଠାରେ ଏହି ମହାନ ପର୍ବତଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି। ହେ ଶଙ୍କର, ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ମୋ ବଚନକୁ ସତ୍ୟ କର।”

Verse 16

श्रीभगवानुवाच । अद्यप्रभृति लिंगेऽस्मिन्सांनिध्यं मे भविष्यति । त्वद्वाक्याद्ब्राह्मणश्रेष्ठ सर्वं सत्यं भविष्यति

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ଆଜିଠାରୁ ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ମୋର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ରହିବ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ବଚନବଳେ ସବୁ କିଛି ସତ୍ୟ ହେବ।

Verse 17

स्तोत्रेणानेन यो मर्त्यो मां स्तविष्यति भक्तितः । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामाश्विने मुनिसत्तम

ହେ ମୁନିସତ୍ତମ, ଆଶ୍ୱିନ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଯେ କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ ଭକ୍ତିସହ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରିବ।

Verse 18

मत्प्रियार्थं तु शक्रेण प्रेषिता मुनिसत्तम । मन्दाकिनीति विख्याता नदी त्रैलोक्यपाविनी

ହେ ମୁନିସତ୍ତମ, ମୋ ପ୍ରିୟାର୍ଥେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଏକ ନଦୀକୁ ପ୍ରେଷିତ କଲେ; ସେ ‘ମନ୍ଦାକିନୀ’ ନାମେ ବିଖ୍ୟାତ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକପାବିନୀ।

Verse 19

देवस्योत्तरदिग्भागे कुंडं तिष्ठति नित्यशः । तस्यां स्नात्वा मुनिश्रेष्ठ लिंगं मे पश्यते तु यः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ଦେବାଳୟର ଉତ୍ତର ଦିଗଭାଗରେ ଏକ କୁଣ୍ଡ ସଦା ଅବସ୍ଥିତ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ମୋ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଜରା-ମରଣବର୍ଜିତ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 20

अचलं भेदयित्वा तु यस्मान्मे लिंगमुद्गतम् । अचलेश्वरनाम्नैव लोके ख्यातिं गमिष्यति

ଅଚଳ ପର୍ବତକୁ ଭେଦି ମୋର ଲିଙ୍ଗ ଉଦ୍ଗତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହା ଲୋକେ ‘ଅଚଳେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ହିଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ।

Verse 21

अस्य लिंगस्य माहात्म्यान्न कदाचिच्चलिष्यति । सर्वथा म इदं लिंगं प्रलयान्ते न चाल्यते

ଏହି ଲିଙ୍ଗର ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ଏହା କେବେ ମଧ୍ୟ ଡୋଳିବ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ମୋର ଏହି ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଳୟାନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଅଚଳ ରହିବ।

Verse 22

सूत उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं विरराम महेश्वरः । वसिष्ठोऽपि सुहृष्टात्मा गौतमाद्या मुनीश्वराः

ସୂତ କହିଲେ: ଏତେ କଥା କହି ମହେଶ୍ୱର ନିରବ ହେଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ହୃଦୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଗୌତମାଦି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 23

शक्रादयस्ततो देवास्तीर्थान्यायतनानि च । आनयामास ब्रह्मर्षिस्तपसा पर्वतोत्तमे

ତାପରେ ଶକ୍ରାଦି ଦେବମାନେ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଓ ପବିତ୍ର ଆୟତନଗୁଡ଼ିକୁ ସେଠାକୁ ଆଣିଲେ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ତପୋବଳରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ଆକର୍ଷିତ କଲେ।

Verse 24

ततस्तुष्टः सुरश्रेष्ठस्तत्र वासमथाकरोत्

ତାପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେଠାରେ ନିବାସ କଲେ।