Adhyaya 34

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । कृष्णतीर्थं ततो गच्छेत्कृष्णस्य दयितं सदा । यत्र सन्निहितो नित्यं स्वयं विष्णुर्महीपते । ययातिरुवाच । कृष्णतीर्थं कथं तत्र जातं ब्राह्मणसत्तम । कस्मिन्काले मुने ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ତାପରେ କୃଷ୍ଣତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ସଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଯେଉଁଠାରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ନିତ୍ୟ ସନ୍ନିହିତ। ଯୟାତି କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣତୀର୍ଥ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ହେ ମୁନି, କେଉଁ କାଳରେ ହେଲା—ସବୁ ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହନ୍ତୁ।

Verse 3

पुलस्त्य उवाच । तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे । चंद्रार्कपवने नष्टे ज्योतिषि प्रलयं गते

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଏକାର୍ଣ୍ଣବ-ପ୍ରଳୟରେ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ; ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପବନ ମଧ୍ୟ ଲୟ ପାଇଲେ; ଜ୍ୟୋତିଷ୍କମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଳୟରେ ଲୀନ ହେଲେ।

Verse 4

ततो युगसहस्रांते विबुद्धः कमलासनः । एकाकी चिंतयामास कथं सृष्टिर्भवेदिति

ତାପରେ ସହସ୍ର ଯୁଗର ଶେଷରେ କମଳାସନ ବ୍ରହ୍ମା ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ। ଏକାକୀ ହୋଇ ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ସୃଷ୍ଟି କିପରି ହେବ?”

Verse 5

भ्रमंश्चापि चतुर्वक्त्रो यावत्पश्यति दूरतः । चतुर्भुजं विशालाक्षं पुरुषं पुरतः स्थितम्

ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ—ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଚତୁର୍ଭୁଜ, ବିଶାଳନୟନ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Verse 6

तं चोवाच चतुर्वक्त्रः कस्त्वं केन विनिर्मितः । किमर्थमिह संप्राप्तः सर्वं विस्तरतो वद

ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ କିଏ? କିଏ ତୁମକୁ ନିର୍ମାଣ କଲା? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ସବୁ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କୁହ।”

Verse 7

तमुवाचाथ गोविंदः प्रहसञ्छ्लक्ष्णया गिरा

ତେବେ ଗୋବିନ୍ଦ ହସି ମୃଦୁ ବାଣୀରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଶୁଣ…”

Verse 8

अहमाद्यः पुमानेको मया सृष्टो भवानपि । स्रष्टुमिच्छामि भूयोऽपि भूतग्रामं चतुर्विधम्

ମୁଁ ହିଁ ଆଦି ଏକମାତ୍ର ପୁରୁଷ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ। ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଚତୁର୍ବିଧ ଭୂତଗ୍ରାମକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा क्रुद्धो देवः पितामहः । अब्रवीत्परुषं वाक्यं भर्त्सयंश्च पुनःपुनः

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ତାହାର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଦେବ-ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହି, ପୁନଃପୁନଃ ଭର୍ତ୍ସନା କଲେ।

Verse 10

सृष्टस्त्वं हि मया मूढ प्रथमोऽहमसंशयम् । त्वादृशानां सहस्राणि करिष्येऽहमसंशयम्

ହେ ମୂଢ! ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସୃଷ୍ଟ; ମୁଁ ହିଁ ପ୍ରଥମ—ନିଃସନ୍ଦେହ। ତୁମ ପରି ସହସ୍ରେ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଦେବି—ନିଃସନ୍ଦେହ।

Verse 11

एवं विवदमानौ तौ मिथो राजन्महाद्युती । स्पर्धया रोषताम्राक्षौ युयुधाते परस्परम्

ହେ ରାଜନ୍! ଏଭଳି ପରସ୍ପର ବିବାଦ କରୁଥିବା ସେଇ ଦୁଇ ମହାଦ୍ୟୁତିମାନ, ସ୍ପର୍ଧାରୁ କ୍ରୋଧେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ପରସ୍ପର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 12

मुष्टिभिर्बाहुभिश्चैव नखैर्दंतैर्विकर्षणैः । एवं वर्षसहस्रं तु तयोर्युद्धमवर्त्तत

ସେମାନେ ମୁଷ୍ଟି ଓ ବାହୁଦ୍ୱାରା, ନଖ ଓ ଦନ୍ତଦ୍ୱାରା, ପରସ୍ପରକୁ ଛିଣ୍ଡି ଟାଣି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଲା।

Verse 13

ततो वर्षसहस्रांते तयोर्मध्ये नृपोत्तम । प्रादुर्भूतं महालिंगं दिव्यं तेजोमयं शुभम्

ତେବେ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସହସ୍ର ବର୍ଷାନ୍ତେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ, ତେଜୋମୟ ଓ ଶୁଭ ମହାଲିଙ୍ଗ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲା।

Verse 14

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । युद्धाद्ब्रह्मन्निवर्तस्व त्वं च विष्णो ममाज्ञया

ସେହି କ୍ଷଣରେ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ କହିଲା—“ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରୁ ନିବୃତ୍ତ ହେଅ; ଏବଂ ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବିରତ ହେଅ।”

Verse 15

एतन्माहेश्वरं लिंगं योऽस्य चांते गमिष्यति । स ज्येष्ठः स विभुः कर्त्ता युवयोर्नात्र संशयः

“ଏହା ମାହେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ। ଯେ ଏହାର ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିବ, ସେଇ ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ; ସେଇ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ଓ ସତ୍ୟ କର୍ତ୍ତା—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”

Verse 16

अधोभागं व्रजत्वेक एकश्चोर्द्ध्वं ममाज्ञया । तच्छ्रुत्वा सत्वरो ब्रह्मा व्योममार्गं समाश्रितः

“ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଅଧୋଭାଗକୁ ଯାଉ, ଅନ୍ୟଜଣେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଯାଉ।” ଏହା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଆକାଶମାର୍ଗ ଧରିଲେ।

Verse 17

विदार्य वसुधां कृष्णोऽप्यधस्तात्सत्वरं गतः । स भित्त्वा सप्तपातालानधो यावत्प्रयाति च । तावत्कालाग्निरुद्रस्तु दृष्टस्तेन महात्मना

ପୃଥିବୀକୁ ବିଦାରି କୃଷ୍ଣ (ବିଷ୍ଣୁ) ମଧ୍ୟ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଅଧୋଦିଗକୁ ଗଲେ। ସେ ସପ୍ତ ପାତାଳକୁ ଭେଦି ଯେତେ ତଳକୁ ଯାଇପାରିଲେ ସେତେ ଯାଇ, ସେଠାରେ ସେଇ ମହାତ୍ମା କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 18

गंतुमिच्छंस्ततोऽधस्ताद्यावद्वेगं करोति सः । तावत्तस्यार्चिभिर्दग्धः कृष्णत्वं समपद्यत

ଅଧିକ ତଳକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବେଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲା; କିନ୍ତୁ ତାହାର ଜ୍ୱାଳାରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ସେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 19

ततो मूर्छाभिसंतप्तो दह्यमानोऽद्भुताग्निना । निवर्त्य सहसा विष्णुर्वैलक्ष्यं परमं गतः

ତେବେ ମୂର୍ଛାରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଗ୍ନିରେ ଦହ୍ୟମାନ ବିଷ୍ଣୁ ସହସା ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ପରମ ବୈଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 20

तथा लिंगं समासाद्य भक्त्या पूजा कृता ततः । वेदोक्तैः परमैः सूक्ष्मैः स्तुतिं चक्रे महीपते

ଏହିପରି ଲିଙ୍ଗକୁ ସମୀପେ ଯାଇ ସେ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲା; ଏବଂ ବେଦୋକ୍ତ ପରମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା, ହେ ମହୀପତେ, ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 21

ब्रह्माऽपि व्योममार्गेण गतो हंसविमानतः । दिव्यं वर्षसहस्रं तु तस्यांतं नाभ्यपद्यत

ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟୋମମାର୍ଗରେ ହଂସବିମାନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ ସହସ୍ର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଅନ୍ତ ପାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 22

ततो वर्षसहस्रांते केतकीं सोऽप्यपश्यत । आयांतीं व्योममार्गेण तया पृष्टश्चतुर्मुखः

ତାପରେ ସେହି ସହସ୍ର ବର୍ଷର ଶେଷରେ ବ୍ୟୋମମାର୍ଗରେ ଆସୁଥିବା କେତକୀକୁ ସେ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ସେଇ କେତକୀ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା।

Verse 23

क्व त्वया गम्यते ब्रह्मन्निरालंबे महापथि । शून्ये तत्त्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ଆଧାରହୀନ ଏହି ମହାପଥରେ ତୁମେ କେଉଁଠିକି ଯାଉଛ? ଏହି ଶୂନ୍ୟତାର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ କହ, କାରଣ ମୋର କୌତୁହଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼।

Verse 24

ब्रह्मोवाच । मम स्पर्धा समुत्पन्ना विष्णुना सह शोभने । लिंगस्यास्य हि पर्यंतं यो लभिष्यति चावयोः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ଶୋଭନେ! ମୋ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପର୍ଧା ଉଦ୍ଭବିଲା; ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେ ଏହି ଲିଙ୍ଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଇବ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯିବ।

Verse 25

स ज्यायानितरो हीनो ह्येतदुक्तं पिनाकिना । प्रस्थितोऽहं ततश्चोर्द्ध्वमधोमार्गं गतो हरिः

‘ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟ ହୀନ’—ଏହିପରି ପିନାକଧାରୀ ଶିବ କହିଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲି, ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ଅଧୋମାର୍ଗରେ ଗଲେ।

Verse 26

लब्ध्वा लिंगस्य पर्यंतं यास्यामि क्षितिमंडले । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तत्पुष्पमभ्यभाषत

‘ଲିଙ୍ଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଇ ମୁଁ ଭୂମଣ୍ଡଳକୁ ଫେରିଯିବି’—ତାହାର ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେହି ପୁଷ୍ପ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲା।

Verse 27

व्यर्थश्रमोऽसि लोकेश नांतो लिंगस्य विद्यते । चतुर्युगसहस्राणां कोटिरेका पितामह

ହେ ଲୋକେଶ! ତୁମ ପରିଶ୍ରମ ବ୍ୟର୍ଥ; ଏହି ଲିଙ୍ଗର କୌଣସି ଅନ୍ତ ନାହିଁ। ହେ ପିତାମହ! ଚତୁର୍ୟୁଗର ସହସ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏକ କୋଟି କାଳ ବିତିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସୀମା ମିଳେନାହିଁ।

Verse 28

लिंगमूर्ध्नः पतंत्या मे कालो जातो महाद्युते । तथापि क्षिति पृष्ठं तु न प्राप्तास्मि कथंचन

ହେ ମହାଦ୍ୟୁତେ! ଲିଙ୍ଗର ଶିରୋଭାଗରୁ ପଡୁଥିବାବେଳେ ମୋ ପାଇଁ ବହୁ କାଳ ବିତିଗଲା; ତଥାପି କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମୁଁ ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠକୁ ପହଞ୍ଚିଲି ନାହିଁ।

Verse 29

यावत्कालेन हंसस्ते योजनं संप्रगच्छति । तावत्कालेन गच्छामि योजनानामहं शतम्

ତୋର ହଂସ ଯେତେ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ଯୋଜନ ଯାଏ, ସେଇ ସମୟରେ ମୁଁ ଶତ ଯୋଜନ ଗମନ କରେ।

Verse 30

तस्मान्निवर्तनं युक्तं मम वाक्येन ते विभो । दर्शयित्वा च मां विष्णोर्ज्येष्ठत्वं व्रज सांप्रतम्

ଏହେତୁ, ହେ ବିଭୋ! ମୋ ବାକ୍ୟ ଅନୁସାରେ ତୁମର ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ। ମୋତେ ପ୍ରମାଣ କରି ଏବେ ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ନିଜ ଜ୍ୟେଷ୍ଠତ୍ୱ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଯାଅ।

Verse 31

ततो हृष्टमना भूत्वा गृहीत्वा तां चतुर्मुखः । पुनर्वर्षसहस्रांते भूमिपृष्ठमुपागतः । दर्शयामास तां विष्णोरेषा लिंगस्य मूर्धतः

ତାପରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ହୃଷ୍ଟମନା ହୋଇ ସେଇ (ପୁଷ୍ପ) ଗ୍ରହଣ କରି, ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷେ ପୁନର୍ବାର ଭୂମିପୃଷ୍ଠକୁ ଆସିଲେ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖାଇ କହିଲେ—“ଏହା ଲିଙ୍ଗଶିଖରରୁ।”

Verse 32

मयाऽनीता शुभा माला लब्धश्चांतं चतुर्भुज । त्वया लब्धो न चासत्यं वद मे पुरुषोत्तम

ମୁଁ ଏହି ଶୁଭ ମାଳା ଆଣିଛି ଏବଂ ଅନ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ପାଇଛି, ହେ ଚତୁର୍ଭୁଜ! ତୁମେ ତାହା ପାଇନାହ; ତେଣୁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ମୋତେ ସତ୍ୟ କୁହ।

Verse 33

विष्णुरुवाच । अनंतस्याप्रमेयस्य देवदेवस्य शूलिनः । नाहं शक्तः परं पारं गंतुं ब्रह्मन्कथंचन

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ଅନନ୍ତ, ଅପ୍ରମେୟ, ଦେବଦେବ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପରମ ପାରକୁ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପହଞ୍ଚିପାରୁନି।

Verse 34

यदि त्वयाऽस्य पर्यंतो लब्धो ब्रह्मन्कथंचन । तत्ते तुष्टिं गतो नूनं देवदेवो महेश्वरः

ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ଯଦି ତୁମେ କୌଣସି ଉପାୟରେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତାଙ୍କର ସୀମା ପାଇଥାଅ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 35

नान्यथा चास्य पर्यंतो दृश्यते केन चित्क्वचित् । तस्माज्ज्येष्ठो भवाञ्छ्रेष्ठः कनिष्ठोऽहमसंशयम्

କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କାହାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସୀମା ଅନ୍ୟଥା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ତୁମେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୁଁ କନିଷ୍ଠ—ନିଶ୍ଚୟ।

Verse 36

पुलस्त्य उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु भगवान्वृषभध्वजः । कोपं चक्रे महाराज ब्रह्माणं प्रति तत्क्षणात्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ! ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ୍ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧ କଲେ।

Verse 37

अथाह दर्शनं गत्वा धिग्धिग्व्यर्थप्रजल्पक । मिथ्या प्रजल्पमानेन किमिदं साहसं कृतम्

ତାପରେ ସେ ଦର୍ଶନ ଦେଇ କହିଲେ—‘ଧିକ୍ ଧିକ୍, ବ୍ୟର୍ଥ ପ୍ରଲାପକ! ମିଥ୍ୟା କଥା କହି ଏହି କି ପ୍ରକାର ସାହସ ତୁମେ କଲ?’

Verse 38

यस्मात्त्वया मृषा प्रोक्तं मम पर्यंतदर्शनम् । तस्मात्त्वं सर्ववर्णानां पूजार्हो न भविष्यसि

ତୁମେ ମିଥ୍ୟା କହି ମୋର ସୀମା ଦେଖିଛି ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିବାରୁ, ଏବେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୂଜାର୍ହ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 39

ये च त्वां पूजयिष्यंति मानवा मोह संयुताः । ते कृच्छ्रं परमं प्राप्य नाशं यास्यंति कृत्स्नशः

ମୋହରେ ଯୁକ୍ତ ଯେ ମାନବମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ, ସେମାନେ ପରମ କଷ୍ଟ ପାଇ ଶେଷରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।

Verse 40

केतक्या च तथा प्रोक्तं यस्मात्तस्मात्सुदुष्टया । अस्या हि स्पर्शनाल्लोकः श्वपाकत्वं प्रयास्यति

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟା କେତକୀ ମଧ୍ୟ ସେପରି କହିଥିବାରୁ, ତାହାର ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ଲୋକେ ଶ୍ୱପାକତ୍ୱ (ଚାଣ୍ଡାଳତ୍ୱ) କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।

Verse 41

एवं शापो तयोर्दत्त्वा देवः प्रोवाच केशवम् । प्रसन्नवदनो भूत्वा तदा तुष्टो महेश्वरः

ଏଭଳି ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ ଦେବ କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ; ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ମହେଶ୍ୱର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 42

भगवानुवाच । वासुदेव महाबाहो तुष्टस्तेऽहं महामते । सत्यसंभाषणादेव वरं वरय सुव्रत

ଭଗବାନ କହିଲେ— ହେ ବାସୁଦେବ, ମହାବାହୋ, ମହାମତେ! ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମ ସତ୍ୟବଚନରୁ ହିଁ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ଏକ ବର ମାଗ।

Verse 43

श्रीवासुदेव उवाच । एष एव वरः श्लाघ्यो यत्त्वं तुष्टो महेश्वरः । न चापुण्यवतां देव त्वं तुष्टिमधिगच्छसि । अवश्यं यदि मे देयो वरो देवेश्वर त्वया

ଶ୍ରୀ ବାସୁଦେବ କହିଲେ—ହେ ମହେଶ୍ୱର! ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ଏହିଏ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ବର। ହେ ଦେବ! ପୁଣ୍ୟହୀନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆପଣ ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତଥାପି ଯଦି ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର ଦେବାକୁ ହୁଏ, ହେ ଦେବେଶ୍ୱର…

Verse 44

लिंगमेतदनंताख्यं लघुतां नय मा चिरम् । येन सृष्टिर्भवेल्लोके व्याप्तं विश्वमनेन तु

‘ଅନନ୍ତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଶୀଘ୍ର ଲଘୁ କର; ବିଳମ୍ବ କରନି। କାରଣ ଏହାଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଏବଂ ଏହାଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପ୍ତ।

Verse 45

पुलस्त्य उवाच । ततः संक्षिप्य तल्लिंगं लघु कृत्वा महेश्वरः । अब्रवीत्केशवं भूयः शृणु वाक्यमिदं हरे

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ସଂକୋଚିତ କରି ଲଘୁ କଲେ ଏବଂ ପୁନର୍ବାର କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ହରି! ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 46

एतन्मेध्यतमे देशे लिंगं स्थापय मे हरे । पूजय त्वं विधानेन परं श्रेयः प्रपत्स्यसे

ହେ ହରି! ଏହି ସର୍ବାଧିକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କର। ବିଧିଅନୁସାରେ ପୂଜା କର; ତୁମେ ପରମ ଶ୍ରେୟ ଲାଭ କରିବ।

Verse 47

मम तेजोविनिर्दग्धः कृष्णत्वं हि यतो गतः । कृष्ण एव ततो नाम लोके ख्यातिं गमिष्यति

ମୋ ତେଜରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ତୁମେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛ; ତେଣୁ ‘କୃଷ୍ଣ’ ନାମଟି ଲୋକେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ।

Verse 48

कृष्णकृष्णेति ते नाम प्रातरुत्थाय मानवः । कीर्तयिष्यति यो भक्त्या स याति परमां गतिम्

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଭକ୍ତିସହ ‘କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ’ ବୋଲି ତୁମ ନାମ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ, ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ।

Verse 49

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तमीशानस्तत्रैवांतरधीयत । वासुदेवोऽपि तल्लिंगं गृहीत्वाऽर्बुदपर्वते । निर्झरे स्थापयामास सुपुण्ये विमलोदके

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏପରି କହି ଈଶାନ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ପରେ ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତରେ ଅତିପୁଣ୍ୟ, ନିର୍ମଳ ଜଳର ଝରଣା ପାଖେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 50

कृष्णतीर्थं ततो जातं नाम्ना हि धरणीतले । शृणु पार्थिवशार्दूल तत्र स्नातस्य यत्फलम्

ତାହା ପରେ ଧରଣୀତଳେ ଏହା ‘କୃଷ୍ଣତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ଶୁଣ।

Verse 51

स्नात्वा कृष्णह्रदे पुण्ये तल्लिंगं पश्यते तु यः । सर्वतीर्थोद्भवं श्रेयः स मर्त्त्यो लभतेऽखिलम्

ଯେ ପୁଣ୍ୟ କୃଷ୍ଣହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ସମଗ୍ର ଶ୍ରେୟଫଳ ପାଏ।

Verse 52

तथा च सर्वदानानां निष्कामः प्राप्नुयात्फलम् । सकामोऽपि फलं चेष्टं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

ସେହିପରି ନିଷ୍କାମ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ପାଏ; ସକାମ ମଧ୍ୟ, ଯଦିଓ ସେ ଫଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ତଥାପି ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 53

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । य इच्छेच्छाश्वतं श्रेयो नात्र कार्या विचारणा

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ଶାଶ୍ୱତ ଶ୍ରେୟ ଚାହେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ବା ଦ୍ୱିଧା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 54

एकादश्यां महाराज निराहारो जितेन्द्रियः । यस्तत्र जागरं कृत्वा लिंगस्याग्रे सुभक्तितः

ହେ ମହାରାଜ! ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଯେ ନିରାହାର ରହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ନିଗ୍ରହ କରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗର ସମ୍ମୁଖରେ ସୁଭକ୍ତିରେ ରାତିଭରି ଜାଗରଣ କରେ—

Verse 55

प्रभाते कुरुते श्राद्धं यस्तु श्रद्धासमन्वितः । पितृन्संतारयेत्सर्वान्पूर्वजैः सह धर्मवित्

ଏବଂ ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ପ୍ରଭାତେ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁରୁଷ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତାରଣ କରେ।

Verse 56

तिलान्कृष्णान्नरस्तत्र ब्राह्मणेभ्यो ददाति यः । ब्रह्महत्यादिभिः पापैः स मर्त्त्यो मुच्यते ध्रुवम्

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କଳା ତିଳ ଦାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପରୁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 57

दर्शनादेव राजेन्द्र कृष्णतीर्थस्य मानवः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! କେବଳ କୃଷ୍ଣତୀର୍ଥର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ବା ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।