Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 101

Devanagari script

तव सत्येन तुष्टोऽहं नास्ति ते सदृशी क्वचित् । त्रैलोक्ये सकले धेनुर्न भविष्यति वै शुभे

Transliteration

tava satyena tuṣṭo'haṃ nāsti te sadṛśī kvacit | trailokye sakale dhenurna bhaviṣyati vai śubhe

Translation

ତୁମ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ମୁଁ କହୁଛି—କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ହେ ଶୁଭେ, ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକରେ ତୁମ ପରି ଧେନୁ ହେବ ନାହିଁ।

Word by Word

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः

• सत्येन: by (your) truth
• सत्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (अहम्)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• ते: of you/your
• ते: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; सर्वनाम

• सदृशी: equal/like (you)
• सदृशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (धेनुः)

• क्वचित्: anywhere/ever
• क्वचित्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देश/कालवाचक-अव्ययम् (at any place/ever)

• त्रैलोक्ये: in the three worlds
• त्रैलोक्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रयाणां लोकानां समाहारः)

• सकले: in the entire
• सकले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (त्रैलोक्ये)

• धेनुः: a cow
• धेनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम्

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• वै: indeed
• वै: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निश्चयार्थक/खल्वर्थक-निपातः (emphatic particle)

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Dharma

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Interlocutor within Arbuda narrative (unspecified)

Visual Art Cues

Scene: Dharma, radiant and pleased, blesses Kapilā; Kapilā stands serene, adorned, as if crowned by virtue; the kunda glistens nearby, witnesses gathered in reverence.

Characters & Entities

• Dharma
• Kapilā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Satya (truthfulness) is presented as a supreme virtue that directly pleases Dharma and brings extraordinary honor.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The statement is made at the Kapilā-associated sacred water-site, reinforcing its sanctity through Dharma’s presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the focus is ethical—praise of satya as dharmic power.