
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତର ଗୁହାକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ଶୁମ୍ଭହନ୍ତ୍ରୀ ଦେବୀ କାତ୍ୟାୟନୀ ସାକ୍ଷାତ୍ ବିରାଜିତ। ଶୁମ୍ଭ ନାମକ ମହାବଳ ଦାନବ ଶଙ୍କରଙ୍କ ବରରେ ସ୍ତ୍ରୀ ବ୍ୟତୀତ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ ହୋଇ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ଜଗତ ଉପରେ ଅଧିକାର କଲା। ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ ଅର୍ବୁଦକୁ ଯାଇ ତପସ୍ୟା କରି, ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ରୂପକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଶୁମ୍ଭବଧ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମବ୍ୟବସ୍ଥା ପୁନଃସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଦେବୀ ସ୍ତ୍ରୀ ବୋଲି ଜାଣି ଶୁମ୍ଭ ଅବମାନ କରି ତାଙ୍କୁ ଧରିଆଣିବାକୁ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପଠାଏ; ଦେବୀ କେବଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଅନ୍ତି। କ୍ରୋଧରେ ଖଡ୍ଗ ଧରି ଶୁମ୍ଭ ନିଜେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ; ଅବଶିଷ୍ଟ ଦାନବମାନେ ପାତାଳକୁ ପଳାନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ବର ମାଗିଲେ, ଦେବୀ କହନ୍ତି—ମୁଁ ଅର୍ବୁଦରେ ନିତ୍ୟ ରହିବି, ଏହି ସ୍ଥାନ ସଦା ଦେବସୁଲଭ ହେବ। ଯଜ୍ଞ-ଦାନ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗ ସୁଲଭ ହୋଇଯିବ କି ନାହିଁ ବୋଲି ଶଙ୍କା ଉଠେ; ତାହାର ସମାଧାନ ଭାବେ କାଳନିୟମ କୁହାଯାଏ—ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଦେବତାମାନେ ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବେ। ଫଳଶ୍ରୁତି: ଯେ ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀରେ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଦୁର୍ଲଭ ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ପାଏ।
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ गुहामध्यनिवासिनी । देवी कात्यायनी यत्र शुंभदानवनाशिनी
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତାପରେ ଯେଉଁଠାରେ ଗୁହାମଧ୍ୟେ ନିବାସିନୀ, ଶୁମ୍ଭ ଦାନବନାଶିନୀ ଦେବୀ କାତ୍ୟାୟନୀ ବିରାଜିତ, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
शुंभोनाम महादैत्यः पुराऽसीत्पृथिवीतले । तेन सर्वं जगद्व्याप्तं जित्वा देवान्रणाजिरे
ପୁରା ପୃଥିବୀତଳେ ‘ଶୁମ୍ଭ’ ନାମରେ ଏକ ମହାଦୈତ୍ୟ ଥିଲା। ସେ ରଣଭୂମିରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଆବର୍ତ୍ତିତ କରି ଅଧିକାର କଲା।
Verse 3
स शंकरवराद्दैत्यो देवदानवरक्षसाम् । अवध्यो योषितं मुक्त्वा सर्वेषां प्राणिनां भुवि
ଶଙ୍କର (ଶିବ)ଙ୍କ ବରଦାନର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ଦୈତ୍ୟ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ଏବଂ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ—ନାରୀକୁ ଛାଡ଼ି ଅବଧ୍ୟ ଥିଲା।
Verse 4
ततो देवगणाः सर्वे गत्वाऽर्बुदमथाचलम् । तपस्तेपुर्वधार्थाय शुंभस्य जगतीपते । देवीमाराधयामासुर्व्यक्तरूपां सुरेश्वरीम्
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ଜଗତୀପତି ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ବଧାର୍ଥେ ସେମାନେ ତପ କଲେ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତରୂପେ ପ୍ରକଟିତ ସୁରେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।
Verse 5
अथ तेषां प्रसन्ना सा दृष्टिगोचरमागता । अब्रवीद्वरदास्मीति ब्रूत किं करवाणि च
ତାପରେ ସେ ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ—“ମୁଁ ବରଦାୟିନୀ; କୁହ, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?”
Verse 6
देवा ऊचुः । सर्वं नोऽपहृतं देवि शुंभेन सुदुरात्मना । तं निषूदय कल्याणि सोवध्योन्यैः सदा रणे
ଦେବମାନେ କହିଲେ—“ଦେବି, ସୁଦୁରାତ୍ମା ଶୁମ୍ଭ ଆମର ସବୁକିଛି ହରଣ କରିଛି। କଲ୍ୟାଣୀ, ତାକୁ ନିଷ୍ପିଷ୍ଟ କର; ସେ ରଣରେ ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ।”
Verse 7
त्वया संरक्षिता देवि पुरा बाष्कलितो वयम्
ହେ ଦେବି, ପୂର୍ବେ ଆମେ ପତିତ ହୋଇ ଦୀନ ହୋଇଥିବାବେଳେ ତୁମେ ହିଁ ଆମକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିଥିଲ।
Verse 9
स तया याचिते युद्धे ज्ञात्वा तां योषितं नृप । अवज्ञाय ततो दैत्यः प्रेषयामास दानवान्
ହେ ରାଜନ୍, ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ ଏବଂ ଦୈତ୍ୟ ଜାଣିଲା ଯେ ସେ ଜଣେ ନାରୀ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଅବଜ୍ଞା କରି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲା।
Verse 10
जीवग्राहेण दुष्टेयं गृह्यतां परुषस्वना । क्रियतां दारुणो दंडो मम वाक्यान्न संशयः
'ଏହି କଠୋର ଭାଷିଣୀ ଦୁଷ୍ଟାଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ବନ୍ଦୀ କର। ମୋ ଆଦେଶରେ ଏହାଙ୍କୁ କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଉ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
Verse 11
अथ तस्य समादेशाद्दानवास्तां ततो द्रुतम् । गत्वा निर्भर्त्सयामासुर्वेष्टयित्वा दिशो दश
ତା’ପରେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦାନବମାନେ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦଶ ଦିଗରୁ ଘେରିଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଭର୍ତ୍ସନା କଲେ।
Verse 12
ततोऽवलोकनाद्दैत्यास्तया ते भस्मसात्कृताः । ततः शुंभः प्रकुपितः स्वयमेव समाययौ
ତେବେ ଦେବୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିପାତ ମାତ୍ରେ ସେହି ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ। ତା’ପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶୁମ୍ଭ ନିଜେ ସେଠାକୁ ଆସିଲା।
Verse 13
अब्रवीत्तिष्ठतिष्ठेति खङ्गमुद्यम्य भीषणः । सोऽपिदेव्या महाराज तथा चैवावलोकितः
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଦୈତ୍ୟ ଖଡ୍ଗ ଉଠାଇ କହିଲା, 'ରୁହ, ରୁହ!' ହେ ମହାରାଜ, ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଦେଖିଲେ।
Verse 14
अभवद्भस्मसात्सद्यः पतंग इव पावकम् । हते तस्मिंस्ततो दैत्याः शेषाः पार्थिवसत्तम । भित्त्वा रसातलं जग्मुः पातालं भयसंयुताः
ସେ ତୁରନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପତଙ୍ଗ ପରି ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେଲା। ସେ ହତ ହେବା ପରେ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟାକୁଳ ହୋଇ ରସାତଳକୁ ଭେଦି ପାତାଳକୁ ଗଲେ।
Verse 15
ततो देवगणाः सर्वे तुष्टुवुस्तां सुरेश्वरीम् । अब्रुवंश्च वरं ब्रूहि यत्ते मनसि वर्त्तते
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ସେଇ ପରମ ସୁରେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏବଂ କହିଲେ—“ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ମନରେ ଯେ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ସେହି ବର କହ।”
Verse 16
देव्युवाच । तत्रैव पर्वते स्थास्ये ह्यर्बुदेऽहं सुरोत्तमाः । अभीष्टः पर्वतोऽस्माकं सं सदाऽर्बुदसंज्ञितः
ଦେବୀ କହିଲେ—“ହେ ଦେବୋତ୍ତମମାନେ, ମୁଁ ସେଠାରେଇ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତରେ ବସିବି। ଏହି ପର୍ବତ ଆମକୁ ପ୍ରିୟ; ସଦା ‘ଅର୍ବୁଦ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ରହିବ।”
Verse 17
देवा ऊचुः । तत्रस्थां त्वां समालोक्य मर्त्त्या यांति त्रिविष्टपम् । विना यज्ञैस्तथा दानैः स्वर्गः संकीर्णतां गतः । नान्यत्कारणमस्तीह निषेधस्य सुरेश्वरि
ଦେବମାନେ କହିଲେ—“ତୁମେ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାକୁ ଦେଖି ମର୍ତ୍ୟମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ବିନାହିଁ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ) କୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗ ଭିଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ଏହି ନିଷେଧର ଅନ୍ୟ କାରଣ ନାହିଁ।”
Verse 19
देवा ऊचुः । यद्येवं देवि तेऽभीष्टमेवं कुरु शुचिस्मिते । वयं त्वां तत्र द्रक्ष्यामः शुक्लाष्टम्यां सदा शुचेः
ଦେବମାନେ କହିଲେ—“ହେ ଦେବୀ, ଯଦି ଏହିପରି ତୁମ ଇଚ୍ଛା, ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ, ତେବେ ଏମିତିହି କର। ହେ ପବିତ୍ରେ, ଆମେ ସଦା ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ସେଠାରେ ତୁମ ଦର୍ଶନ କରିବୁ।”}]}}} مطابق schema? Wait extra brace. Need valid JSON. Remove stray. Ensure only object with translations. Let's output correct. исправ. End. No BOM. Let's craft final JSON. }]} done. Let's output. (No extra text)
Verse 20
पुलस्त्य उवाच । एवमुक्ताः सुरा देव्या प्रहृष्टास्त्रिदिवं ययुः । सापि देवी गिरौ तत्र गत्वा चैवार्बुदे नृप
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଦେବଗଣ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତ୍ରିଦିବକୁ (ସ୍ୱର୍ଗକୁ) ଗଲେ। ଏବଂ ସେହି ଦେବୀ ମଧ୍ୟ, ହେ ନୃପ, ସେଇ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ ଅର୍ବୁଦରେ ବସିଲେ।
Verse 21
गुहामध्यं समासाद्य नित्यं जगद्धिताय वै । विविक्ते न्यवसत्प्रीता दुर्ल्लभा सुरमानवैः
ଗୁହାର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ଦେବୀ ଜଗତ୍ହିତ ପାଇଁ ନିତ୍ୟ ଏକାନ୍ତରେ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତେ ବସିଲେ; ଦେବ ଓ ମାନବଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦର୍ଶନ ଦୁର୍ଲଭ ଥିଲା।
Verse 22
यस्तां पश्यति राजेन्द्र शुक्लाष्टम्यां समाहितः । अभीष्टं स सदाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଯେ ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ସଦା ନିଜ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ପାଏ—ଯଦିଓ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଥାଏ।
Verse 24
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे कात्यायनीमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्विंशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡରେ ‘କାତ୍ୟାୟନୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଚତୁର୍ବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।