Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

ममाग्रे यो ह्रदः पुण्यः सुनिर्मलजलान्वितः । माघमासे सिते पक्ष एकादश्यां समाहितः

Transliteration

mamāgre yo hradaḥ puṇyaḥ sunirmalajalānvitaḥ | māghamāse site pakṣa ekādaśyāṃ samāhitaḥ

Translation

ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର, ସୁନିର୍ମଳ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ହ୍ରଦ ଅଛି। ମାଘମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ଯେ ତାହାରେ ସ୍ନାନ କରେ—

Word by Word

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; षष्ठी (6th case)

• अग्रे: in front (of)
• अग्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case)

• यः: which (he/that)
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• ह्रदः: lake, pond
• ह्रदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ह्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• पुण्यः: holy
• पुण्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case); विशेषणम् (ह्रदः)

• सुनिर्मलजलान्वितः: endowed with very pure water
• सुनिर्मलजलान्वितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु + निर्मल + जल + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case); विशेषणम् (ह्रदः); समासः: (सुनिर्मलजल) + अन्वित (उपपद-तत्पुरुषः)

• माघमासे: in the month of Māgha
• माघमासे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघमास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case); समासः: माघ + मास (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• सिते: in the bright (fortnight)
• सिते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case); विशेषणम् (पक्षे)

• पक्षे: fortnight
• पक्षे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case)

• एकादश्याम्: on the eleventh lunar day
• एकादश्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case)

• समाहितः: composed, concentrated
• समाहितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: समाहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्+√धा)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case); भूतकृदन्त (past passive participle)

Speaker

Govinda (Viṣṇu), as reported by Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Punya-hṛda on Arbuda (sunirmala-jala-hṛda)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A crystal-clear sacred lake glistens at the foot/forecourt of Hari’s presence on Arbuda; a devotee approaches at dawn of Māgha śukla Ekādaśī with folded hands, mind composed, preparing for ritual bath.

Characters & Entities

• Govinda
• Māgha
• Ekādaśī
• hrada (sacred lake)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography and sacred time unite: a pure mind on an auspicious day at a holy place yields exceptional merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A holy lake associated with Vārāha Tīrtha, within the Arbuda Khaṇḍa section of the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) on the bright-half Ekādaśī in Māgha, performed with mental concentration (samāhita).