Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

ततो जीवापयामासुस्तत्पतिं ते मुनीश्वराः । सद्रूपेण समायुक्तं दिव्य लक्षणलक्षितम्

Transliteration

tato jīvāpayāmāsustatpatiṃ te munīśvarāḥ | sadrūpeṇa samāyuktaṃ divya lakṣaṇalakṣitam

Translation

ତାପରେ ସେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ; ଉତ୍ତମ ରୂପ ଦେଇ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ କଲେ।

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: देश/कालवाचक-अव्यय (thereupon/then)

• जीवापयामासुः: they revived (caused to live)
• जीवापयामासुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; णिजन्त-कारणक्रिया (causative), परस्मैपदम्

• तत्: her/that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘तत्पतिम्’ इत्यत्र सम्बन्धः

• पतिम्: husband
• पतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘मुनीश्वराः’ इत्यस्य विशेषणम्

• मुनीश्वराः: the great sages
• मुनीश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘मुनीश्वर’ = मुनीनाम् ईश्वराः (lords among sages)

• सद्रूपेण: with a good form
• सद्रूपेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘सद्रूप’ = सत् रूपम् (good form)

• समायुक्तम्: endowed/combined
• समायुक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘पतिम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• दिव्य: divine
• दिव्य: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (of ‘लक्षणलक्षितम्/पतिम्’)

• लक्षणलक्षितम्: marked by auspicious signs
• लक्षणलक्षितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लक्षण (प्रातिपदिक) + लक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘लक्षणैः लक्षितम्’ (marked by signs)

Speaker

Pulastya (narration continues)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Frame listener not specified in excerpt

Visual Art Cues

Scene: Sages extend blessings; the husband rises restored, radiant, with auspicious bodily marks; the wife’s despair turns to astonished devotion.

Characters & Entities

• Munīśvaras (great sages)
• Maṇikarṇikā’s husband (revived)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Great sages respond to dharmic virtue with grace, restoring life and auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode forms part of Arbuda-khaṇḍa’s tīrtha-mahātmya stream culminating in Maṇikarṇikā’s naming.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse highlights sage-bestowed blessing as fruit of virtue.