Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

श्रीभगवानुवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्सानन्यभक्त जनेश्वर । वरं वरय भद्रं ते यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

Transliteration

śrībhagavānuvāca | parituṣṭo'smi te vatsānanyabhakta janeśvara | varaṃ varaya bhadraṃ te yadyapi syātsudurlabham

Translation

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ବତ୍ସ, ହେ ଜନେଶ୍ୱର, ତୁମେ ମୋର ଅନନ୍ୟଭକ୍ତ; ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବର ଚାହ।

Word by Word

• śrī-bhagavān: the Blessed Lord
• śrī-bhagavān: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śrī (प्रातिपदिक) + bhagavat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; संज्ञा

• uvāca: said
• uvāca: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vac (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• parituṣṭaḥ: fully pleased
• parituṣṭaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: pari-tuṣṭa (कृदन्त; √tuṣ)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्त (क्त); अस्मि इत्यनेन सह विधेय-विशेषणम्

• asmi: I am
• asmi: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: as (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• te: of you / your
• te: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive) / चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; अत्र षष्ठी ("of you/your") अधिकम्

• vatsa: dear child
• vatsa: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: vatsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• ananya-bhakta: devoted to none else
• ananya-bhakta: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: ananya (प्रातिपदिक) + bhakta (कृदन्त/प्रातिपदिक; √bhaj)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; विशेषणम् (janeśvara इति)

• janeśvara: O lord of people
• janeśvara: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: jana (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• varam: a boon
• varam: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vara (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• varaya: choose (ask for)
• varaya: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vṛ (धातु; √vṛ/var)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• bhadram: good fortune
• bhadram: Prayojana (Benedictive/आशीः)
• Type: Noun
• Root: bhadra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; आशीर्वादार्थक-प्रयोगः

• te: to you
• te: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्

• yadi: if
• yadi: Sambandha (Clause linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: yadi (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्ययम् (conditional particle)

• api: even though
• api: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कारक-अव्ययम् (concessive/emphatic particle)

• syāt: may be
• syāt: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: as (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकारः (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• su-durlabham: very difficult to obtain
• su-durlabham: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: su (अव्यय-उपसर्ग/उपपद) + durlabha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (varam इति)

Speaker

Śrī Bhagavān (Hṛṣīkeśa/Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Bhagavān faces the king with a compassionate, regal posture, right hand in boon-giving gesture; the king remains humble, poised to ask, the storm-darkness now secondary to divine radiance.

Characters & Entities

• Śrī Bhagavān
• Hṛṣīkeśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Exclusive devotion (ananya-bhakti) pleases the Lord, who then offers even the rarest blessings for the devotee’s welfare.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is theological (grace and bhakti) rather than topographical; the broader setting is Arbuda-khaṇḍa in Prabhāsa-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the implied prescription is single-pointed devotion to the Lord.