Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

मंकण उवाच । किं न पश्यसि हे ब्रह्मन्रक्तं पित्तं च मे स्थितम् । संजातं सिद्धिमापन्नो रक्तं पित्तं यतो मम

Transliteration

maṃkaṇa uvāca | kiṃ na paśyasi he brahmanraktaṃ pittaṃ ca me sthitam | saṃjātaṃ siddhimāpanno raktaṃ pittaṃ yato mama

Translation

ମଙ୍କଣ କହିଲା— “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ କି ଦେଖୁନାହ? ମୋ ଦେହରେ ରକ୍ତ ଓ ପିତ୍ତ ଅଛି। ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାରୁ ମୁଁ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି।”

Word by Word

• मंकणः: Maṃkaṇa
• मंकणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मंकण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन — Perfect, 3rd person, Singular

• किम्: what?
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; प्रश्नार्थक

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध) — negation particle

• पश्यसि: do you see
• पश्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Present, 2nd person, Singular

• हे: O
• हे: Sambodhana (Address-marker/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: हे (अव्यय)
• Form: अव्यय (सम्बोधन-सूचक) — vocative particle

• ब्रह्मन्: O Brahmin
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — Vocative, Singular

• रक्तम्: blood
• रक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular

• पित्तम्: bile
• पित्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय) — conjunction ‘and’

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन — Genitive, Singular

• स्थितम्: present, situated
• स्थितम्: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: √स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — past participle; Neuter, Nom./Acc., Singular; विशेषणम् (रक्तम् पित्तम्)

• संजातम्: arisen, produced
• संजातम्: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: सम् + √जन् (धातु) → संजात (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — past participle; Neuter, Nom./Acc., Singular

• सिद्धिम्: success, attainment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Feminine, Accusative, Singular

• आपन्नः: having attained, having reached
• आपन्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ√पद् (धातु) → आपन्न (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — past participle; Masculine, Nominative, Singular; (कर्ता-विशेषणम्, मंकणः)

• रक्तम्: blood
• रक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular

• पित्तम्: bile
• पित्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular

• यतः: because
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (हेतुवाचक/यत्-तत् सम्बन्ध) — indeclinable ‘because/from which cause’

• मम: of me, my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन — Genitive, Singular

Speaker

Maṃkaṇa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpasattama (king)

Visual Art Cues

Scene: The ascetic Maṃkaṇa, flushed and intense, points to his own body as ‘proof’—blood and bile—claiming siddhi; the brāhmaṇa-Śiva watches with compassionate, discerning gaze.

Characters & Entities

• Maṃkaṇa
• Brahmin (Śiva in disguise)
• Siddhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mistaking bodily signs or minor attainments for true liberation can lead to pride; Purāṇic narratives often correct such misunderstandings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Arbuda sacred landscape is in view; this verse is part of the Arbuda Khaṇḍa’s sanctifying narrative cycle.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual action is prescribed; the verse discusses perceived siddhi as a result of tapas.