Adhyaya 80

Verse 1

। अथ सुपर्णाख्यमाहात्म्यं भविष्यंति । ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तेजोवीर्यसमन्वितः । गरुडस्तेन संजज्ञे मुनीनां होमकर्मणा

ଏବେ ‘ସୁପର୍ଣ’ ନାମକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହନ୍ତୁ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଆପଣ କହିଥିବା ପରି ତେଜ ଓ ବୀର୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଗରୁଡ ମୁନିମାନଙ୍କ ହୋମକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଥିଲେ; ତାହା ଆମେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।

Verse 2

स कथं तत्र संभूत एतन्नो विस्तराद्वद । विनतायाः समुद्भूत इत्येषा श्रूयते श्रुतिः

ତେବେ ସେ ସେଠାରେ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ଏହା ଆମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ। କାରଣ ‘ସେ ବିନତାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ’ ବୋଲି ଶ୍ରୁତି-ପରମ୍ପରାରେ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।

Verse 3

सूत उवाच । योऽसावाथर्वणैर्मंत्रैः कलशश्चाभिमन्त्रितः । तैर्मंत्रैर्वालखिल्यैश्च महाऽमर्षसमन्वितैः

ସୂତ କହିଲେ—ଯେ ଏହି କଳଶ ଅଥର୍ବଣ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା—ସେଇ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ଏବଂ ମହାତପୋବଳସମ୍ପନ୍ନ ବାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ (ସଂସ୍କୃତ) ଥିଲା।

Verse 4

निवारितैश्च दक्षेण सूचिते विहगाधिपे । कश्यपस्तं समादाय कलशं प्रययौ गृहम्

ଏବଂ ଦକ୍ଷ (ସେମାନଙ୍କୁ) ନିବାରଣ କରି ବିହଗାଧିପତିଙ୍କୁ ସୂଚିତ କଲେ; ତେବେ କଶ୍ୟପ ସେଇ କଳଶକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।

Verse 5

ततः प्रोवाच संहृष्टो विनतां दयितां निजाम् । एतत्पिब जलं भद्रे मन्त्रपूतं महत्तरम्

ତେବେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟା ବିନତାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଭଦ୍ରେ, ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଏହି ମହତ୍ ଜଳ ପାନ କର।”

Verse 6

येन ते जायते पुत्रः सहस्राक्षाधिको बली । तेजस्वी च यशस्वी च अजेयः सर्व दानवैः

“ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ତୋର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ— ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ ବଳବାନ; ତେଜସ୍ବୀ, ଯଶସ୍ବୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜେୟ।”

Verse 7

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तत्क्षणादेव संपपौ । तत्तोयं सा वरारोहा सद्यो गर्भं ततो दधे

ତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ହିଁ ପାନ କଲା। ସେ ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗୀ ସେ ଜଳ ପିଇବା ସହିତେ ସହିତେ ତୁରନ୍ତ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲା।

Verse 8

एवं तज्जलपानेन तेजोवीर्यसम न्वितः । कश्यपाद्गरुडो जज्ञे सर्वसर्पभयावहः

ଏଭଳି ସେ ଜଳ ପାନ କରିବାରୁ ତେଜ ଓ ବୀର୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ ଗରୁଡ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ନେଇ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ସର୍ପଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟାବହ ହେଲେ।

Verse 9

येनामृतं हृतं वीर्यात्परिभूय पुरंदरम् । मातृभक्तिपरीतेन सर्पाणां संनिवेदितम्

ଯାହାଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅପମାନିତ ହୋଇ ଅମୃତ ହରଣ ହେଲା; ଏବଂ ମାତୃଭକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ ତାହା ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 10

यो जज्ञे दयितो विष्णोर्वाहनत्वमुपागतः । ध्वजाग्रे तु रथस्यापि यः सदैव व्यवस्थितः

ଯେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଜନ୍ମି, ତାଙ୍କର ବାହନପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା; ଏବଂ ଯେ ରଥଧ୍ୱଜର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସଦା ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।

Verse 11

येन पूर्वं तपस्तप्त्वा क्षेत्रेऽत्रैव महात्मना । त्रिनेत्रस्तुष्टिमानीतो गतपक्षेण धीमता

ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ମହାତ୍ମା—ପକ୍ଷ ହରାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ପୂର୍ବବତ୍ ତପ କରି, ନିଜ ଧୀମତାରେ ତ୍ରିନେତ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।

Verse 12

पक्षाप्तिर्येन संजाता यस्य भूयोऽपि तादृशी । देवदेवप्रसादेन विशिष्टा चाऽथ निर्मिता

ଦେବଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତାହାର ପକ୍ଷ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ଏବଂ ପୁଣି ସେହିପରି ପକ୍ଷ ଗଢ଼ାଗଲା—ଦିବ୍ୟ କୃପାରେ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ।

Verse 13

मुनय ऊचुः । कथं तस्य गतौ पक्षौ गरुडस्य महात्मनः । पुनर्लब्धौ कथं तेन कथं तुष्टो महेश्वरः । एतन्नो विस्तराद्ब्रूहि सूतपुत्र यथातथम्

ମୁନିମାନେ କହିଲେ—ମହାତ୍ମା ଗରୁଡଙ୍କ ପକ୍ଷ କିପରି ହରାଇଗଲା? ସେ କିପରି ପୁଣି ପାଇଲେ? ମହେଶ୍ୱର କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ? ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 14

सूत उवाच । पुरासीद्ब्राह्मणो मित्रं भृगुवंशकुलोद्वहः । गरुडस्य द्विजश्रेष्ठा बालभावादपि प्रभो

ସୂତ କହିଲେ—ପୁରାତନ କାଳରେ ଭୃଗୁବଂଶର କୁଲୋଦ୍ୱହ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ସେ ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ଗରୁଡଙ୍କ ମିତ୍ର ଥିଲେ।

Verse 15

तस्य कन्या पुरा जाता माधवी नाम संमता । रूपौदार्यसमोपेता सर्वलक्षणलक्षिता

ତାହାଙ୍କର ପୂର୍ବେ ‘ମାଧବୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଥିଲା। ସେ ରୂପ ଓ ଔଦାର୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ ଥିଲା।

Verse 16

न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च पन्नगी । तादृग्रूपा महाभागा यादृशी सा सुमध्यमा

ସେ ନ ଦେବୀ, ନ ଗନ୍ଧର୍ବକନ୍ୟା, ନ ଅସୁରୀ, ନ ନାଗୀ। ତଥାପି ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ସୁମଧ୍ୟମା ଏମିତି ଅନୁପମ ରୂପବତୀ ଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 17

अथ तस्या वरार्थाय गरुडं विहगाधिपम् । स प्रोवाच परं मित्रं विनयावनतः स्थितः

ତାପରେ ତାହା ପାଇଁ ବର ଖୋଜିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେ ବିହଗାଧିପ ଗରୁଡଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା। ବିନୟରେ ନମି ଦାଁଡି ଥାଇ, ନିଜ ପରମ ମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 18

एतस्या मम कन्याया वरं त्वं विहगाधिप । सदृशं वीक्षयस्वाद्य येन तस्मै ददाम्यहम्

“ହେ ବିହଗାଧିପ! ମୋର ଏହି କନ୍ୟା ପାଇଁ ଆଜି ତାହାଙ୍କ ସଦୃଶ ଯୋଗ୍ୟ ବରକୁ ଦେଖି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର; ଯେପରି ମୁଁ ତାକୁ ସେହି ବରଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବି।”

Verse 19

गरुड उवाच । मम पृष्ठं समारुह्य समस्तं क्षितिमंडलम् । त्वं भ्रमस्व द्विजश्रेष्ठ गृहीत्वेमां च कन्यकाम्

ଗରୁଡ କହିଲେ—“ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୋର ପିଠିରେ ଆରୋହଣ କରି, ଏହି କନ୍ୟାକୁ ସହ ନେଇ ସମଗ୍ର କ୍ଷିତିମଣ୍ଡଳରେ ଭ୍ରମଣ କର।”

Verse 20

ततस्तस्याः कुमार्या वै अनुरूपं गुणान्वितम् । स्वयं चाहर भर्तारमेषा मैत्री ममोद्भवा

ତେବେ (ସେ କହିଲେ)—ଏହି କୁମାରୀଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ସଦ୍ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଭର୍ତ୍ତାକୁ ତୁମେ ନିଜେ ଆଣ; ଏହି ମୈତ୍ରୀ ମୋଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।

Verse 21

सूत उवाच । एवमुक्तोऽथ विप्रः स तत्क्षणात्कन्यया सह । आरूढो गारुडं पृष्ठं वरार्थाय द्विजोत्तमाः

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି କୁହାଯାଉଥିବା ସହିତ ସେ ବିପ୍ର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କନ୍ୟା ସହ ଗରୁଡ଼ର ପିଠିରେ ଆରୋହଣ କରି, ଯୋଗ୍ୟ ବର ଖୋଜିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 22

यंयं पश्यति विप्रः स कुमारं तरुणाकृतिम् । स स नो तस्य चित्तांते वर्ततेस्म कथंचन

ସେ ବିପ୍ର ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଯୁବକୁ ଯୌବନାକୃତିରେ ଦେଖୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥିର ହେଉନଥିଲେ।

Verse 23

कस्यचिद्रूपमत्युग्रं न कुलं च सुनिर्मलम् । कुलं रूपं च यस्य स्यात्तस्य नो गुणसंचयः

କେହିଙ୍କର ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ, କିନ୍ତୁ କୁଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ମଳ ନୁହେଁ; ଯାହାଙ୍କର କୁଳ ଓ ରୂପ ଉଭୟ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣସଞ୍ଚୟ ନାହିଁ।

Verse 24

यस्य वा गुणसन्दोहस्तस्य नो रूपमुत्तमम् । पक्षपातं च वित्तं च तथान्यद्वरलक्षणम्

କିମ୍ବା ଯାହାଙ୍କର ଗୁଣସମୂହ ଥିଲା, ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ରୂପ ନଥିଲା; ଆଉ କେଉଁଠି ପକ୍ଷପାତ, ଧନ ଓ ବରଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣମାନେ ମାତ୍ର ଅଧିକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

Verse 25

एवं वर्षसहस्रांते भ्रमतस्तस्यभूतलम् । विप्रस्य पक्षिनाथस्य वरार्थाय द्रिजोत्तमाः

ଏଭଳି ପୃଥିବୀରେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଭ୍ରମଣ କରି ସେ, ବରପ୍ରାପ୍ତିର ନିମିତ୍ତେ ପକ୍ଷିରାଜଙ୍କ ବାହନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ଅନ୍ୱେଷଣ ଜାରି ରଖିଲେ।

Verse 26

कदाचिदथ तौ श्रान्तौ भ्रममाणावितस्ततः । क्षेत्रेऽत्रैव समायातौ वासुदेवदिदृक्षया

ଏକଦା, ଏଠି-ସେଠି ଭ୍ରମଣ କରି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନଲାଲସାରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 27

श्वेतद्वीपं समालोक्य तथान्यां बदरीं शुभाम् । क्षीरोदं च सवैकुण्ठं तथान्यं तस्य संश्रयम्

ସେମାନେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପ, ଶୁଭ ବଦରୀ, ବୈକୁଣ୍ଠସହିତ କ୍ଷୀରୋଦ ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଶ୍ରୟଧାମମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।

Verse 28

अथ ताभ्यां मुनिर्दृष्टो नारदो ब्रह्मसंभवः । सांत्वपूर्वं तदा पृष्टो विष्णुं ब्रह्म सनातनम्

ତାପରେ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଜନ୍ମା ମୁନି ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ପ୍ରଥମେ ସାନ୍ତ୍ୱନାପୂର୍ବକ କଥା କହି, ସନାତନ ପରବ୍ରହ୍ମ ବିଷ୍ଣୁ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 29

क्व देवः पुंडरीकाक्षः सांप्रतं वर्तते मुने । विष्णुस्थानानि सर्वाणि वीक्षितानि समंततः । आवाभ्यां संप्रहृष्टाभ्यां न संदृष्टः स केशवः

ହେ ମୁନେ! ବର୍ତ୍ତମାନ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଦେବ କେଉଁଠି ଅବସ୍ଥିତ? ଆମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ସମନ୍ତତଃ ଦେଖିଲୁ; ତଥାପି ହର୍ଷରେ ଖୋଜିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲୁ ନାହିଁ।

Verse 30

नारद उवाच । जलशायिस्वरूपेण यावन्मासचतुष्टयम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे स संतिष्ठति सर्वदा

ନାରଦ କହିଲେ—ଜଲଶାୟୀ ସ୍ୱରୂପରେ ସେ ଭଗବାନ୍ ଚତୁର୍ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଦା ବିରାଜିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 31

तस्मात्तद्दर्शनार्थाय गम्यतां तत्र मा चिरम् । येन सन्दर्शनं याति द्वाभ्यामपि स चक्रधृक्

ଏହେତୁ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଉ; ବିଳମ୍ବ କରନି। ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ ଆମ ଦୁହେଁ ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦର୍ଶନ ପାଇବୁ।

Verse 32

अहमप्येव तत्रैव प्रस्थितस्तस्य दर्शनात् । प्रस्थितश्च त्वया युको देवकार्येण केनचित्

ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛି; ଏବଂ କୌଣସି ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ତୁମ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରା କରିଛି।

Verse 33

अथ तौ पक्षिविप्रेन्द्रौ स च ब्रह्मसुतो मुनिः । प्राप्ताः सर्वे स्थितो यत्र जलशायी जनार्दनः

ତାପରେ ସେଇ ଦୁଇଜଣ—ପକ୍ଷୀମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୁନି, ସମସ୍ତେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଲଶାୟୀ ଜନାର୍ଦନ ବିରାଜିତ ଥିଲେ।

Verse 34

अथ दृष्ट्वा महत्तेजो वैष्णवं दूरतोऽपि तम् । ब्राह्मणं गरुडः प्राह नारदश्च मुनीश्वरः

ତାପରେ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ସେଇ ମହା ବୈଷ୍ଣବ ତେଜକୁ ଦେଖି ଗରୁଡ ତାହିଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ; ମୁନୀଶ୍ୱର ନାରଦ ମଧ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 35

अत्रैव त्वं द्विजश्रेष्ठ तिष्ठ दूरेऽपि तेजसः । वैष्णवस्य सुतायुक्तः कल्पांताग्निसमम् व

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମେ ଏଠିଏ ରୁହ; ସେଇ ତେଜରୁ ଦୂରେ ରୁହ। ଏହି ବୈଷ୍ଣବ ତେଜ ଶକ୍ତିସହିତ କଳ୍ପାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ।

Verse 36

नो चेत्संपत्स्यसे भस्म पतंग इव पावकम् । समासाद्य निशायोगे मूढं भावं समाश्रितः

ନଚେତ୍ ତୁମେ ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବ—ଯେପରି ପତଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିକୁ ଧାଉଁଥାଏ। ଅଯୋଗ୍ୟ ସମୟରେ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମୂଢଭାବ ଆଶ୍ରୟ କରି।

Verse 37

आवाभ्यां तत्प्रसादेन सोढमेतत्सुदुःसहम् । न करोति शरीरार्ति तथान्यदपि कुत्सितम्

ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃସହ (ତେଜ) ସହିଲୁ। ଏହା ଆମକୁ ଶରୀରପୀଡା କରେନାହିଁ, ନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ହାନିକର କଷ୍ଟ।

Verse 38

एवं तं ब्राह्मणं तत्र मुक्त्वा दूरे सुतान्वितम् । गतौ तौ तत्र संसुप्तस्तोये यत्र जनार्दनः

ଏଭଳି ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ସେଠାରେ ପୁତ୍ରସହିତ ଦୂରେ ଛାଡ଼ି, ସେ ଦୁଇଜଣ ଯେଉଁଠି ଜଳରେ ଜନାର୍ଦନ ନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ।

Verse 39

दिव्यस्तुतिपरौ मूर्ध्नि धृतहस्तांजलीपुटौ । पुलकांकितसर्वांगावानन्दाश्रुप्लुताननौ

ସେ ଦୁଇଜଣ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୁତିରେ ଲୀନ ଥିଲେ; ମସ୍ତକରେ ଅଞ୍ଜଳିବଦ୍ଧ ହାତ ଧରିଥିଲେ। ସର୍ବାଙ୍ଗ ରୋମାଞ୍ଚିତ, ମୁଖ ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁରେ ସିକ୍ତ ଥିଲା।

Verse 40

त्रिःपरिकम्य तं देवमष्टांगं प्रणतौ हरिम् । दृष्टवन्तौ च पादांते संनिविष्टां समुद्रजाम्

ସେଇ ଦେବ ହରିଙ୍କୁ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଏବଂ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଦାନ୍ତେ ସମୁଦ୍ରକନ୍ୟା ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଉପବିଷ୍ଟ ଦେଖିଲେ।

Verse 41

पादसंवाहनासक्तां विष्णु वक्त्राहितेक्षणाम् । अथापरां वयोवृद्धां श्वेतवस्त्रावगुंठिताम्

ସେ ଜଣେକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦସଂବାହନରେ ଆସକ୍ତ, ଦୃଷ୍ଟି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଖରେ ନିହିତ ଥିବା ଦେଖିଲେ; ପରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ—ବୟୋବୃଦ୍ଧା, ପୂଜ୍ୟା, ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ—ଦେଖିଲେ।

Verse 42

सन्निविष्टां तदभ्याशे सम्यग्ध्यानपरायणाम् । द्वादशार्कप्रभायुक्तां कृशांगीं पुलकान्विताम्

ସେ ତାଙ୍କ ସମୀପରେ ଉପବିଷ୍ଟ, ସମ୍ୟକ୍ ଧ୍ୟାନରେ ପରାୟଣ, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ, କୃଶାଙ୍ଗୀ ଓ ଭକ୍ତିରୋମାଞ୍ଚସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 43

अथ तौ विष्णुना हर्षादुभावपि प्रहर्षितौ । संभाषितौ च संपृष्टौ यदर्थं च समागतौ

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ହର୍ଷରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରହର୍ଷିତ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସହ କଥା ହୋଇ ପଚାରିଲେ—ତୁମେ ଦୁଇଜଣ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛ?

Verse 44

श्रीनारद उवाच । अहं हि सुरकार्येण संप्राप्योऽत्र तवांतिकम् । गरुडो वै ब्राह्मणाय यन्मां पृच्छसि केशव

ଶ୍ରୀ ନାରଦ କହିଲେ—ହେ କେଶବ! ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସିଛି; ଏବଂ ଗରୁଡ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଆସିଛନ୍ତି—ତୁମେ ଯାହା ମୋତେ ପଚାରୁଛ, ସେଇ ଅଟେ।

Verse 45

श्रीभगवानुवाच । कच्चित्क्षेमं मुनिश्रेष्ठ सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । कच्चिन्नेंद्रस्य संजातं भयं दानवसंभवम्

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତ୍ରିଦିବବାସୀ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ଦାନବଜନିତ କୌଣସି ଭୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି କି?

Verse 46

यज्ञभागं लभंते स्म कच्चिद्देवाः सवासवाः । कच्चिन्न दानवः कश्चिदुत्कटोऽभूद्धरातले

ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସହିତ ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞର ଯଥୋଚିତ ଭାଗ ଏବେ ମଧ୍ୟ ପାଉଛନ୍ତି କି? ଏବଂ ଧରାତଳରେ କୌଣସି ଉଗ୍ର ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନାହିଁ କି?

Verse 47

श्रीनारद उवाच । सांप्रतं धरणी प्राप्ता चतुर्वक्त्रस्य संनिधौ । रोरूयमाणा भारार्ता दानवैः पीडिता भृशम् । प्रोवाच पद्मजं तत्र दुःखेन महताऽन्विता

ଶ୍ରୀ ନାରଦ କହିଲେ—ଏମାତ୍ରେ ଧରଣୀ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ସେ କାନ୍ଦୁଥିଲା, ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ଥିଲା, ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ମହାଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହୋଇ ସେଠାରେ ପଦ୍ମଜଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 48

धरण्युवाच । कालनेमिर्हतो योऽसौ विष्णुनाप्रभविष्णुना । उग्रसेनसुतः कंसः संभूतः स महासुरः

ଧରଣୀ କହିଲା—ଯେ କାଳନେମି ଅପ୍ରତିହତ ପରାକ୍ରମୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିଲା, ସେଇ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସ ରୂପେ ପୁନଃ ଜନ୍ମିଛି; ସେ ମହାସୁର।

Verse 49

अरिष्टो धेनुकः केशी प्रलम्बोनाम चापरः । तथान्या तु महारौद्रा पूतना नाम राक्षसी

ଅରିଷ୍ଟ, ଧେନୁକ, କେଶୀ, ଏବଂ ପ୍ରଲମ୍ବ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଜଣ; ତଥା ଆଉ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କରୀ—ପୂତନା ନାମର ରାକ୍ଷସୀ।

Verse 50

इतश्चेतश्च धावद्भिर्दानवैरेभिरेव च । वृथा मे जायते पीडा तथान्यैरपि दारुणैः

ଏଦିକ-ସେଦିକ ଧାଉଥିବା ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ରୂର ସତ୍ତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଅବିରତ ନିରର୍ଥକ ପୀଡା ଜନ୍ମେ।

Verse 51

ऊर्ध्वबाहुस्तथा जातो मर्त्यलोके जनोऽधुना । बहुत्वान्न प्रमाति स्म कथंचिद्धि ममोपरि

ଏବେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ ଲୋକ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ବହୁତ୍ୱ ହେତୁ ମୋ ପ୍ରତି କେହି ପ୍ରାୟ ଧ୍ୟାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି।

Verse 52

भारावतरणं देव न करिष्यसि चाशु चेत् । रसातलं प्रयास्यामि तदाऽहं नात्र संशयः

ହେ ଦେବ! ଯଦି ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଭାର ଅବତରଣ କରିବ ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ରସାତଳକୁ ଅବତରିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 53

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणा लोककर्तृणा । संमंत्र्य विबुधैः सार्धं प्रेषितोऽहं तवांतिकम्

ତାହାର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଲୋକକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି ମୋତେ ତୁମ ସନ୍ନିଧିକୁ ପ୍ରେରଣ କଲେ।

Verse 54

प्रोक्तव्यो भगवान्वाक्यं त्वया देवो जनार्दनः । यथाऽवतीर्य भूपृष्ठे भारमस्याः प्रणाशयेत्

ତୁମେ ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଏହି ବାର୍ତ୍ତା କହିବା ଉଚିତ—ସେ ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରି ତାହାର ଭାରକୁ ବିନାଶ କରନ୍ତୁ।

Verse 55

तस्माद्भूभितले देव कृत्वा जन्म स्वयं विभो । भारं नाशय मेदिन्या एतदर्थ मिहागतः

ଏହେତୁ ହେ ଦେବ, ହେ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍ ବିଭୋ! ଆପଣ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ଦେବୀ ପୃଥିବୀର ଭାର ନାଶ କରନ୍ତୁ; ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।

Verse 56

श्रीभगवानुवाच । एवं मुने करिष्यामि संमंत्र्य ब्रह्मणा सह । भारावतरणं भूमेः साकं देवैः सवासवैः

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ମୁନେ, ଏମିତି ହେବ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ପୃଥିବୀର ଭାର ଅବତରଣ (ନିବାରଣ) କରିବି।

Verse 57

एवमुक्त्वाऽथ तं विष्णुर्नारदं मुनिपुंगवम् । ततश्च गरुडं प्राह त्वं किमर्थमिहागतः

ଏଭଳି କହି ବିଷ୍ଣୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ; ପରେ ଗରୁଡଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ତୁମେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ?’