Adhyaya 79

Verse 1

। सूत उवाच । तस्यैव दक्षिणे भागे वालखिल्यैः प्रतिष्ठितम् । लिंगमस्ति सुविख्यातं सर्वपातकनाशनम्

ସୂତ କହିଲେ: ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ବାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା, ସର୍ବପାତକନାଶକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 2

यमाराध्य च तैः पूर्वं शक्रामर्षसमन्वितैः । गरुडो जनितः पक्षी ख्यातो विष्णुरथोऽत्र यः

ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପ୍ରତି ଅମର୍ଷରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ପୂର୍ବେ ଯାହାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ, ସେହି ଆରାଧନାରୁ ଗରୁଡ ନାମକ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମିଲା—ଯେ ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାହନ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कथं तेषां समुत्पन्नः शक्रस्योपरि सूतज । प्रकोपो वालखिल्यानां संजज्ञे गरुडः कथम्

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସୂତପୁତ୍ର! ଶକ୍ର ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ଏବଂ ବାଲଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କ ସେହି ରୋଷରୁ ଗରୁଡ କିପରି ଜନ୍ମିଲା?

Verse 4

सूत उवाच । पुरा प्रजापतिर्दक्षस्तस्मिन्क्षेत्रे सुशोभने । चकार विधिवद्यज्ञं संपूर्णवरदक्षिणम्

ସୂତ କହିଲେ—ପୁରାତନ କାଳରେ ସେହି ଅତି ଶୋଭନ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ବିଧିପୂର୍ବକ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଉତ୍ତମ ଦକ୍ଷିଣାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 5

ततः शक्रादयो देवाः सहायार्थं निमंत्रिताः । दक्षेण मुनयश्चैव तथा राजर्षयोऽमलाः

ତାପରେ ସହାୟତା ପାଇଁ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଗଲା; ଦକ୍ଷ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଓ ନିର୍ମଳ ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

Verse 6

तथा वेदविदो विप्रा यज्ञकर्मविचक्षणाः । गृहस्थाश्रमिणो ये च ये चारण्यनिवासिनः

ସେହିପରି ବେଦବିଦ୍ ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ପ୍ରବୀଣ ବିପ୍ରମାନେ—ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମୀ ଓ ଅରଣ୍ୟନିବାସୀ—ସମସ୍ତେ ଆହ୍ୱାନିତ ହେଲେ।

Verse 7

अथ ते वालखिल्याख्या मुनयः संशितव्रताः । एकां समिधमादाय साहाय्यार्थं प्रजापतेः । प्रस्थिता यज्ञवाटं तं भारार्ताः क्लेशसंयुताः

ତାପରେ ଦୃଢବ୍ରତୀ ‘ବାଲଖିଲ୍ୟ’ ନାମକ ମୁନିମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଗୋଟିଏ ସମିଧ ନେଇ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସହାୟତା ପାଇଁ ସେହି ଯଜ୍ଞବାଟ ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ଭାରରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ କ୍ଲେଶରେ ପୀଡିତ ଥିଲେ।

Verse 8

अथ तेषां समस्तानां मार्गे गोष्पदमागतम् । जलपूर्णं समायातमकालजलदागमे

ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ପଥରେ ଅକାଳରେ ମେଘ ଆସିବାରୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଷ୍ପଦ (ଗାଈର ଖୁର ଚିହ୍ନର ଗହ୍ୱର) ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 9

ततस्तरीतु कामास्ते क्लिश्यमाना इतस्ततः । समिद्भारश्रमोपेता देवराजेन वीक्षिताः

ତାପରେ ସେମାନେ ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଏଠି-ସେଠି କ୍ଲେଶ ପାଇଲେ। ସମିଧାର ଭାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ।

Verse 10

गच्छता तेन मार्गेण मखे दक्षप्रजापतेः । ततश्चिरं समालोक्य स्मितं कृत्वा स कौतुकात् । जगामाथ समुल्लंघ्य ऐश्वर्यमदगर्वितः

ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ସେହି ପଥରେ ଯାଉଥିବା ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା; ପରେ କେବଳ କୌତୁକରେ ହସି, ଐଶ୍ୱର୍ୟମଦ-ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଲାଫ ଦେଇ ପାର ହୋଇଗଲା।

Verse 11

ततस्ते कोपसंयुक्ताः शक्राद्दृष्ट्वा पराभवम् । निवृत्य स्वाश्रमं गत्वा चक्रुर्मंत्रं सनिश्चयम्

ତାପରେ ଶକ୍ରଙ୍କ ଅପମାନ ଦେଖି ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଫେରି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ମନ୍ତ୍ରକର୍ମ କଲେ।

Verse 12

शाक्रं पदं समासाद्य यस्मादेतेन पाप्मना । अतिक्रांता वयं सर्वे तस्मात्पात्यः स सत्पदात्

‘ଶକ୍ରପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାପୀ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଲଂଘିଗଲା; ତେଣୁ ଏହାକୁ ସେହି ସତ୍ପଦରୁ ପତିତ କରିବା ଉଚିତ।’

Verse 13

अन्यः शक्रः प्रकर्तव्यो मंत्रवीर्यसमुद्भवः । आथर्वणैर्महासूक्तैराभिचारिकसंभवैः

‘ମନ୍ତ୍ରବୀର୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ—ଆଥର୍ବଣ ମହାସୂକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ଅଭିଚାରିକ କ୍ରିୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।’

Verse 14

येन व्यापाद्यते तेन शक्रोऽयं मदगर्वितः । मखमाहात्म्यसंपन्नः स्वल्पबुद्धिपरा क्रमः

ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ଏହି ମଦଗର୍ବେ ମତ୍ତ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ନଶିବ, ସେହି ଉପାୟରେ ତାହାର ବିନାଶ ହେଉ। ଯଜ୍ଞମାହାତ୍ମ୍ୟ ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଆଚରଣ ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧିର ଅଧୀନ।

Verse 16

गर्भोपनिषदेनैव नीलरुद्रैर्द्विजोत्तमाः । रुद्रशीर्षेण काम्येन विष्णुसूक्तयुतेन चं

ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ଗର୍ଭୋପନିଷଦ, ନୀଳରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର, କାମ୍ୟ ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁସୂକ୍ତ ସହିତ ସେହି କ୍ରିୟାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।

Verse 17

निधाय कलशं मध्ये मंडलस्योदकावृतम् । होमांते तत्र संस्पर्शं चक्रुस्तस्य जलैः शुभैः

ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଜଳାବୃତ କଳଶକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ହୋମାନ୍ତେ ସେଠାରେ ତାହାର ଶୁଭ ଜଳଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ/ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ବିଧି କଲେ।

Verse 18

एतस्मिन्नंतरे शक्रः प्रपश्यति सुदारुणान् । उत्पातानात्मनाशाय जायमानान्समंततः

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ନିଜ ବିନାଶକୁ ସୂଚାଉଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଉତ୍ପାତମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲା।

Verse 19

वामो बाहुश्च नेत्रं च मुहुः स्फुरति चास्य वै । न च पश्यति नासाग्रं जिह्वाग्रं च तथा हनुम्

ତାହାର ବାମ ବାହୁ ଓ ଚକ୍ଷୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ଫୁରିତ ହେଲା; ଏବଂ ସେ ନିଜ ନାସାଗ୍ର, ଜିହ୍ୱାଗ୍ର ତଥା ହନୁ (ଜବଡ଼)କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 20

शिरोहीनां तथा छायां गगने भास्करद्वयम् । अरुंधतीं ध्रुवं चैव न च विष्णुपदानि सः

ସେ ଶିରୋହୀନ ଛାୟା ଓ ଆକାଶରେ ଦୁଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲା। ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଧ୍ରୁବ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖିପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 21

न च मंदं न चाकाशे संस्थितां स्वर्धुनीं हरिः । स्वपन्पश्यति कृष्णांगीं नित्यं नारीं धृतायुधाम्

ସେ ନ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲା, ନ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ସ୍ୱର୍ଗଗଙ୍ଗାକୁ। ଶୟନରେ ସେ ସଦା ଅସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ କୃଷ୍ଣାଙ୍ଗୀ ନାରୀକୁ ଦେଖୁଥିଲା।

Verse 22

मुक्तकेशीं विवस्त्रां च कृष्णदंतां भयानकाम् । तान्दृष्ट्वा स महोत्पातान्देवराजो बृहस्पतिम्

ସେ ଭୟଙ୍କରୀ ନାରୀକୁ ଦେଖିଲା—ମୁକ୍ତକେଶୀ, ବିବସ୍ତ୍ରା, କଳା ଦାନ୍ତଯୁକ୍ତା। ଏମିତି ମହୋତ୍ପାତ ଦେଖି ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଅଭିମୁଖ ହେଲେ।

Verse 23

पप्रच्छ भयसंत्रस्तः किमेतदिति मे गुरो । जायंते सुमहोत्पाता दुर्निमित्तानि वै पृथक्

ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ସେ ପଚାରିଲା—“ହେ ମୋ ଗୁରୁ, ଏହା କ’ଣ? ଅତି ମହା ଉତ୍ପାତ ଜନ୍ମୁଛି; ନାନା ପ୍ରକାର ଦୁର୍ନିମିତ୍ତ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦେଖାଯାଉଛି।”

Verse 24

किं मे भविष्यति प्राज्ञ विनाशः सांप्रतं वद । किं वा त्रैलोक्य राज्यस्य किं वा वित्तादिकस्य च

“ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ, ମୋର କ’ଣ ହେବ? ଏବେଇ କୁହ—ବିନାଶ ହେବ କି? ତ୍ରିଲୋକର ରାଜ୍ୟର କ’ଣ ହେବ, ମୋର ଧନାଦିର କ’ଣ ହେବ?”

Verse 25

बृहस्पतिरुवाच । ये त्वया मदमत्तेन वालखिल्या महर्षयः । उल्लंघिताः स्थिता मार्गे गोष्पदं तर्त्तुमिच्छवः

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଗର୍ବମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ତୁମେ ପଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବାଲଖିଲ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଲଂଘନ କରି ଅପମାନ କଲ; ସେମାନେ ଗୋଖୁରଚିହ୍ନମାତ୍ର ଜଳକୁ ମଧ୍ୟ ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେଠାରେ ଥିଲେ।

Verse 26

तैरेवाथर्वणैर्मंत्रैस्त्वकृतेऽस्ति शचीपते । कृतो होमः सुसंपूर्णः कलशश्चाभिमंत्रितः

ହେ ଶଚୀପତେ! ସେଇ ଆଥର୍ବଣ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ତୁମ ବିରୋଧରେ କର୍ମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି; ହୋମ ସୁସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି ଏବଂ କଳଶ ମଧ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରେ ବିଧିବତ୍ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ।

Verse 27

युष्माकं सुविनाशाय सर्वदेवाधिनायकः । भविष्यति न संदेहो मंत्रैराथर्वणैर्हरिः

ତୁମମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ ପାଇଁ, ସର୍ବଦେବାଧିନାୟକମାନଙ୍କର ଅଧିନାୟକ ହରି ଆଥର୍ବଣ ମନ୍ତ୍ରବଳରେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାଦୁର୍ଭବ କରିବେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षो भयान्वितः । दक्षं गत्वा च दीनास्यः प्रोवाच तदनंतरम्

ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟାକୁଳ ହେଲେ; ଦକ୍ଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଦୀନମୁଖରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 29

अस्मन्नाशाय मुनिभिर्वालखिल्यैः प्रजापते । प्रोद्यमो विहितः सम्यक्छक्रस्यान्यस्य वै कृते

ହେ ପ୍ରଜାପତେ! ବାଲଖିଲ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଆମ ବିନାଶ ପାଇଁ ବିଧିବତ୍ ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି; ଏହା ଅନ୍ୟ ଶକ୍ର—ଅନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଉଛି।

Verse 30

तान्वारय स्वयं गत्वा यावन्नो जायते परः । शक्रोऽस्मद्ध्वंसनार्थाय नास्ति तेषामसाध्यता

ତୁମେ ନିଜେ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକ, ଅନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମିବା ପୂର୍ବରୁ। ଆମ ବିନାଶ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅସାଧ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 31

अथ दक्षो द्रुतं गत्वा शक्राद्यैरमरैर्वृतः । प्रहसंस्तानुवाचेदं विनयेन समन्वितः

ତାପରେ ଦକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଅମରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ। ସେ ହସିମୁଖେ, ବିନୟସହିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।

Verse 32

किमेतत्क्रियते विप्राः कर्म रौद्रतमं महत् । त्रैलोक्यं व्याकुलं येन सर्वमेतद्व्यवस्थितम्

ହେ ବିପ୍ର ଋଷିମାନେ, ଏହା କ’ଣ କରାଯାଉଛି—ଏହି ମହାନ୍ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୌଦ୍ର ଫଳଦାୟକ କର୍ମ? ଯାହାଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଲୋକ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଦ୍ରବ ଉଠିଛି।

Verse 33

अथ ते दक्षमालोक्य समायातं स्वमाश्रयम् । संमुखाश्चाभ्ययुस्तूर्णं प्रगृहीतार्घ्यपाणयः

ତାପରେ ସେମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଥିବା ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୀଘ୍ର ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ; ହାତରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଧରି ସ୍ୱାଗତ ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 34

अर्घ्यं दत्त्वा यथान्यायं पूजां कृत्वाथ भक्तितः । प्रोचुश्च प्रणता भूत्वा स्वागतं ते प्रजापते

ବିଧିଅନୁସାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଏବଂ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରି, ସେମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—“ହେ ପ୍ରଜାପତେ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ।”

Verse 35

आदेशो दीयतां शीघ्रं यदर्थमिह चागतः । अपि प्राणप्रदानेन करिष्यामः प्रियं तव

ଶୀଘ୍ର ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ—ଆପଣ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? ପ୍ରାଣ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବୁ।

Verse 36

दक्ष उवाच । एतद्रौद्रतमं कर्म सर्वदेवभयावहम् । त्याज्यं युष्माभिरव्यग्रैरेतदर्थमिहागतः

ଦକ୍ଷ କହିଲେ—ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୌଦ୍ର କର୍ମ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେଉଛି। ତୁମେ ଅବ୍ୟଗ୍ର ହୋଇ ଏହା ତ୍ୟାଗ କର; ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।

Verse 37

मुनय ऊचुः । वयं शक्रेण ते यज्ञे समायाताः सुभक्तितः । उल्लंघिता मदोद्रेकात्कृत्वा हास्यं मुहुर्मुहुः

ମୁନିମାନେ କହିଲେ—ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ କଥାରେ ଆମେ ସୁଭକ୍ତିରେ ଆପଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିଥିଲୁ। କିନ୍ତୁ ମଦୋଦ୍ରେକରେ ଆମେ ପୁନଃପୁନଃ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଂଘି, ପୁନଃପୁନଃ ଉପହାସ କଲୁ।

Verse 38

शक्रोच्छेदाय चास्माभिः शकोऽन्यो वीर्यमंत्रतः । प्रारब्धः कर्तुमत्युग्रैर्होमांतश्च व्यवस्थितः

ଏବଂ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଉଚ୍ଛେଦ ପାଇଁ ଆମେ ମନ୍ତ୍ର-ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ‘ଶକ୍ର’ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲୁ; ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ସଙ୍କଳ୍ପରେ ହୋମାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲୁ।

Verse 39

तत्कथं मंत्रवीर्यं तत्क्रियते मोघमित्यहो । वेदोक्तं च विशेषेण तस्मादत्र वद प्रभो

ତେବେ, ହାୟ, ସେହି ମନ୍ତ୍ର-ବୀର୍ଯ୍ୟକୁ କିପରି ମୋଘ କରାଯାଇପାରିବ? ଏହା ତ ବିଶେଷଭାବେ ବେଦରେ କୁହାଯାଇଛି; ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏଠାରେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।

Verse 40

त्वमेव यदि शक्तः स्यादन्यथा कर्तुमेव हि । कुरुष्व वा स्वयं नाथ नास्माकं शक्तिरीदृशी

ଯଦି ଏହାକୁ ଅନ୍ୟଥା କରିବାରେ କେବଳ ତୁମେ ଶକ୍ତିମାନ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହା କର। ନହେଲେ, ହେ ନାଥ, ତୁମେ ନିଜେ ଏହା ସିદ્ધ କର—ଆମର ଏପରି ଶକ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 41

दक्ष उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्युष्माभिः प्रकीर्तितम् । नान्यथा शक्यते कर्तुं वेदमन्त्रोद्भवं बलम्

ଦକ୍ଷ କହିଲେ: ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ସତ୍ୟ। ବେଦମନ୍ତ୍ରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ବଳକୁ ଅନ୍ୟଥା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 42

तद्य एष कृतो होमो युष्माभिर्वेदमंत्रतः । देवराजार्थमव्यग्रैः कलशश्चाभिमंत्रितः

ଏହେତୁ, ତୁମେ ବେଦମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା କରିଥିବା ଏହି ହୋମ, ଏବଂ ଦେବରାଜଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଅବ୍ୟଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରିଥିବା ଏହି କଳଶ—ନିଷ୍ଫଳ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 43

सोऽयं मद्वचनाद्राजा भविष्यति पतत्रिणाम् । तेजोवीर्यसमोपेतः शक्रादपि सुवीर्यवान्

ମୋର ବଚନରେ ଏହିଜଣ ପତତ୍ରୀମାନଙ୍କର ରାଜା ହେବ; ତେଜ ଓ ବୀର୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପରାକ୍ରମୀ ହେବ।

Verse 44

एतस्य देवराजस्य क्षंतव्यं मम वाक्यतः । तत्कृतं मूढभावेन यदनेन विचेष्टितम्

ମୋର ବଚନାନୁସାରେ ଏହି ଦେବରାଜଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଯେ କିଛି ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ କରିଛି, ସେସବୁ ମୂଢଭାବ ଓ ମୋହବଶତଃ କରାଯାଇଛି।

Verse 45

एवमुक्त्वाथ तेषां तं सहस्राक्षं भयातुरम् । दर्शयामास दक्षस्तु विनयावनतं स्थितम्

ଏପରି କହି ଦକ୍ଷ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟାତୁର ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ; ସେ ବିନୟରେ ନମି ତାହାଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 46

तेऽपि दृष्ट्वा सहस्राक्षं वेपमानं कृतांजलिम् । प्रोचुर्माऽतिक्रमं शक्र ब्राह्मणानां करिष्यसि

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କରଯୋଡ଼ି କମ୍ପିତ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ— “ହେ ଶକ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତିକ୍ରମ କରିବୁ ନାହିଁ।”

Verse 47

भूयो यदि दिवेशानामाधिपत्यं प्रवांछसि । अपि मन्दोऽपि मूर्खोऽपि क्रियाहीनोऽपि वा द्विजः । नावज्ञेयो बुधैः क्वापि लोकद्वय मभीप्सुभिः

ଯଦି ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ଦେବମାନଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଜାଣ— ଦ୍ୱିଜ ମନ୍ଦ ହେଉ, ମୂର୍ଖ ହେଉ କି କ୍ରିୟାହୀନ ହେଉ; ଉଭୟ ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅବଜ୍ଞା କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 48

इन्द्र उवाच । अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाद्यन्मया कुकृतं कृतम् । तत्क्षंतव्यं द्विजैः सर्वैर्विशेषाद्दक्ष वाक्यतः

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ଅଜ୍ଞାନରୁ କିମ୍ବା ଜାଣିଶୁଣି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯେ କୁକୃତ୍ୟ ହୋଇଛି, ତାହା ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ବିଶେଷତଃ ଦକ୍ଷଙ୍କ ବାକ୍ୟାନୁସାରେ।

Verse 49

प्रगृह्यतां वरोऽस्माकं यः सदा वर्तते हृदि । प्रदास्यामि न संदेहो नादेयं विद्यते मम

ମୋ ହୃଦୟରେ ସଦା ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେ ବର ଅବସ୍ଥିତ, ତାହା ଗ୍ରହଣ କର। ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବି— ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୋ ପାଇଁ ଅଦେୟ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 50

मुनय ऊचुः । अस्मिन्कुण्डे नरो होमं यः कुर्याच्छ्रद्धयाऽन्वितः । एतल्लिंगं समभ्यर्च्य तस्याऽस्तु हृदि वांछितम्

ମୁନିମାନେ କହିଲେ—ଯେ ନର ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ହୋମ କରେ ଏବଂ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜେ, ତାହାର ହୃଦୟସ୍ଥ ଇଚ୍ଛା ସିଦ୍ଧ ହେଉ।

Verse 51

इन्द्र उवाच । एतल्लिंगं समभ्यर्च्य योऽत्र होमं करिष्यति । कुंडेऽत्र वांछितं सद्यः सफलं स हि लप्स्यते

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ଯେ ଏଠାରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଆରାଧନା କରି ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ହୋମ କରିବ, ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସଫଳତାସହିତ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇବ।

Verse 52

निष्कामो वाऽथ संपूज्य लिंगमेतच्छुभावहम् । प्रयास्यति परां सिद्धिं त्रिदशैरपि दुर्लभाम्

ଅଥବା ନିଷ୍କାମ ଜନ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶୁଭାବହ ଲିଙ୍ଗକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କଲେ, ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ।

Verse 53

सूत उवाच । एवमुक्त्वा सहस्राक्षो वालखिल्यान्मुनीश्वरान् । ऐरावतं समारुह्य दक्षयज्ञे ततो गतः

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି କହି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ବାଲଖିଲ୍ୟ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ଐରାବତରେ ଆରୋହଣ କରି ପରେ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞକୁ ଗଲା।

Verse 54

दक्षोऽपि विधिवद्यज्ञं चकार द्विजसत्तमाः । संहृष्टैर्वालखिल्यैस्तैरुपविष्टैः समीपतः

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ! ଦକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଆନନ୍ଦିତ ବାଲଖିଲ୍ୟ ମୁନିମାନେ ସମୀପରେ ବସିଥିଲେ।

Verse 158

ततस्ते शुचयो भूत्वा स्कंदसूक्तेन पावकम् । जुहुवुश्च दिवारात्रौ क्षुरिकोक्तेन सोद्यमाः

ତାପରେ ସେମାନେ ଶୁଚି ହୋଇ ସ୍କନ୍ଦସୂକ୍ତ ଜପ କରି ପାବକ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ। କ୍ଷୁରିକା କହିଥିବା ପ୍ରକାରେ ସେମାନେ ଉଦ୍ୟମରେ ଦିନରାତି ହୋମ କଲେ।