Adhyaya 52

Verse 1

। सूत उवाच । उमामहेश्वरौ तत्र स्थापितौ तेन भूभुजा । प्रासादं परमं कृत्वा साधुदृष्टिसुखप्रदम्

ସୂତ କହିଲେ—ସେଠାରେ ସେ ରାଜା ଉମା-ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ଏବଂ ସାଧୁଜନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ପରମ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାସାଦ ନିର୍ମାଣ କରି ସେହି ପୁଣ୍ୟଧାମକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 2

तस्याग्रतः शुभं कुंडं तत्र चैव विनिर्मितम् । स्वच्छोदकेन सम्पूर्णं पद्मिनीखंडमंडितम्

ସେହି ଧାମର ସମ୍ମୁଖରେ ସେଠାରେ ଏକ ଶୁଭ କୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମିତ ହେଲା—ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପଦ୍ମଗୁଚ୍ଛରେ ଶୋଭିତ।

Verse 3

स्नात्वा तत्र नरो भक्त्या तौ पश्येद्यः समाहितः । माघशुक्लचतुर्दश्यां न स भूयोऽत्र जायते

ଯେ ନର ସେଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କରି, ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ, ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସେହି ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ—ସେ ପୁଣି ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

Verse 4

तस्यैव पूर्वदिग्भागेऽगस्त्यकुण्डसमीपतः । अस्ति वापी महापुण्या सर्वपातकनाशिनी

ସେହି ସ୍ଥାନର ପୂର୍ବ ଦିଗ୍ଭାଗରେ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ-କୁଣ୍ଡର ସମୀପରେ, ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟମୟୀ ବାପୀ ଅଛି—ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 5

तस्यां यः कुरुते स्नानं मासि वै फाल्गुने नरः । सोपवासः सिताष्टम्यां वांछितं लभते च सः

ଫାଲ୍ଗୁଣ ମାସରେ ସେହି କୂପରେ ଯେ ନର ସ୍ନାନ କରେ ଏବଂ ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀରେ ଉପବାସ ରଖେ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ବର ପାଏ।

Verse 6

तस्या दक्षिणदिग्भागे तत्रास्ति कपिला नदी । कपिलो यत्र संप्राप्तः सिद्धिं सांख्यसमुद्भवाम्

ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ କପିଳା ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ; ଯେଉଁଠାରେ କପିଳ ମୁନି ସାଂଖ୍ୟଜନିତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ।

Verse 7

कपिलायाश्च पूर्वेण सिद्धक्षेत्रं प्रकीर्तितम् । यत्र सिद्धिं गताः सिद्धाः पुरा शत सहस्रशः

କପିଳାର ପୂର୍ବଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ପୁରାତନକାଳରେ ଶତସହସ୍ର ସିଦ୍ଧମାନେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ।

Verse 8

यो यं काममभिध्याय तपस्तत्र समाचरेत् । षण्मासाभ्यंतरे नूनं स तमाप्नोति मानवः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ କାମନାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସେଠାରେ ତପ ଆଚରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଏ।

Verse 9

तस्याधस्ताच्छिला विप्रा विद्यते वैष्णवी शुभा । भ्रमन्ती चतुरस्रा च सर्वपातकनाशिनी

ସେହି ସ୍ଥାନର ତଳେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଏକ ଶୁଭ ବୈଷ୍ଣବୀ ଶିଳା ଅଛି; ପରିକ୍ରମାରେ ଭ୍ରମଣଶୀଳ ଭାବେ ବୃତ୍ତାକାର ପରି ଲାଗେ ଏବଂ ଚତୁରସ୍ର ମଧ୍ୟ, ଯାହା ସର୍ବ ପାପ ନାଶ କରେ।

Verse 10

सदा महानदीतोयक्षालिता मुक्तिदा नृणाम् । गंगायमुनयोर्मध्ये संनिविष्टा सरस्वती

ମହାନଦୀର ଜଳରେ ସଦା ପ୍ରକ୍ଷାଳିତ ସେଇ ସରସ୍ୱତୀ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷଦାତ୍ରୀ; ସେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନାର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 11

त्रिवेणी वहते तस्याः पुरतो भुक्तिमुक्तिदा । तस्यामुपरि दग्धानां ब्राह्मणानां विशेषतः

ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ତ୍ରିବେଣୀ ପ୍ରବାହିତ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଉଭୟ ଦେଇଥାଏ; ବିଶେଷତଃ ତାହାର ତଟରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ (ଏହି ଫଳ କଥିତ)।

Verse 12

नूनं मुक्तिर्भवेत्तेषां चिता भस्मनि गोष्पदम् । दृश्यते तत्र तज्ज्ञात्वा संस्कार्या ब्राह्मणा मृताः

ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ହୁଏ; ସେଠାରେ ଚିତାଭସ୍ମରେ ‘ଗୋଖୁର ଚିହ୍ନ’ ଦେଖାଯାଏ। ସେ ଲକ୍ଷଣ ଜାଣି, ମୃତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟି-ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 13

तस्यैवोत्तरदिग्भागे रुद्रकोटिर्द्विजोत्तमाः । अस्ति संपूजिता विप्रै र्दाक्षिणात्यैर्महात्मभिः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ତାହାର ଉତ୍ତର ଦିଗଭାଗରେ ‘ରୁଦ୍ରକୋଟି’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଦକ୍ଷିଣଦେଶୀ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜନ୍ତି।

Verse 14

महायोगिस्वरूपेण दाक्षिणात्या द्विजोत्तमाः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे श्रुत्वा स्वयमुमापतिम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଦକ୍ଷିଣଦେଶୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚମତ୍କାରପୁର କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହାଯୋଗୀ-ସ୍ୱରୂପେ ସ୍ୱୟଂ ଉମାପତି (ଶିବ) ବିରାଜମାନ ବୋଲି ଶୁଣି, (ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରେରିତ ହେଲେ)।

Verse 15

ततः कौतूहलाविष्टाः श्रद्धया परया युताः । कोटिसंख्या द्रुतं जग्मुस्तस्य दर्शनवांछया

ତାପରେ ପବିତ୍ର କୌତୁହଳରେ ଆବିଷ୍ଟ ଓ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 16

अहंपूर्वमहंपूर्वं वीक्षयिष्यामि तं हरम् । इति श्रद्धासमो पेताश्चक्रुस्ते शपथं गताः

“ମୁଁ ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ସେହି ହରଙ୍କୁ ଦେଖିବି”—ଏମିତି କହି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ଶପଥ କଲେ।

Verse 17

एतेषां मध्यतो यस्तं महायोगिनमीश्वरम् । चरमं देवमीक्षेत भविष्यति स पापकृत्

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେ କେହି ସେହି ମହାଯୋଗୀ ଈଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଶେଷରେ ଦର୍ଶନ କରିବ, ସେ ପାପକର୍ତ୍ତା ହେବ।

Verse 18

ततस्तेषामभिप्रायं ज्ञात्वा देवो महेश्वरः । भक्तिप्रीतो हितार्थाय कोटिरूपैर्व्यवस्थितः

ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ଜାଣି, ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରୀତ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱର ସେମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ନିଜକୁ କୋଟି ରୂପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କଲେ।

Verse 19

हेलया दर्शनं प्राप्तः सर्वेषां द्विजसत्तमाः । ततः प्रभृति तत्स्थानं रुद्रकोटीतिविश्रुतम्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଅନାୟାସରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳିଲା; ସେହି ଦିନଠାରୁ ସେ ସ୍ଥାନ ‘ରୁଦ୍ରକୋଟି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 20

तदर्थं पठितः श्लोको नारदेन पुरा द्विजाः । रुद्रावर्तं समालोक्य प्रहृष्टेन द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୁରାତନକାଳେ ନାରଦ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ିଥିଲେ। ରୁଦ୍ରାବର୍ତ୍ତ ଦେଖି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 21

आषाढीं कार्तिकीं माघीं तथा चैत्रसमुद्भवाम् । धन्याः पृथिव्यां लप्स्यंते रुद्रावर्ते चतुर्दशीम्

ଆଷାଢ, କାର୍ତ୍ତିକ, ମାଘ କିମ୍ବା ଚୈତ୍ର—ଯେଉଁ ମାସରେ ହେଉ, ରୁଦ୍ରାବର୍ତ୍ତରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥି ପାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଧନ୍ୟ।

Verse 22

आजन्मशतसाहस्रं कृत्वा पापं नरः क्षितौ । रुद्रावर्तं समालोक्य विपाप्मत्वं प्रपद्यते

ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷ ଯଦି ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାପ କରିଥାଏ ମଧ୍ୟ, ରୁଦ୍ରାବର୍ତ୍ତକୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କରି ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 23

रुद्रावर्त्ते नरो गत्वा दृष्ट्वा योगेश्वरं हरम् । शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां विपाप्मा जायते ध्रुवम्

ରୁଦ୍ରାବର୍ତ୍ତକୁ ଯାଇ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ନର ନିଶ୍ଚୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 24

यस्तत्र कुरुते श्राद्धं महायोगिपुरे द्विजाः । रुद्रावर्ते स चाप्नोति फलं शतमखोद्भवम्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ରୁଦ୍ରାବର୍ତ୍ତର ମହାଯୋଗିପୁରରେ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ ଯଜ୍ଞରୁ ଉଦ୍ଭବ ଫଳ ପାଏ।

Verse 25

उपवासपरो भूत्वा यः कुर्याद्रात्रिजागरम् । कामगेन विमानेन स स्वर्गे याति मानवः

ଯେ ଉପବାସପରାୟଣ ହୋଇ ରାତ୍ରିଜାଗରଣ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ କାମଗାମୀ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

Verse 26

तत्र यः कपिलां दद्याद्ब्राह्मणायाहिताग्नये । स गणः स्यान्न संदेहो हरस्य दयितस्तथा

ସେଠାରେ ଯେ ଆହିତାଗ୍ନି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ଗଣ ହୁଏ; ହରପ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 27

षडक्षरं जपेद्यस्तु महायोगिपुरः स्थितः । मंत्रं तस्य भवेच्छ्रेयः षङ्गुणं राजसूयतः

ମହାଯୋଗିପୁରରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଯେ ଷଡକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରେ, ତାହାର ଫଳ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ଛଅଗୁଣ ଅଧିକ ହୁଏ।

Verse 28

यस्तस्य पुरतो भक्त्या जपेद्वा शतरुद्रियम् । चतुर्णामपि वेदानां सोऽधीतानां भजेत्फलम्

ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭକ୍ତିସହ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଜପ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଚାରି ବେଦ ପଢ଼ିବାର ଫଳ ପାଏ।

Verse 29

गीतं वा यदि वा नृत्यं तत्पुरः कुरुते नरः । स सर्वेषां भजेच्छ्रेयो मखानां नात्र संशयः

ଗୀତ ହେଉ କି ନୃତ୍ୟ—ଯେ ତାହା ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞଫଳ ସମାନ ପରମ ଶ୍ରେୟ ପାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 30

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठाः स मुनिर्ब्रह्मसंभवः । विरराम ततो हृष्टस्तीर्थयात्रां गतो द्रुतम्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଏଭଳି କହି ବ୍ରହ୍ମସମ୍ଭବ ସେ ମୁନି ବିରତ ହେଲେ; ପରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଗଲେ।