Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

यो यं काममभिध्याय तपस्तत्र समाचरेत् । षण्मासाभ्यंतरे नूनं स तमाप्नोति मानवः

Transliteration

yo yaṃ kāmamabhidhyāya tapastatra samācaret | ṣaṇmāsābhyaṃtare nūnaṃ sa tamāpnoti mānavaḥ

Translation

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ କାମନାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସେଠାରେ ତପ ଆଚରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଏ।

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम

• यम्: which
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम

• कामम्: desire, wish
• कामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्

• अभिध्याय: having meditated upon
• अभिध्याय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि-ध्यै (धातु) + ल्यप् (कृदन्त; अव्ययभाव)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive); 'अभिध्याय' = 'चिन्तयित्वा/ध्यानं कृत्वा'

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• समाचरेत्: should practice, should perform
• समाचरेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/पोटेन्शियल), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• षण्मासाभ्यन्तरे: within six months
• षण्मासाभ्यन्तरे: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: षण् + मास + अभ्यन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्; 'षण्मासानाम् अभ्यन्तरे' (षष्ठी-तत्पुरुष)

• नूनम्: certainly
• नूनम्: Sambandha/Emphasis (Nipata/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्ययम् (particle/adverb: certainly)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तम्: that (wish)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'यम् कामम्' इत्यस्य अनुवृत्तिः

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकाल/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मानवः: a human
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'सः' इत्यस्य विशेष्यः

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddhakṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An ascetic practitioner in the siddha-kṣetra performing tapas—standing in one leg or seated in meditation—marking the passage of months with changing skies; a subtle calendar motif (six moons).

Characters & Entities

• Siddhakṣetra
• tapas
• desired boon (kāma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Focused intention (saṅkalpa) combined with disciplined tapas at a sanctified place is said to ripen swiftly into accomplishment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Siddhakṣetra described immediately before, renowned as a place where siddhi is attained.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform tapas (austerity) at the site after meditating on one’s aim; the text promises fruition within six months.