Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

यस्मात्त्वया परित्यक्ता सकामाहं सुदुर्मते । त्यजता कामजं धर्मं तस्माच्छापं गृहाण मे

Transliteration

yasmāttvayā parityaktā sakāmāhaṃ sudurmate | tyajatā kāmajaṃ dharmaṃ tasmācchāpaṃ gṛhāṇa me

Translation

ହେ ସୁଦୁର୍ମତେ! ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମନାଯୁକ୍ତ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମେ ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କଲ; କାମଜ ଧର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲ; ତେଣୁ ମୋର ଶାପ ଗ୍ରହଣ କର।

Word by Word

• यस्मात्: because (from the fact that)
• यस्मात्: Hetu (Cause)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगसदृशः; पञ्चमी-एकवचनरूपेण हेत्वर्थे (ablative used as causal: 'because/from the fact that')

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सर्वनाम), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• परित्यक्ता: abandoned
• परित्यक्ता: Visheshana (Predicate/attribute)
• Type: Adjective
• Root: परि+त्यज् (धातु) → परित्यक्त (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अहम् इत्यस्य)

• सकामā: desirous; with desire
• सकामā: Visheshana (Attribute of अहम्)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कामेन सह/कामयुक्ता); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• सुदुर्मते: O very foolish one
• सुदुर्मते: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: सु (अव्यय-उपसर्ग) + दुर्मति (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (अतिदुर्मतिः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• त्यजता: by abandoning
• त्यजता: Hetu/Karana (Causal participial instrument)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु) → त्यजत् (कृदन्त-शतृ)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; कर्तरि—'by (you) abandoning'

• कामजम्: born of desire
• कामजम्: Visheshana (Attribute of धर्मम्)
• Type: Adjective
• Root: काम (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कामात् जातः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (धर्मम् इत्यस्य)

• धर्मम्: dharma; duty
• धर्मम्: Karman (Object of implied 'tyajata')
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Sambandha (Logical connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभाववत्; तस्मात् = 'therefore/for that reason' (causal connective)

• शापम्: curse
• शापम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गृहाण: accept; take
• गृहाण: Kriya (Command)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप

Speaker

Menakā

Visual Art Cues

Scene: Menakā points in reproach, her expression mixing hurt and fury; the sage stands or sits withdrawn, embodying renunciation; the moment captures the clash of desire and ascetic withdrawal.

Characters & Entities

• Menakā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It dramatizes how kāma and wounded pride can distort dharma and precipitate harmful speech and consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this line; it belongs to the chapter’s internal story leading to the tīrtha’s significance.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.