Adhyaya 44

Verse 1

। मेनकोवाच । नूनं हि कामधर्मे त्वं न प्रवीणो महाद्युते । तेन मामीदृशैर्वाक्यैर्निवारयसि रागिणीम्

ମେନକା କହିଲା—ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ କାମଧର୍ମର ପଥରେ ପ୍ରବୀଣ ନୁହ; ତେଣୁ ରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋତେ ଏପରି ବଚନରେ ନିବାରଣ କରୁଛ।

Verse 2

सूत उवाच । एवमुक्तस्ततो भूयो विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् । कोपेन महता युक्तो निःस्पृहस्तत्परिग्रहे

ସୂତ କହିଲେ—ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପୁନର୍ବାର ଏହିପରି କହିଲେ; ସେ ମହାକ୍ରୋଧରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ଏବଂ ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ ନିସ୍ପୃହ ଥିଲେ।

Verse 3

विश्वामित्र उवाच । त्वं जीव गच्छ वा मृत्युं नाहं कर्तास्मि ते वचः । व्रतनाशात्तु यत्पापमधिकं स्त्रीवधाद्भवेत्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ତୁମେ ଜୀବିତ ରହି ଚାଲିଯାଅ, କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଅ; ମୁଁ ତୁମ କଥା କରିବି ନାହିଁ। ବ୍ରତନାଶରୁ ଯେ ପାପ ହୁଏ, ତାହା ସ୍ତ୍ରୀବଧପାପଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 4

प्रायश्चित्तं बुधैरुक्तं व्रतिनां स्त्रीवधे कृते । न संगात्तु पुनस्तासां तस्मात्त्वं गन्तुमर्हसि

ବୁଧମାନେ କହିଛନ୍ତି—ବ୍ରତଧାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତ୍ରୀବଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ସହ ପୁନଃ ସଙ୍ଗର କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ତେଣୁ ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 5

न केवलं व्रतोपेताः स्त्रीसंगात्पापमाप्नुयुः । व्रतबाह्या अपि नराः सक्ताः स्त्रीषु पतंत्यधः

କେବଳ ବ୍ରତଧାରୀମାନେ ନୁହେଁ, ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗରୁ ପାପ ପାଆନ୍ତି; ବ୍ରତବାହ୍ୟ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ହେଲେ ଅଧଃପାତକୁ ପଡ଼ନ୍ତି।

Verse 6

संसारभ्रमणं नारी प्रथमेपि समागमे । वह्निप्रदक्षिणा व्याजन्यायेनैव प्रदर्शयेत्

ପ୍ରଥମ ସମାଗମରେ ମଧ୍ୟ ନାରୀ ସଂସାରଭ୍ରମଣର ଚକ୍ରକୁ ଚାଲୁ କରିପାରେ; ଯେପରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାର ନାମରେ ଅଗ୍ନିଚାରିପାଖେ ଘୁରାଯାଏ।

Verse 7

तस्मात्स्त्रीभिः समं प्राज्ञः संभाषामपि वर्जयेत् । आस्तां तावत्समासंगं य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः

ଏହେତୁ ଯେ ନିଜ ଶ୍ରେୟ ଚାହେ, ସେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତାକୁ ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ାଇବ; ଦୀର୍ଘ ସଙ୍ଗ ତ ଅତି ଦୂରର କଥା।

Verse 8

अंगार सदृशा नारी घृतकुंभसमः पुमान् । अस्पर्शाद्दृढतामेति तत्संपर्काद्विलीयते

ନାରୀ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାର ସଦୃଶ, ପୁରୁଷ ଘୃତକୁମ୍ଭ ସମ। ଅସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ଦୃଢ ହୁଏ; ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଗଳିଯାଏ।

Verse 9

स्त्रियो मूलमनर्थानां सर्वेषां प्राणिनां भुवि । तस्मात्त्याज्या सुदूरेण ताः स्वर्गस्य निरोधकाः

ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଅନର୍ଥର ମୂଳ ନାରୀମାନେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତି ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗର ନିରୋଧକ।

Verse 10

कुलीना वित्तवत्यश्च नाथवत्योऽपि योषितः । एकस्मिन्नंतरे रागं कुर्वंत्येताः सुचञ्चलाः

କୁଳୀନା, ଧନବତୀ ଏବଂ ପତିରକ୍ଷିତା ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ—ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ—ଏକ କ୍ଷଣାନ୍ତରେ ଅନ୍ୟତ୍ର ରାଗ କରନ୍ତି।

Verse 12

न स्त्रीभ्यः किंचिदन्यद्धि पापाय विद्यते भुवि । यासां संगसमासाद्य संसारे भ्रमते जनः । नीचोऽपि कुरुते सेवां यस्तासां विजनेष्वथ । विरूपं वापि नीचं वा तं सेवन्ते हि ताः स्त्रियः

ଭୂମିରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ (ସଙ୍ଗ) ଠାରୁ ଅଧିକ ପାପକାରଣ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗ ପାଇ ଲୋକ ସଂସାରେ ଭ୍ରମଣ କରେ। ଯେ ନୀଚ ପୁରୁଷ ନିର୍ଜନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରେ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ—ସେ କୁରୂପ ହେଉ କି ଅଧମ—ତାହା ସହିତ ହିଁ ସଙ୍ଗ କରନ୍ତି।

Verse 13

अनर्थत्वान्मनुष्याणां भयात्परिजनस्य च । मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ହେଉଥିବା ଅନର୍ଥର କାରଣରୁ ଏବଂ ପରିଜନଙ୍କ ଭୟରୁ, ଅମର୍ଯ୍ୟାଦା ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସହ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ସୀମାରେ ରହନ୍ତି।

Verse 14

सूत उवाच । एवं संभर्त्सिता तेन मेनका कोपसंयुता । शशाप तं मुनिश्रेष्ठं स्फुरमाणोष्ठसंपुटा

ସୂତ କହିଲେ—ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ତିରସ୍କୃତ ହୋଇ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମେନକା, କମ୍ପିତ ଓଷ୍ଠଯୁଗଳ ସହ, ସେଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲା।

Verse 15

यस्मात्त्वया परित्यक्ता सकामाहं सुदुर्मते । त्यजता कामजं धर्मं तस्माच्छापं गृहाण मे

ହେ ସୁଦୁର୍ମତେ! ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମନାଯୁକ୍ତ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମେ ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କଲ; କାମଜ ଧର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲ; ତେଣୁ ମୋର ଶାପ ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 16

अद्यैव भव दुबुर्द्धे वलीपलितसंयुतः । जराजर्ज्जरितांगश्च तुच्छदृष्टिर्विरंगितः

ହେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ! ଆଜିଠାରୁ ତୁମେ ଭାଜ ଓ ପାକା କେଶରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅଙ୍ଗ ଜର୍ଜର ହେଉ, ଦୃଷ୍ଟି କ୍ଷୀଣ ହେଉ, ବର୍ଣ୍ଣ ମ୍ଲାନ ହେଉ।

Verse 17

सूत उवाच । उक्तमात्रे तु वचने तत्क्षणान्मुनिसत्तमः । बभूव तादृशः सद्यस्तया यादृक्प्रकीर्तितः

ସୂତ କହିଲେ—ବଚନ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେବାମାତ୍ରେ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଯେପରି କହିଥିଲା ସେପରି ତୁରନ୍ତ ହୋଇଗଲେ।

Verse 18

ततः कोपपरीतात्मा सोऽपि तां शप्तुमुद्यतः । कमण्डलोर्जलं गृह्य संतापाद्रक्तलोचनः

ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ମନ ଥିବା ସେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; କମଣ୍ଡଲୁର ଜଳ ନେଇ, ସନ୍ତାପରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇଉଠିଲା।

Verse 19

निर्दोषोऽपि त्वया यस्माच्छप्तोऽहं गणिकाधमे । तस्माद्भव त्वमप्याशु जराजर्जरितांगिका

ହେ ଗଣିକାଧମେ! ମୁଁ ନିର୍ଦୋଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୋ ଦ୍ୱାରା ଶପ୍ତ ହୋଇଛି; ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଜରାରେ ଜର୍ଜରିତ ଦେହବତୀ ହେଉ।

Verse 20

सापि तद्वचनात्सद्यस्तादृग्रूपा व्यजायत । यादृशोऽसौ मुनिश्रेष्ठो वलीपलितगात्रभृत्

ତାଙ୍କ ବଚନମାତ୍ରେ ସେ ସତ୍ୱରେ ସେହି ରୂପ ଧାରଣ କଲା—ଯେପରି ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହରେ ଭାଜ ଓ ପକ୍ୱକେଶ ଥିଲା।

Verse 21

अथ तादृक्स्वरूपेण स्नाता तत्र जला शये । भूयोऽपि तादृशी जाता यादृशी संस्थिता पुरा

ତାପରେ ସେହି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ରୂପରେ ସେଠାର ଜଳାଶୟରେ ସ୍ନାନ କଲା; ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ପୂର୍ବବତ୍ ଯେପରି ଥିଲା ସେପରି ହୋଇଗଲା।

Verse 22

तद्दृष्ट्वा परमाश्चर्यमतीव त्वरयान्वितः । सोऽपि तत्राकरोत्स्नानं संजातश्च यथा पुरा

ସେହି ପରମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ତ୍ୱରାସହିତ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ହୋଇଗଲେ।

Verse 23

ततस्तौ तीर्थमाहात्म्याद्रूपौदार्यगुणान्वितौ । मिथ आमंत्र्य संहृष्टौ गतौ देशं यथेप्सितम्

ତାପରେ ସେହି ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ରୂପ, ଔଦାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସଦ୍ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ; ପରସ୍ପରକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଇଚ୍ଛିତ ଦେଶକୁ ଗଲେ।

Verse 24

एवं तीर्थस्य माहात्म्यं विज्ञाय भगवानृषिः । लिंगं संस्थापयामास देवदेवस्य शूलिनः

ଏହିପରି ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଜାଣି ଭଗବାନ ଋଷି ଦେବଦେବ ଶୂଲିନ (ଶିବ)ଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 25

तपश्चकार सुमहत्तस्मिंस्तीर्थवरे तदा । कुशस्तम्बेन कृतवांस्तत्सरो विपुलं विभुः

ତେବେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ତପ କଲେ; ଏବଂ ସେଇ ବିଭୁ କୁଶ-ସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ସରୋବର ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 26

तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पूजयेल्लिंगमुत्तमम् । विश्वामित्रेश्वरं ख्यातं स गच्छेच्छिवमंदिरम्

ଯେ ନର ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ‘ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରେଶ୍ୱର’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ସେଇ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଶିବଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 27

अद्यापि दृश्यते तत्र गंगोदकसमं जलम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वकामप्रदायकम्

ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗାଜଳ ସମାନ ଜଳ ଦେଖାଯାଏ—ପୁଣ୍ୟମୟ, ସର୍ବପାପହର ଏବଂ ସର୍ବ ଶୁଭକାମନା ପ୍ରଦାନକାରୀ।

Verse 28

यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धापूतेन चेतसा । स देवलोकमासाद्य पितृभिः सह मोदते

ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ଚେତନା ସହିତ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଦେବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 29

ततःप्रभृति तत्तीर्थं ख्यातिं प्राप्तं महीतले । पाताले स्वर्गलोके च रूपौदार्यप्रदं नृणाम्

ସେହି ସମୟରୁ ସେ ତୀର୍ଥ ପୃଥିବୀରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କଲା; ପାତାଳ ଓ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ମଧ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ରୂପ ଓ ଔଦାର୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 30

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । विश्वामित्रेश माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ ତାହା ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି—ଏହା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରେଶଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।

Verse 44

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे श्रीहाटकेवरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रकुण्डोत्पत्ति विश्वामित्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ର୍ୟ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ଶ୍ରୀହାଟକେବର କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରକୁଣ୍ଡୋତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଚୁଆଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।