Adhyaya 256

Verse 1

गालव उवाच । एकदा भगवान्रुद्रः कैलासशिखरे स्थितः । दधार परमां लक्ष्मीमुमया सहितः किल

ଗାଲବ କହିଲେ—ଏକଦା ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର କୈଲାସଶିଖରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଉମାଙ୍କ ସହ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 2

गणानां कोटयस्तिस्रस्तं यदा पर्यवारयन् । वीरबाहुर्वीरभद्रो वीरसेनश्च भृङ्गिराट्

ଯେତେବେଳେ ଶିବଗଣଙ୍କ ତିନି କୋଟି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସବୁଦିଗରୁ ଘେରିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୀରବାହୁ, ବୀରଭଦ୍ର, ବୀରସେନ ଓ ଭୃଙ୍ଗିରାଟ୍ ଥିଲେ।

Verse 3

रुचिस्तुटिस्तथा नन्दी पुष्पदन्तस्तथोत्कटः । विकटः कण्टकश्चैव हरः केशो विघंटकः

ରୁଚି, ସ୍ତୁତି, ନନ୍ଦୀ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଓ ଉତ୍କଟ; ତଥା ବିକଟ, କଣ୍ଟକ, ହର, କେଶ ଓ ବିଘଣ୍ଟକ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ।

Verse 4

मालाधरः पाशधरः शृङ्गी च नरनस्तथा । पुण्योत्कटः शालिभद्रो महाभद्रो विभद्रकः

ମାଲାଧର, ପାଶଧର, ଶୃଙ୍ଗୀ ଓ ନରନ; ତଥା ପୁଣ୍ୟୋତ୍କଟ, ଶାଲିଭଦ୍ର, ମହାଭଦ୍ର ଓ ବିଭଦ୍ରକ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।

Verse 5

कणपः कालपः कालो धनपो रक्तलोचनः । विकटास्यो भद्रकश्च दीर्घजिह्वो विरोचनः

କଣପ, କାଲପ, କାଳ, ଧନପ ଓ ରକ୍ତଲୋଚନ; ବିକଟାସ୍ୟ, ଭଦ୍ରକ, ଦୀର୍ଘଜିହ୍ୱ ଓ ବିରୋଚନ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ।

Verse 6

पारदो घनदो ध्वांक्षी हंसक्री नरकस्तथा । पंचशीर्षस्त्रिशीर्षश्च क्रोडदंष्ट्रो महाद्भुत

ପାରଦ, ଘନଦ, ଧ୍ୱାଂକ୍ଷୀ, ହଂସକ୍ରୀ ଏବଂ ନରକ; ପଞ୍ଚଶୀର୍ଷ ଓ ତ୍ରିଶୀର୍ଷ; ତଥା କ୍ରୋଡଦଂଷ୍ଟ୍ର—ସମସ୍ତେ ରୂପ ଓ ବଳରେ ମହା ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲେ।

Verse 7

सिंहवक्त्रो वृषहनुः प्रचण्डस्तुंडिरेव च । एते चान्ये च बहवस्तदा भवसमीपगाः

ସିଂହବକ୍ତ୍ର, ବୃଷହନୁ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଓ ତୁଣ୍ଡି ମଧ୍ୟ—ଏମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକେ ସେତେବେଳେ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ସମୀପରେ ଥିଲେ।

Verse 8

महादेव जयेत्युच्चैर्भद्रकालीसमन्विताः । भूतप्रेतपिशाचानां समूहा यस्य वल्लभाः

ଭଦ୍ରକାଳୀ ସହିତ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଧ୍ୱନି କଲେ—“ମହାଦେବ ଜୟ!” ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅନୁଚର ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ଦଳ।

Verse 9

अस्तुवंस्तं समीपस्था वसन्ते समुपागते । वनराजिर्विभाति स्म नवकोरकशोभिता

ସେମାନେ ସମୀପରେ ଦାଁଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ବସନ୍ତ ଆସିବା ସହିତ ନବ କୋରକର ଶୋଭାରେ ବନପଙ୍କ୍ତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।

Verse 10

दक्षिणानिलसंस्पर्शः कवीनां सुखकृद्बभौ । वियोगिहृदयाकर्षी किंशुकः पुष्पशोभितः

ଦକ୍ଷିଣ ପବନର ସ୍ପର୍ଶ କବିମାନଙ୍କୁ ସୁଖଦ ହେଲା; ଏବଂ ପୁଷ୍ପଶୋଭିତ କିଂଶୁକ ବିୟୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କଲା।

Verse 11

द्वन्द्वादिविक्रियाभावं चिक्रीडुश्च समंततः । तस्मिन्विगाढे समये मनस्युन्मादके तथा

ସୁଖ-ଦୁଃଖାଦି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଜନିତ ବିକାରରୁ ଯେନ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ସମସ୍ତଦିଗରେ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ; ସେଇ ଗାଢ଼, ମନକୁ ମତ୍ତ କରୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 12

नंदी दंडधरः संज्ञां दृष्ट्वा चक्रे हरो परः । अलं चापलदोषेण तपः कुर्वंतु भो गणाः

ନନ୍ଦୀ ଓ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ପରିଚାରକଙ୍କ ସଂକେତ ଦେଖି ପରମ ହର (ଶିବ) ଆଜ୍ଞା କଲେ—“ଚାପଲ୍ୟଦୋଷ ଯଥେଷ୍ଟ; ହେ ଗଣମାନେ, ତପ କର!”

Verse 13

तदा सर्वे वनमपि भूकांडजमभूत्पुनः । गणास्ते तप आतस्थुर्दृष्ट्वा कान्तिंवसन्तजाम्

ତେବେ ସମଗ୍ର ବନ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଭୂମିରୁ ନବୀନ ଭାବେ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲା ପରି ଲାଗିଲା; ବସନ୍ତଜ କାନ୍ତି ଦେଖି ସେ ଗଣମାନେ ତପରେ ନିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 14

ततः सा विश्वजननी पार्वती प्राह शंकरम् । इयं ते करगा नित्यमक्षमाला महेश्वर

ତାପରେ ବିଶ୍ୱଜନନୀ ପାର୍ବତୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ମହେଶ୍ୱର, ଏହି ଅକ୍ଷମାଳା ସଦା ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ ରହେ।”

Verse 15

त्वया किं जप्यते देव संदेहयति मे मनः । त्वमेकः सर्व भूतानामादिकृत्सकलेश्वरः

ହେ ଦେବ, ଆପଣ କାହାର ଜପ କରୁଛନ୍ତି? ମୋ ମନ ସନ୍ଦେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; କାରଣ ଆପଣ ଏକାଇ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଆଦିକର୍ତ୍ତା ଓ ସର୍ବେଶ୍ୱର।

Verse 16

न माता न पिता बंधुस्तव जातिर्न कश्चन । अहं तव परं किंचिद्वेद्मि नास्तीति किंचन

ତୁମର ନ ମାତା ଅଛି, ନ ପିତା, ନ କୌଣସି ବନ୍ଧୁ, ନ କୌଣସି ସୀମିତ ଜାତି-ବଂଶ; ମୁଁ ଏତେ ଜାଣେ—ତୁମ ପରେ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 17

श्रमेण त्वं समायुक्तो श्वासोच्छ्वासपरायणः । जपन्नपि महाभक्त्या दृश्यसे त्वं मया सदा

ତୁମେ ଯେନ ପରିଶ୍ରମରେ ଲଗ୍ନ, ଶ୍ୱାସ-ଉଚ୍ଛ୍ୱାସରେ ନିବିଷ୍ଟ ବୋଲି ମୋତେ ଦିଶୁଛ; ମହାଭକ୍ତିରେ ଜପ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସଦା ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ୁଛ।

Verse 18

त्वत्तःपरतरं किचिद्यत्त्वं ध्यायसि चेतसा । तन्मे कथय देवेश यद्यहं दयिता तव

ଯଦି ତୁମେ ମନରେ ତୁମଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପର କୌଣସି ଉଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛ, ହେ ଦେବେଶ, ମୋତେ କହ—ଯଦି ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ତୁମର ପ୍ରିୟା।

Verse 19

इति स्पृष्टस्तदा शंभुरुवाच हरिसेवकः । हरेर्नामसहस्राणां सारं ध्यायामि नित्यशः

ଏପରି କୁହାଯାଇ ଶୁଣି ହରି-ସେବକ ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ: “ହରିଙ୍କ ସହସ୍ରନାମର ସାରକୁ ମୁଁ ନିତ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କରେ।”

Verse 20

जपामि रामनामांकमवातरं ससप्तमम् । चतुर्विशतिसंख्याकान्प्रादुर्भावान्हरेर्गुणान्

ମୁଁ ରାମନାମର ଜପ କରେ—ସେ (ହରିଙ୍କ) ସପ୍ତମ ଅବତାର; ଏବଂ ହରିଙ୍କ ଚବିଶ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ଓ ଗୁଣକୁ ଧ୍ୟାନ କରେ।

Verse 21

एतेषामपि यत्सारं प्रणवाख्यं महत्फलम् । द्वादशाक्षरसंयुक्तं ब्रह्मरूपं सना तनम्

ଏସବୁର ମଧ୍ୟ ସାର ହେଉଛି ପ୍ରଣବ (ଓଁ), ଯାହା ମହାଫଳଦାୟକ। ଏହା ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରସହ ଯୁକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଓ ସନାତନ ତତ୍ତ୍ୱ।

Verse 22

अक्षरत्रयसंबद्धं ग्रामत्रयसमन्वितम् । सबिंदुं प्रणवं शश्वज्जपामि जपमालया

ଅକ୍ଷରତ୍ରୟସହ ସମ୍ବଦ୍ଧ ଓ ଗ୍ରାମତ୍ରୟସହ ସମନ୍ୱିତ, ବିନ୍ଦୁସହିତ ସେହି ପ୍ରଣବ (ଓଁ) କୁ ମୁଁ ଜପମାଳାରେ ସଦା ଜପ କରେ।

Verse 23

वेदसारमिदं नित्यं द्व्यक्षरं सततोद्यतम् । निर्मलं ह्यमृतं शांतं सदूपममृतोपमम्

ଏହା ବେଦସାର—ନିତ୍ୟ, ଦ୍ୱ୍ୟକ୍ଷର, ଏବଂ ସଦା ଧାରଣଯୋଗ୍ୟ। ଏହା ନିର୍ମଳ, ଅମୃତସ୍ୱରୂପ, ଶାନ୍ତ, ସତ୍ରୂପ ଓ ଅମରତ୍ୱସମ।

Verse 24

कलातीतं निर्वशगं निर्व्यापारं महत्परम् । विश्वाधारं जगन्मध्यं कोटिब्रह्मांडबीजकम्

ଏହା କଳା/କାଳର ବିଭାଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ସ୍ୱାଧୀନ ଓ କ୍ରିୟାହୀନ, ପରମ ଓ ମହାନ। ଏହା ବିଶ୍ୱାଧାର, ଜଗତ୍‌ମଧ୍ୟ, ଏବଂ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବୀଜ।

Verse 25

जडं शुद्धक्रियं वापि निरंजनं नियामकम् । यज्ज्ञात्वा मुच्यते क्षिप्रं घोरसंसारबंधनात्

ତାହାକୁ ଜଡ/ଅଚଳ ଭାବେ ଧରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ କ୍ରିୟାସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଧରିଲେ ମଧ୍ୟ; ନିରଞ୍ଜନ ଓ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ନିୟାମକ—ସେହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଘୋର ସଂସାରବନ୍ଧନରୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 26

ओंकारसहितं यच्च द्वादशाक्षरबीजकम् । जपतः पापकोटीनां दावाग्नित्वं प्रजायते

ଓଂକାରସହିତ ଯେ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ବୀଜମନ୍ତ୍ର, ତାହା ଜପ କରିଲେ ପାପକୋଟି ଦାବାଗ୍ନିର ଇନ୍ଧନ ପରି ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ନଶିଯାଏ।

Verse 27

एतदेव परं गुह्यमेतदेव परं महः । एतद्धि दुर्लभं लोके लोकत्रयविभूषणम्

ଏହିଟିଏ ପରମ ଗୁହ୍ୟ, ଏହିଟିଏ ପରମ ମହଃ; ଲୋକେ ଏହା ଦୁର୍ଲଭ, ତ୍ରିଲୋକର ବିଭୂଷଣ।

Verse 28

प्राप्यते जन्मकोटीभिः शुभाशुभविनाशकम् । एतदेव परं ज्ञानं द्वादशाक्षरचिन्तनम्

ଏହା କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମ ପରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମାବଶେଷକୁ ନଶାଏ। ଏହିଟିଏ ପରମ ଜ୍ଞାନ—ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରଚିନ୍ତନ।

Verse 29

चातुर्मास्ये विशेषेण ब्रह्मदं चिंतितप्रदम् । एतदक्षरजं स्तोत्रं यः समाश्रयते सदा

ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ବିଶେଷଭାବେ ଏହା ବ୍ରହ୍ମପ୍ରଦ ଏବଂ ଚିନ୍ତିତ ଫଳ ଦେଉଛି। ଯେ ସଦା ଏହି ଅକ୍ଷରଜ ସ୍ତୋତ୍ରର ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି—

Verse 30

मनसा कर्मणा वाचा तस्य नास्ति पुनर्भवः । द्वादशाक्षरसंयुक्तं चक्रद्वादशभूषितम्

ତାହା ପାଇଁ ମନ, କର୍ମ ଓ ବାଣୀରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଏହା ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ଚକ୍ରଚିହ୍ନରେ ଭୂଷିତ।

Verse 31

मासद्वादशनामानि विष्णोर्यो भक्तितत्परः । शालग्रामेषु तान्युक्त्वा न्यसेदघहराणि च

ଯେ ଭକ୍ତିରେ ତତ୍ପର, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ-ନାମ ପାଠ କରୁ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚାରି ପାପହର ନ୍ୟାସ ସ୍ଥାପନ କରୁ।

Verse 32

दिवसेदिवसे तस्य द्वादशाहफलं लभेत् । द्वादशाक्षर माहात्म्यं वर्णितुं नैव शक्यते

ଦିନେ ଦିନେ ତାହାର ଦ୍ୱାଦଶାହ ବ୍ରତଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବା ଅସମ୍ଭବ।

Verse 33

जिह्वासहस्रैरपि च ब्रह्मणापि न वार्यते । महामन्त्रो ह्ययं लोके जप्यो ध्यातः स्तुतस्तथा

ହଜାର ଜିଭାରେ ମଧ୍ୟ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଏହାର ସ୍ତୁତି ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହା ଲୋକରେ ମହାମନ୍ତ୍ର; ଜପ୍ୟ, ଧ୍ୟାନ୍ୟ ଓ ସ୍ତୁତ୍ୟ।

Verse 34

पापहा सर्वमासेषु चातुर्मास्ये विशेषतः । इदं रहस्यं वेदानां पुराणानामनेकशः

ଏହା ସମସ୍ତ ମାସରେ ପାପ ନାଶ କରେ, ବିଶେଷତଃ ପବିତ୍ର ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ। ଏହା ବେଦ ଓ ପୁରାଣମାନଙ୍କର ଅନେକଥର କଥିତ ରହସ୍ୟ।

Verse 35

स्मृतीनामपि सर्वासां द्वादशाक्षरचिन्तनम् । चिंतनादेव मर्त्यानां सिद्धिर्भवति हीप्सिता

ସମସ୍ତ ସ୍ମୃତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରଚିନ୍ତନ ପ୍ରଶଂସିତ। କେବଳ ଚିନ୍ତନରେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।

Verse 36

पुण्यदानेन याम्येन मुक्तिर्भवति शाश्वती । वर्णैस्तथाश्रमैरेव प्रणवेन समन्वितैः

ବିଧିଅନୁସାରେ କୃତ ପୁଣ୍ୟଦାନରେ ଶାଶ୍ୱତ ମୁକ୍ତି ହୁଏ; ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ସହିତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଉପଦେଶ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 37

जपैर्ध्यानैः शमपरैर्मोक्षं यास्येत निश्चितम । शूद्राणां चापि नारीणां प्रणवेन विवर्जितः

ଜପ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଶମପ୍ରଧାନ ସାଧନାଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; ଶୂଦ୍ର ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ବିନା କୁହାଯାଇଛି।

Verse 38

प्रकृतीनां च सर्वासां न मन्त्रो द्वादशाक्षरः । न जपो न तपः कार्यं कायक्लेशाद्विशुद्धिता

ଏପରି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ନୁହେଁ। ନ ଜପ, ନ ତପ—ଦେହକ୍ଲେଶରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 39

विप्रभक्त्या च दानेन विष्णुध्यानेन सिद्ध्यति । तासां मन्त्रो रामनाम ध्येयः कोट्यधिको भवेत्

ବିପ୍ରଭକ୍ତି, ଦାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁଧ୍ୟାନରେ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ‘ରାମନାମ’—ଧ୍ୟେୟ—କୋଟିଗୁଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 40

रामेति द्व्यक्षरजपः सर्वपापापनोदकः । गच्छंस्तिष्ठञ्छयानो वा मनुजो रामकीर्तनात्

‘ରାମ’ ଏହି ଦ୍ୱ୍ୟକ୍ଷର ଜପ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ। ଚାଲୁଥିବା, ଦାଁଡ଼ାଇଥିବା କିମ୍ବା ଶୋଇଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ରାମକୀର୍ତ୍ତନରେ (ପବିତ୍ର ହୁଏ)।

Verse 41

इह निर्वर्ततो याति प्रान्ते हरिगणो भवेत् । रामेति द्व्यक्षरो मन्त्रो मंत्रकोटिशताधिकः

ଯେ ଏଠାରେ ଏହି ସାଧନାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ସମାପ୍ତ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ, ସେ ଶେଷରେ ହରିଙ୍କ ଗଣର ସଦସ୍ୟ ହୁଏ। ‘ରାମ’ ଏହି ଦ୍ୱାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର କୋଟି କୋଟି ମନ୍ତ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 42

सर्वासां प्रकृतीनां च कथितः पापनाशकः । चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते सोऽप्यनंतफलप्रदः

ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାପନାଶକ ବୋଲି କଥିତ। ଏବଂ ପବିତ୍ର ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଆସିଲେ, ସେଇ ସାଧନା ଅନନ୍ତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 43

चातुर्मास्ये महापुण्ये लभ्यते भक्तितत्परैः । देववन्निष्फलं तेषां यमलोकस्यसेवनम्

ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ଭକ୍ତିତତ୍ପରମାନେ ଏହାକୁ ସହଜେ ପାଆନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯମଲୋକ ସେବନ ଦେବତ୍ୱ ପାଇଁ ନିଷ୍ଫଳ ଚେଷ୍ଟା ପରି ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ।

Verse 44

न रामादधिकं किंचित्पठनं जगतीतले । रामनामाश्रया ये वै न तेषां यमयातना

ପୃଥିବୀତଳେ ରାମନାମ ପାଠଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛି ନାହିଁ। ଯେମାନେ ‘ରାମ’ ନାମରେ ଶରଣ ନେନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯମଯାତନା ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 45

ये च दोषा विघ्नकरा मृतका विग्रहाश्च ये । राम नामैव विलयं यांति नात्र विचारणा

ଯେ ଦୋଷମାନେ ବିଘ୍ନକାରୀ—ମୃତ (ସୁପ୍ତ) ମଳ ହେଉ କି ବିରୋଧ-ବିଗ୍ରହ—ସେ ସମସ୍ତେ କେବଳ ‘ରାମ’ ନାମରେ ଲୟ ପାଆନ୍ତି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 46

रमते सर्वभूतेषु स्थावरेषु चरेषु च । अन्तरात्मस्वरूपेण यच्च रामेति कथ्यते

ଯେ ଅଚଳ ଓ ଚଳ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତରାତ୍ମା-ସ୍ୱରୂପେ ରମେ, ସେହିଟି ‘ରାମ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 47

रामेति मत्रराजोऽयं भयव्याधिनिषूदकः । रणे विजयदश्चापि सर्वकार्यार्थसाधकः

‘ରାମ’ ନାମକ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରାଜ ଭୟ ଓ ବ୍ୟାଧିକୁ ନଶାଏ; ରଣରେ ବିଜୟ ଦେଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥ ସାଧନ କରେ।

Verse 48

सर्वतीर्थफलः प्रोक्तो विप्राणामपि कामदः । रामचन्द्रेति रामेति रामेति समुदाहृतः

ଏହା ସର୍ବତୀର୍ଥଫଳଦାୟକ ଓ ବିପ୍ରମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ କାମନା ପୂରଣକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ‘ରାମଚନ୍ଦ୍ର’, ‘ରାମ’, ‘ରାମ’ ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ।

Verse 49

द्व्यक्षरो मन्त्रराजोऽयं सर्वकार्यकरो भुवि । देवा अपि प्रगायंति रामनामगुणाकरम्

ଏହି ଦ୍ୱ୍ୟକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରାଜ ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରେ; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁଣାକର ରାମନାମକୁ ଗାନ କରନ୍ତି।

Verse 50

तस्मात्त्वमपि देवेशि रामनाम सदा वद । रामनाम जपेद्यो वै मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ଏହେତୁ, ହେ ଦେବେଶୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସଦା ‘ରାମ’ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କର; ଯେ ନିଶ୍ଚୟ ରାମନାମ ଜପ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 51

सहस्रनामजं पुण्यं रामनाम्नैव जायते । चातुर्मास्ये विशेषेण तत्पुण्यं दशधोत्तरम्

ସହସ୍ର ନାମଜପରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମେ, ସେ କେବଳ ‘ରାମ’ ନାମରୁ ହିଁ ହୁଏ; ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ବିଶେଷତଃ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଦଶଗୁଣ ବଢ଼େ।

Verse 52

हीनजातिप्रजातानां महदह्यति पातकम्

ନୀଚ ଅବସ୍ଥାରେ ଜନ୍ମିଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପବିତ୍ର ଉପାୟରେ ମହାପାପ ସୁଦ୍ଧା ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ନଶିଯାଏ।

Verse 53

रामो ह्ययं विश्वमिदं समयं स्वतेजसा व्याप्य जनांतरात्मना । पुनाति जन्मांतरपातकानि स्थूलानि सूक्ष्माणि क्षणाच्च दग्ध्वा

ଏହି ରାମ ନିଜ ତେଜରେ ସଦା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ରୂପେ ଅଧିଷ୍ଠିତ; ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଦଗ୍ଧ କରି, ଅନେକ ଜନ୍ମର ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପାପକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।

Verse 256

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये रामनाममहिमवर्णनं नाम षट्पंचाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଶେଷଶାୟୀ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ବ୍ରହ୍ମା-ନାରଦ ସଂବାଦର ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ-ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ରାମନାମ-ମହିମା-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ଛପ୍ପନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।