Adhyaya 22

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तीर्थे शक्रसमुद्रवम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्निर्मुक्तो यत्र लक्ष्मणः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଆପଣ କହିଥିବା ‘ଶକ୍ର-ସମୁଦ୍ରବ’ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ, ସ୍ୱାମିଦ୍ରୋହଜନିତ ପାପରୁ ଯେଉଁଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ—ସେ ବିଷୟରେ ଆହୁରି କହନ୍ତୁ।

Verse 2

कथं तत्र पुरा शक्रः स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । पातकादेव निर्मुक्तः कस्मिन्काले च सूतज

ହେ ସୂତପୁତ୍ର! ପୁରାତନ କାଳରେ ସେଠାରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସ୍ୱାମିଦ୍ରୋହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେହି ପାତକରୁ କିପରି ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ କେଉଁ ସମୟରେ ଘଟିଲା?

Verse 3

कस्माद्दितेर्महेन्द्रेण कृतं कृत्यं तथाविधम् । येन संसूदितो गर्भः सर्वं विस्तरतो वद

ଦିତି ପ୍ରତି ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) କାହିଁକି ଏପରି କର୍ମ କଲେ, ଯାହାରେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ ହେଲା? ସମସ୍ତ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 4

सूत उवाच । ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाज्जज्ञे दक्षः प्रजापतिः । स च संजनयामास पचाशत्कन्यकाः शुभाः

ସୂତ କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଅଙ୍ଗୁଠାରୁ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପରେ ସେ ପଞ୍ଚାଶ ଶୁଭ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 5

ददौ च दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । दिव्येन विधिना दक्षः सप्तविंशतिमिंदवे

ଦକ୍ଷ ଦିବ୍ୟ ବିଧିଅନୁସାରେ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଦଶ କନ୍ୟା, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ତ୍ରୟୋଦଶ କନ୍ୟା ଏବଂ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ)ଙ୍କୁ ସପ୍ତବିଂଶତି କନ୍ୟା ଦାନ କଲେ।

Verse 6

अदितिश्च दितिश्चैव द्वे भार्ये मुख्यतां गते । कश्यपस्य द्विजश्रेष्ठाः प्राणेभ्योऽपि प्रिये सदा

ଅଦିତି ଓ ଦିତି—ଏହି ଦୁଇଜଣ କଶ୍ୟପ ନାମକ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ପତ୍ନୀ ହେଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସଦା ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।

Verse 7

ततः स जनयामास देवाञ्च्छक्रपुरःसरान् । अदित्यां चैव दैत्यांश्च दित्यां स बलवत्तरान्

ତାପରେ ସେ ଅଦିତିଠାରୁ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପୁରଃସର ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏବଂ ଦିତିଠାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 8

तेषां त्रैलोक्यराज्यार्थं मिथो जज्ञे महाहवः । तत्र शक्रेण ते दैत्याः संग्रामे विनिपातिताः

ତ୍ରିଲୋକର ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ସେହି ସମରରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେଇ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିପାତ କଲେ।

Verse 9

ततः शोकपरा चक्रे दितिर्व्रतमनुत्तमम् । पुत्रार्थं नियमोपेता क्षेत्रेऽत्रैव समाहिता

ତାପରେ ଶୋକାକୁଳା ଦିତି ଅନୁତ୍ତମ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ନିୟମଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକାଗ୍ର ରହିଲେ।

Verse 10

ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच परितुष्टोऽस्मि वरं प्रार्थय वांछितम्

ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷେ ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—“ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ତୁମ ଇଚ୍ଛିତ ବର ମାଗ।”

Verse 11

साऽब्रवीद्यदि मे तुष्टस्त्वं देव शशिशेखर । तत्पुत्रं देहि देवानां सर्वेषां बलवत्तरम् । यज्ञभागप्रभोक्तारं देवानां दर्पनाशनम्

ସେ କହିଲେ—“ହେ ଦେବ, ହେ ଶଶିଶେଖର! ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ବଳବାନ, ଯଜ୍ଞଭାଗ ଭୋଗକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ଦର୍ପ ନାଶକ ଏମିତି ପୁତ୍ର ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ।”

Verse 12

अवध्यं संगरे पूर्वैः सर्वैदेवैः सवासवैः । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः

“ପୂର୍ବକାଳର ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସହିତ, ସମରରେ ଅବଧ୍ୟ ହେବ।” ହର ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 13

दितिश्चैवाऽदधाद्गर्भं कश्यपान्मुनिपुंगवात् । ततः शक्रो भयं चक्रे ज्ञात्वा तं गर्भसंभवम् । वदतो मुनिमुख्यस्य नारदस्य महात्मनः

ଦିତି ମୁନିପୁଙ୍ଗବ କଶ୍ୟପଙ୍କଠାରୁ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ। ମହାତ୍ମା ମୁନିମୁଖ୍ୟ ନାରଦଙ୍କ ବଚନରୁ ସେଇ ଗର୍ଭସମ୍ଭବ ଜାଣି ଶକ୍ର ଭୟଭୀତ ହେଲେ।

Verse 14

ततो दुष्टां मतिं कृत्वा तस्य गर्भस्य नाशने । चक्रे तस्याः स शुश्रूषां दिवारात्रमतंद्रितः

ତେବେ ଗର୍ଭନାଶ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟ ମତି କରି, ସୁଯୋଗ ଖୋଜିବା ନିମିତ୍ତେ ସେ ଦିନରାତି ଅତନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ତାହାର ସେବା-ଶୁଶ୍ରୂଷା କଲେ।

Verse 15

छिद्रमन्वेषमाणस्तु सुसूक्ष्ममपि च द्विजाः । न तस्या लभते क्वाऽपि गता मासा नवैव तु

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଛିଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଖୋଜୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହାରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ପାଇଲେ ନାହିଁ; ଏଭଳି ନଅ ମାସ କଟିଗଲା।

Verse 16

ततश्च दशमे मासि संप्राप्ते प्रसवोद्भवे । गर्भालसा निशावक्त्रे सुप्ता सा दक्षिणामुखी

ତାପରେ ଦଶମ ମାସ ଆସି ପ୍ରସବ ସମୟ ସମୀପ ହେଲାବେଳେ, ଗର୍ଭଭାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ସେ ରାତିରେ ଦକ୍ଷିଣମୁଖୀ ହୋଇ ଶୋଇପଡ଼ିଲେ।

Verse 17

निद्रावशं तु संप्राप्ता विसंज्ञा समपद्यत । शक्रहस्तावमर्दोत्थपादसौख्येन निश्चला

ନିଦ୍ରାବଶ ହୋଇ ସେ ଅଚେତନ ପ୍ରାୟ ହେଲେ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ରହିଲେ; ଶକ୍ରଙ୍କ ହାତର ଦବା-ମର୍ଦ୍ଦନରୁ ତାଙ୍କ ପାଦମାନେ ସୁଖ ପାଉଥିଲେ।

Verse 18

तां विसंज्ञामथो वीक्ष्य त्यक्त्वा पादौ शतक्रतुः । प्रविवेशोदरं तस्यास्तीक्ष्णं शस्त्रं करे दधत् । तेनाऽसौ सप्तधा चके गर्भं शस्त्रेण देवपः

ତାଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଦେଖି ଶତକ୍ରତୁ ତାଙ୍କର ପାଦ ଛାଡ଼ି, ହାତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି ତାଙ୍କ ଉଦରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେ ଦେବ ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ କାଟିଦେଲା।

Verse 19

अथाऽपश्यत्क्षणात्सप्त वालकान्पूर्णविग्रहान् । ततस्तानपि सप्तैव सप्तधा कृतवान्हरिः

କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହଧାରୀ ସାତ ଶିଶୁକୁ ଦେଖିଲା; ତାପରେ ହରି ସେହି ସାତଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ସାତ-ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ।

Verse 20

जाता एकोनपञ्चाशदथ तत्रैव बालकाः । तान्दृष्ट्वा वृद्धिमापन्नांस्ततो भीतः शतक्रतुः । निश्चक्रामोदरातूर्णं दित्या यावन्न लक्षितः

ସେଠାରେ ଏକୋଣପଞ୍ଚାଶ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ଶତକ୍ରତୁ ଭୟଭୀତ ହେଲା ଏବଂ ଦିତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ଉଦରରୁ ବାହାରିଗଲା।

Verse 21

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । दितिः संजनयामास सप्तधा सप्त बालकान्

ତାପରେ ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତେ, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଉଦିତ ହେବା ସମୟରେ, ଦିତି ସାତ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସାତ-ସାତ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 22

ततोऽभ्येत्य सहस्राक्षो दुर्गंधेन समावृतः । निस्तेजा म्लानवक्त्रश्च लज्जयाऽ धोमुखः स्थितः

ତାପରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଆଗକୁ ଆସିଲା; ଦୁର୍ଗନ୍ଧରେ ଆବୃତ, ତେଜହୀନ ଓ ମ୍ଲାନମୁଖ, ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା।

Verse 23

तं दृष्ट्वा तादृशं शक्रं दितिः प्रोवाच सादरम् । प्रणतं संस्थितं पार्श्वे भयव्याकुलचेतसम्

ଭୟରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଚିତ୍ତରେ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିନମ୍ର ଭାବେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ଦିତି ଆଦର ସହକାରେ କହିଲେ।

Verse 24

किं त्वं शक्र निरु त्साहस्तेजोद्युतिविवर्जितः । शरीरात्तव दुर्गन्धः कस्मादीदृक्प्रजायते

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ କାହିଁକି ଉତ୍ସାହହୀନ ଏବଂ ତେଜ ଓ କାନ୍ତି ବିହୀନ ହୋଇଯାଇଛ? ତୁମ ଶରୀରରୁ ଏପରି ଦୁର୍ଗନ୍ଧ କାହିଁକି ବାହାରୁଛି?

Verse 25

किं त्वया निहतो विप्रोगुरुर्वाबालकोऽथवा । नारी वा येन ते नष्टं तेजो गात्रसमुद्भवम्

ତୁମେ କ’ଣ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ, ବାଳକ ଅଥବା ନାରୀକୁ ହତ୍ୟା କରିଛ, ଯାହା ଫଳରେ ତୁମ ଶରୀରର ତେଜ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି?

Verse 26

हतो नखांभसा वा त्वं घृष्टः शूर्पानिलेन च । अजामार्जनिकोत्थैश्चरजोभिर्वा समाश्रितः

ତୁମ ଉପରେ କ’ଣ ନଖ-ଜଳ ପଡ଼ିଛି କିମ୍ବା କୁଲାର ପବନ ବାଜିଛି? ଅଥବା ଝାଡ଼ୁ କରିବା ସମୟରେ ଉଡ଼ିଥିବା ଧୂଳି ତୁମ ଦେହରେ ଲାଗିଛି କି?

Verse 27

शक्र उवाच । सत्यमेतन्महाभागे यत्त्वयोक्तोऽस्मि सांप्रतम् । रात्रौ प्रविष्टः सुप्ताया जठरे तव पापकृत्

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ହେ ମହାଭାଗେ! ଆପଣ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାହା କହିଲେ ତାହା ସତ୍ୟ। ରାତିରେ ଆପଣ ଶୋଇଥିବା ସମୟରେ, ପାପୀ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି।

Verse 28

कृन्तश्चैकोनपञ्चाशत्कृत्वो गर्भो मया शुभे । तावन्मात्रास्ततो जाता बालकाः सर्व एव ते

ହେ ଶୁଭେ! ମୁଁ ଗର୍ଭକୁ ଉଣପଞ୍ଚାଶଥର କାଟିଥିଲି; ସେହି ଅଂଶମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସମସ୍ତେ ବାଳକ ହୋଇ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 29

ततो भीत्या विनिष्क्रान्तस्त्वया देवि न लक्षितः । एतस्मात्कारणाज्जाता तेजोहानिरनिन्दिते

ତାପରେ ଭୟରେ ମୁଁ ବାହାରିଗଲି, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଲେ ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଅନିନ୍ଦିତେ, ମୋର ତେଜ ହ୍ରାସ ହେଲା।

Verse 30

दितिरुवाच । यस्मात्सत्यं त्वया प्रोक्तं पुरतो मम देवप । तस्मात्प्रार्थय मत्तस्त्वं वरं यन्मनसेप्सि तम्

ଦିତି କହିଲେ—ହେ ଦେବପ! ତୁମେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସତ୍ୟ କହିଛ; ତେଣୁ ମୋଠାରୁ ଏକ ବର ମାଗ—ତୁମ ମନର ଇଚ୍ଛିତ ଯାହା।

Verse 31

शक्र उवाच । एते तव सुता देवि च्छिद्यमाना मयासिना । रुदन्तो वारिता मन्दं मा रुदन्तु मुहुर्मुहुः

ଶକ୍ର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ! ତୁମର ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ମୋ ଖଡ୍ଗରେ ଛିନ୍ନ ହେଉଥିବାବେଳେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ମୃଦୁଭାବେ ରୋକାଗଲା—ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ କାନ୍ଦନ୍ତୁ ନାହିଁ।

Verse 32

मरुतो नामविख्यातास्तस्मात्संतुजगत्रये । दैत्यभावविनिर्मुक्ता मद्विधेया मम प्रियाः

ଏହେତୁ ସେମାନେ ତ୍ରିଲୋକରେ ‘ମରୁତ’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଉନ୍ତୁ; ଦୈତ୍ୟଭାବରୁ ମୁକ୍ତ, ମୋର ଆଜ୍ଞାଧୀନ ଏବଂ ମୋର ପ୍ରିୟ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 33

यज्ञभागभुजः सर्वे भविष्यंति मया सह । यस्मादेतन्मया तीर्थं बालकैस्तव मंडितम्

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋ ସହ ଯଜ୍ଞଭାଗର ଭୋକ୍ତା ହେବେ; କାରଣ ତୁମ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ମଣ୍ଡିତ କରିଛି।

Verse 34

बहुभिर्यास्यति ख्यातिं बालमंडनमित्यतः । या च स्त्री गर्भसंयुक्ता स्नानं भक्त्या करिष्यीत । न भविष्यंति छिद्राणि तस्या गर्भे कथंचन

ଏହିହେତୁ ଏହା ବହୁଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ବାଲମଣ୍ଡନ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇବ। ଯେ ଗର୍ଭବତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଭକ୍ତିସହ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ହାନି କିମ୍ବା ଦୋଷ କେବେ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 35

प्राप्ते प्रसवकाले तु या जलं प्राशयिष्यति । तीर्थस्यास्य सुखेनैव प्रसविष्यति सा सुतम्

ପ୍ରସବକାଳ ଆସିଲେ ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ଏହି ତୀର୍ଥର ଜଳ ପାନ କରିବେ, ସେ ସୁଖରେ ଏବଂ ସହଜରେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରସବ କରିବେ।

Verse 36

दितिरुवाच । तवोच्छेदाय देवेश याचितः प्राङ्मया हरः । एकं देव सुतं देहि सर्वदेवनिबर्हणम्

ଦିତି କହିଲେ— ହେ ଦେବେଶ! ପୂର୍ବେ ମୁଁ ହରଙ୍କୁ ତୁମ ଉଚ୍ଛେଦ ପାଇଁ ଯାଚନା କରିଥିଲି। ହେ ଦେବ! ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରିବା ଏକ ପୁତ୍ର ମୋତେ ଦିଅ।

Verse 37

त्वया चैकोनपंचाशत्प्रकारः स विनिर्मितः । यस्मादृतं त्वया प्रोक्तं तस्मादेतद्भविष्यति

ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସେ ଏକୋଣପଞ୍ଚାଶ ପ୍ରକାର ରୂପରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି। ତୁମେ ଯାହା ସତ୍ୟ କହିଛ, ତେଣୁ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ।

Verse 38

सूत उवाच । ततः प्रभृति ते जाता मरुतो विबुधैः समम् । यज्ञभागस्य भोक्तारो दितेः शक्रस्य शासनात्

ସୂତ କହିଲେ—ତାହାପରେ ଦିତିରୁ ଜନ୍ମିତ ସେଇ ମରୁତମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ସମାନ ପଦ ପାଇଲେ ଏବଂ ଶକ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଯଜ୍ଞଭାଗର ଭୋକ୍ତା ହେଲେ।

Verse 39

अथ प्राह सहस्राक्षो देवाचार्यं बृहस्पतिम् । मातुर्द्रोहकृतं पापं कथं यास्यति संक्ष यम्

ତେବେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମାତୃଦ୍ରୋହରୁ ହୋଇଥିବା ପାପ କିପରି ନଶିବ, କିପରି କ୍ଷୟ ପାଇବ?”

Verse 42

सूत उवाच । ततस्तूर्णं सह साक्षः सहस्राक्षेशसंज्ञितम् । लिंगं संस्थापयामास स्वयमेव द्विजोत्तमाः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତାପରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଶୀଘ୍ରେ ସ୍ୱୟଂ ‘ସହସ୍ରାକ୍ଷେଶ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 43

त्रिकालं पूजयामासपुष्पधूपानुलेपनैः । तथान्यैर्बलिसत्का रैर्गीतैर्नृत्यैःपृथग्विधैः

ସେ ତ୍ରିକାଳ ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ଅନୁଲେପନରେ ପୂଜା କଲେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବଳି-ସତ୍କାର, ଗୀତ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ନୃତ୍ୟଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 44

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति शक्र प्रार्थय वांछितम्

ତାପରେ ହଜାର ବର୍ଷର ଶେଷରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ—“ମୁଁ ବରଦାତା; ହେ ଶକ୍ର, ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ତାହା ପ୍ରାର୍ଥନା କର।”

Verse 45

शक्र उवाच । मातुर्द्रोहकृतं पापं यातु मे त्रिपुरांतक । तथाऽन्येषां मनुष्याणां येऽत्र त्वां श्रद्धयान्विताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या स्नानं कृत्वा समाहिताः

ଶକ୍ର କହିଲେ— ହେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ! ମାତୃଦ୍ରୋହ କରି ମୁଁ ଯେ ପାପ କରିଛି, ସେ ପାପ ମୋଠାରୁ ଦୂର ହେଉ। ଏବଂ ଯେ ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରି ସମାହିତଚିତ୍ତରେ ସଦ୍ଭକ୍ତି ସହ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ, ସେମାନଙ୍କ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଉ।

Verse 46

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः । शक्रोऽपि रहितः पापैर्जगाम त्रिदशालयम्

ସୂତ କହିଲେ— ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ହର (ଶିବ) ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ତ୍ରିଦଶାଳୟ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଗଲେ।

Verse 47

एवं तत्र समुत्पन्नं तीर्थं तद्बालमंडनम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्मुच्यंते यत्र मानवाः

ଏଭଳି ସେଠାରେ ‘ବାଲମଣ୍ଡନ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱାମିଦ୍ରୋହଜନିତ ପାପରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 48

एतद्वः सर्वमाख्यातं बालमंडनसंभवम् । माहात्म्यं तु द्विज श्रेष्ठाः शृणुध्वमथ सादरम्

ବାଲମଣ୍ଡନର ସମ୍ଭବ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏ ସବୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲି। ଏବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତାହାର ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ସାଦରେ ଶୁଣ।

Verse 49

आश्विनस्य सिते पक्षे दशम्यादि यथाक्रमम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं यावत्पंचदशी तिथिः

ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଦଶମୀଠାରୁ କ୍ରମେ ପଞ୍ଚଦଶୀ (ପୂର୍ଣ୍ଣିମା) ତିଥି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ଯେ କେହି ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ…

Verse 50

तीर्थानां स हि सर्वेषां स्नानजं लभते फलम् । श्राद्धस्य करणाद्वापि वाजिमेधफलं द्विजाः

ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ। ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞସମ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 51

तस्मिन्काले सहस्राक्षः समागच्छति भूतले । भागानां मर्त्यजातानां सेवनाय सदैव हि

ସେହି ସମୟରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୂତଳକୁ ଆସନ୍ତି—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଗ (ଅର୍ପଣ/ପୁଣ୍ୟ) ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ ସେ ସଦା ଉଦ୍ୟତ।

Verse 52

यावद्भूमितले शक्रस्तिष्ठत्येवं द्विजोत्तमाः । तीर्थे तीर्थानि सर्वाणि तावत्तिष्ठन्ति तत्र वै

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଯେତେଦିନ ଶକ୍ର ଭୂତଳରେ ରହନ୍ତି, ସେତେଦିନ ସେଇ ଏକ ତୀର୍ଥରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ତାହାଁରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।

Verse 53

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तस्मिन्काले विशेषतः । स्नात्वा तत्र शुभे तीर्थै शक्रेश्वरमथाऽर्चयेत्

ଏହେତୁ ବିଶେଷକରି ସେହି ସମୟରେ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ, ସେଇ ଶୁଭ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ଶକ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 54

अत्र श्लोकौ पुरा गीतौ नारदैन सुर षिंणा । शृण्वंतु मुनयः सर्वे कीर्त्यमानौ मया हि तौ

ଏଠାରେ ପୂର୍ବେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ଦୁଇଟି ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏବେ ସେଇ ଦୁଇଟିକୁ ହିଁ କୀର୍ତ୍ତନ କରୁଛି।

Verse 55

बालमंडनके स्नात्वा शक्रेश्वरमथेक्षयेत् । यः पुमानाश्विने मासि प्राप्ते श्रवण पञ्चके । स पापैर्मुच्यते सर्वैराजन्ममरणाद्भुवि

ବାଲମଣ୍ଡନରେ ସ୍ନାନ କରି ପରେ ଶକ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଶ୍ରବଣ-ପଞ୍ଚକ ଆସିଲେ ଯେ ପୁରୁଷ ଏହିପରି କରେ, ସେ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 56

प्रभावात्तस्य तीर्थस्य सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ—ସେହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବ ଓ ପାବନ ମହିମା ଏପରି ଅଟେ।