Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

ततस्तैस्तस्य तत्सैन्यं विश्वामित्रस्य सूदितम् । युध्यमानं महाराज दशरात्रेण संयुगे

Transliteration

tatastaistasya tatsainyaṃ viśvāmitrasya sūditam | yudhyamānaṃ mahārāja daśarātreṇa saṃyuge

Translation

ତାପରେ, ହେ ମହାରାଜ! ଦଶ ରାତି ଧରି ଚାଲିଥିବା ସଂଗ୍ରାମରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସେହି ସେନା ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Adhikarana (Context/काल-देश)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणम्) — 'thereupon/then'

• तैः: by them
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन — 'by them'

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन — 'of him/of that'

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — विशेषणम् (सैन्यम्)

• सैन्यम्: army
• सैन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — 'army'

• विश्वामित्रस्य: of Viśvāmitra
• विश्वामित्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन — 'of Viśvāmitra'

• सूदितम्: slain/defeated
• सूदितम्: Karma (Object described/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सूदय् (धातु) → सूदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — 'slain/defeated' (सैन्यम्)

• युध्यमानम्: fighting
• युध्यमानम्: Karma (Object described/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: युध् (धातु) → युध्यमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकाले शतृ/शानच्-प्रत्यय (आत्मनेपदी), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — 'fighting' (सैन्यम्)

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन — संबोधनम्

• दशरात्रेण: in ten nights
• दशरात्रेण: Karana (Measure/करण)
• Type: Noun
• Root: दशरात्र (प्रातिपदिक: दश + रात्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — 'within/over ten nights' (instrumental of measure)

• संयुगे: in the battle
• संयुगे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संयुग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — 'in battle'

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta-style narration within Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king addressed as ‘mahārāja’

Visual Art Cues

Scene: A sprawling battlefield scene over ten nights: Viśvāmitra’s army repeatedly repelled and crushed by the manifested forces, with the king addressed as witness to the prolonged struggle.

Characters & Entities

• Viśvāmitra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mere worldly force is shown as limited; the narrative prepares for the supremacy of higher spiritual power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it supports the larger tīrtha-māhātmya storyline.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive narration of a battle.