Adhyaya 212

Verse 1

ऋषय ऊचुः । श्रुतं तीर्थत्रयं पुण्यं हाटकेश्वरसंज्ञिते । क्षेत्रेऽत्र यत्त्वया प्रोक्तमस्माकं सूतनंदन

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତନନ୍ଦନ! ହାଟକେଶ୍ୱର ନାମକ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମେ କହିଥିବା ତିନି ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।

Verse 2

विश्वामित्रीयमाहात्म्यं श्रोतुमिच्छामहे वयम् । सांप्रतं तत्समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

ଆମେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ। ଏବେ ଦୟାକରି ତାହା ଆମକୁ କହ; ଆମର କୌତୁହଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ।

Verse 3

सूत उवाच । समुद्रस्यापि पारोऽत्र लक्ष्यते च क्षितेरपि । तारकाणां मुनेस्तस्य न गुणानां द्विजोत्तमाः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଏଠାରେ ସମୁଦ୍ରର ପାର ଓ ପୃଥିବୀର ସୀମା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ତାରାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ସେ ମୁନିଙ୍କ ଗୁଣର ପରିମାଣ ନାହିଁ।

Verse 4

लक्ष्यते केनचित्पारो गाधेः पुत्रस्य धीमतः । क्षत्रियोऽपि द्विजत्वं यः संप्राप्तो द्विजसत्तमाः

କେହି କେହି ସେ ଧୀମାନ ଗାଧିପୁତ୍ରଙ୍କ ‘ପାର’ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିପାରିବେ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେ—କ୍ଷତ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ।

Verse 5

अंत्यजत्वं गतस्यापि त्रिशंकोः पृथिवीपतेः । यज्ञभागभुजो देवाः प्रत्यक्षेण विनिर्मिताः

ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ପୃଥିବୀପତି ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଯଜ୍ଞଭାଗ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଦେବମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରକଟ କରାଗଲେ।

Verse 6

ब्रह्मणः स्पर्धया येन पुरा सृष्टिर्द्विजोत्तमाः । प्रारब्धा च ततो देवैः प्रणिपत्य निवारितः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଧା କରି ସେ ପୂର୍ବେ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ; ପରେ ଦେବମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କୁ (ସେ କାର୍ଯ୍ୟରୁ) ନିବାରଣ କଲେ।

Verse 7

तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं साप्रतं वदतो मम । श्रूयतां ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाश नम्

ଏବେ ମୋ ମୁଖରୁ ସେହି ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ—ଏହା ସର୍ବ ପାପନାଶକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ।

Verse 8

तेन तत्र कृतं कुण्डं स्वहस्तेन महात्मना । शस्त्रं विनापि भूपृष्ठं प्रविदार्य समंततः

ସେହି ମହାତ୍ମା ସେଠାରେ ନିଜ ହାତରେ କୁଣ୍ଡ କଲେ; ଅସ୍ତ୍ର ବିନାହିଁ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଫାଟିଦେଲେ।

Verse 9

तत्र ध्यात्वा समानीता पातालाज्जाह्नवी नदी । मर्त्यलोके समायातं यस्यास्तोयं सुनिर्मलम्

ସେଠାରେ ଧ୍ୟାନବଳରେ ପାତାଳରୁ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀକୁ ଉପରକୁ ଆଣାଗଲା; ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ତାହାର ଜଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମଳ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 10

सुस्वादु च तथा स्नानात्सर्वपातकनाशनम् । तेनापि स्थापितस्तत्र भास्करो वारितस्करः

ତାହାର ଜଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁସ୍ୱାଦୁ, ଏବଂ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସର୍ବ ପାପ ନଶେ; ସେ ତଥାପି ସେଠାରେ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ‘ବାରିତସ୍କର’ ରୂପେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 11

यः सप्तम्यां सूर्यवारे स्नात्वा तस्य हृदे शुभे । माघमासे सिते पक्षे नमस्यति दिवाकरम् । स कुष्ठैर्मुच्यते सर्वैस्तथा पापैर्द्विजो त्तमाः

ଯେ କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟବାରରେ ପଡୁଥିବା ସପ୍ତମୀ ଦିନ ସେହି ତୀର୍ଥର ଶୁଭ ହୃଦୟସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି, ମାଘମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଦିବାକରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ—ସେ ସମସ୍ତ କୁଷ୍ଠ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ।

Verse 12

पश्चिमोत्तरदिग्भागे तस्यास्ति जलसंभवा । धन्वंतरिकृता वापी सर्वरोगविनाशिनी

ତାହାର ବାୟବ୍ୟ ଦିଗଭାଗରେ ଜଳର ଏକ ସ୍ରୋତ ଅଛି—ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସେହି ବାପୀ/କୂପ—ଯାହା ସର୍ବରୋଗବିନାଶିନୀ।

Verse 13

तत्र पूर्वं तपस्तेपे धन्वं तरिरुदारधीः । ववन्दे तपसा युक्तो ध्यायमानः समाहितः

ସେଠାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଉଦାରଧୀ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ତପ କଲେ। ତପସ୍ୟାରେ ନିୟମିତ, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଓ ସମାହିତ ହୋଇ ସେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ବନ୍ଦନା କଲେ।

Verse 14

ततः कालेन महता संतुष्टस्तस्य भास्करः । उवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व महामते

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ) ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—“ମୁଁ ବରଦାତା; ହେ ମହାମତେ, ଯାହା ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାର୍ଥନା କର।”

Verse 15

धन्वंतरिरुवाच । अत्र कुण्डे नरो भक्त्या यः स्नानं कुरुते विभो । तस्य स्यात्सर्वरोगाणां संक्षयः सुरसत्तम

ଧନ୍ୱନ୍ତରି କହିଲେ—“ହେ ବିଭୋ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେ ନର ଭକ୍ତିରେ ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତାହାର ସର୍ବ ରୋଗର ସଂକ୍ଷୟ ହେଉ।”

Verse 16

श्रीभगवानुवाच । अद्य शस्ते दिने योऽत्र सप्तम्यां रविवासरे । सूर्योदये नरः स्नानं करिष्यति समाहितः । व्याधिग्रस्तः स नीरोगस्तत्क्षणात्संभविष्यति

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—“ଆଜି ଏହି ଶୁଭଦିନରେ, ସପ୍ତମୀ ତିଥିର ରବିବାର, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ସମାହିତଚିତ୍ତ ହୋଇ ଯେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବ, ସେ ବ୍ୟାଧିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି କ୍ଷଣରେ ନୀରୋଗ ହେବ।”

Verse 18

एवमुक्त्वा सुरश्रे ष्ठोंऽतर्धानं स गतो रविः । धन्वन्तरिः प्रहृष्टात्मा स्वस्थानं च गतस्ततः

ଏଭଳି କହି ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ ହର୍ଷିତଚିତ୍ତ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य रत्नाक्षोऽथ महीपतिः । अयोध्याधि पतिः ख्यातः सूर्यवंशसमुद्भवः

କିଛି କାଳ ପରେ ରତ୍ନାକ୍ଷ ନାମକ ଜଣେ ମହୀପତି ଉଦ୍ଭବିଲେ; ସେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ଖ୍ୟାତ ଅଧିପତି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶଜ ଥିଲେ।

Verse 20

कृतज्ञश्च वदान्यश्च स्वदारनिरतः सदा । शूरः परमतेजस्वी सर्वशत्रुनिषूदनः

ସେ କୃତଜ୍ଞ ଓ ଦାନଶୀଳ ଥିଲେ, ସଦା ନିଜ ଧର୍ମପତ୍ନୀରେ ନିରତ; ସେ ଶୂର, ପରମତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁନିଷୂଦନ ଥିଲେ।

Verse 21

पूर्वकर्मविपाकेन तस्य भूमिपतेर्द्विजाः । कुष्ठव्याधिरभूद्रौद्रो दुश्चिकित्स्यो जगत्त्रये

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ପୂର୍ବକର୍ମର ବିପାକରେ ସେ ଭୂପତିଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର କୁଷ୍ଠରୋଗ ହେଲା; ଯାହା ତ୍ରିଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଚ୍ଚିକିତ୍ସ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 22

तदस्ति नौषधं लोके यत्तेन न कृतं द्विजाः । कुष्ठग्रस्तेन वा दानं यत्र दत्तं महात्मना

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଲୋକରେ ଏମିତି କୌଣସି ଔଷଧ ନଥିଲା ଯାହା ସେ ପରୀକ୍ଷା କରିନଥିଲେ; ଏବଂ କୁଷ୍ଠଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାତ୍ମା ଯେଉଁ ଦାନ ନଦେଇଥିଲେ, ଏମିତି କିଛି ନଥିଲା।

Verse 23

यथायथौषधान्येव स करोति ददाति च । तथातथा तस्य कायो व्याधिना क्षामितो भृशम्

ସେ ଯେପରି ଯେପରି ଔଷଧ ସେବନ କଲା ଓ ଯେପରି ଯେପରି ଦାନ ଦେଲା, ସେପରି ସେପରି ତାହାର ଶରୀର ରୋଗରେ ପୁନଃପୁନଃ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀଣ ହେଲା।

Verse 24

ततो वैराग्यमापन्नः स नृपो द्विजसत्तमाः । पुत्रं राज्येऽथ संस्थाप्य वांछयामास पावकम् । निषिद्धोऽपि हि तैः सर्वैः कलत्रैराप्तसेवकैः

ତେବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ରାଜା ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା। ପୁତ୍ରକୁ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସେ ପାବକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା। ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଆପ୍ତ ସେବକମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଷେଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଆକାଂକ୍ଷା ଶମିଲା ନାହିଁ।

Verse 25

दत्त्वा दानानि विप्रेभ्यः पूजयित्वा सुरोत्तमान् । संभाष्य च सुहृद्वर्गं शासयित्वा निजं सुतम्

ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ, ସୁରୋତ୍ତମମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସୁହୃଦମଣ୍ଡଳ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ସେ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ରାଜଧର୍ମରେ ଶିକ୍ଷା ଦେଲା।

Verse 26

एतस्मिन्नेव काले तु भ्रममाणे यदृच्छया । कश्चित्कार्पटिकः प्राप्तो दिव्यरूपवपुर्धरः

ସେହି ସମୟରେ, ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଜଣେ କାର୍ପଟିକ (ବୈରାଗୀ) ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହ ଦିବ୍ୟରୂପରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 27

अथासौ व्याकुलं दृष्ट्वा तत्सर्वं नृपतेः पुरम् । अपृच्छद्विस्मयाविष्टो दृष्ट्वा कञ्चिन्नरं द्विजाः

ତାପରେ ସେ ରାଜାଙ୍କ ନଗର ସମଗ୍ରକୁ ବ୍ୟାକୁଳ ଦେଖି, ଏବଂ ସେଠାରେ ଜଣେ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ପଚାରିଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

Verse 28

कार्पटिक उवाच । किमेषा व्याकुला भद्रे सर्वा जाता महापुरी । निरानन्दाऽश्रुपूर्णाक्षैर्बालवृद्धैर्निषेविता

କାର୍ପଟିକ କହିଲେ: 'ହେ ଭଦ୍ରେ! ଏହି ମହାନଗରୀ କାହିଁକି ଏତେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇପଡ଼ିଛି? ଏହା ଆନନ୍ଦହୀନ ଏବଂ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନେତ୍ର ଥିବା ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ।'

Verse 29

सोऽब्रवीन्नृपतिश्चायं कुष्ठव्याधिसमन्वितः । साधयिष्यति सन्दीप्तं सुनिर्विण्णो हुताशनम्

ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଏହି ରାଜା କୁଷ୍ଠ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି। ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିରାଶ ହୋଇ ସେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।'

Verse 30

तेनेयं नगरी कृत्स्ना परं दुःखमुपागता । गुणैरस्य समाविष्टा नूनं मृत्युं प्रयास्यति

'ସେଥିପାଇଁ ଏହି ସମଗ୍ର ନଗରୀ ଚରମ ଦୁଃଖ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ତାଙ୍କ ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ।'

Verse 31

तच्छ्रुत्वा सत्वरं गत्वा नृपं कार्पटिकोऽब्रवीत्

ତାହା ଶୁଣି, କାର୍ପଟିକ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 32

सर्वं जनं नरेन्द्रस्य मृतं जीवापयन्निव । मा नृपानेन दुःखेन व्याधिजेन हुताशनम् । प्रविश त्वं स्थिते तीर्थे सर्वव्याधिक्षयावहे

'ହେ ରାଜନ୍! ଆପଣ ମୃତପ୍ରାୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ଜୀବନଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି। ବ୍ୟାଧିଜନିତ ଏହି ଦୁଃଖ କାରଣରୁ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶକାରୀ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ।'

Verse 33

मदीयो भूपते देह ईदृगासीद्यथा तव । तत्र स्नातस्य सद्योऽथ जात ईदृक्पुनः प्रभो

ହେ ଭୂପତେ! ମୋର ଦେହ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ ତୁମ ପରି ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବାମାତ୍ରେ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୁଁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପୁନଃ ଏହିପରି (ପୂର୍ବବତ୍) ହୋଇଗଲି।

Verse 34

सप्तम्यां सूर्यवारेण भास्करस्योदयं प्रति । यस्तत्र कुरुते स्नानं व्याधिग्रस्तो नरो भुवि

ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ରବିବାର ଦିନ, ଭାସ୍କରଙ୍କ ଉଦୟ ସମୟରେ, ଯେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ—ଏହି ଭୂମିରେ ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ,

Verse 35

स व्याधिना विनि र्मुक्तस्तत्क्षणात्कल्पतां व्रजेत् । तथा पापविनिर्मुक्तो यथाहं नृपसत्तम

ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୁସ୍ଥତା ଓ ଯୋଗ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ପାପରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଯେପରି ମୁଁ ନିଜେ ହୋଇଥିଲି।

Verse 36

राजोवाच । कस्मिन्देशे महातीर्थं तादृशं वद मे द्रुतम्

ରାଜା କହିଲେ—ଏପରି ମହାତୀର୍ଥ କେଉଁ ଦେଶରେ ଅଛି? ମୋତେ ଶୀଘ୍ର କୁହ।

Verse 37

कार्पटिकौवाच । अस्ति भूमितले ख्यातं नागरं क्षेत्रमुत्तमम् । कुष्ठव्याधिसमाक्रांतो गतोऽहं तत्र भूपते

କାର୍ପଟିକ କହିଲେ—ଭୂମିତଳରେ ‘ନାଗର’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଏକ ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି। ହେ ଭୂପତେ, କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଇଥିଲି।

Verse 38

तस्य सन्दर्शनार्थाय तीर्थयात्रापरायणः । तत्र मां दीनमालोक्य व्याधिग्रस्तं सुदुःखितम् । कश्चित्तत्राश्रयः प्राह तपस्वी कृपयान्वितः

ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ମୁଁ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲି। ସେଠାରେ ମୋତେ ଦୀନ, ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା କୃପାସମ୍ପନ୍ନ ତପସ୍ବୀ ମୋତେ ଏହିପରି କହିଲେ।

Verse 39

पश्चिमोत्तरदिग्भागे देवस्य जलशायिनः । तीर्थमस्ति महापुण्यं विश्वामित्रजलावहम्

ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗଭାଗରେ ‘ଜଳଶାୟୀ’ ଦେବଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ତାହା ‘ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର-ଜଲାବହ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 40

तत्र गत्वा कुरु स्नानं सप्तम्यां रविवासरे । माघमासे तु संप्राप्ते शुक्लपक्षे विशेषतः

ସେଠାକୁ ଯାଇ ରବିବାର ସହିତ ଯୁକ୍ତ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ସ୍ନାନ କର। ବିଶେଷକରି ମାଘମାସ ଆସିଲେ, ଏବଂ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଅଧିକ ଭାବେ।

Verse 41

येन निर्याति ते कुष्ठो भास्करस्योदयं प्रति । तच्छ्रुत्वाऽहं च तत्प्राप्तः सप्तम्यां सूर्यसंयुजि । ततश्च कृतवान्स्नानं निर्झरे तत्र शांभवे

“ଏହାଦ୍ୱାରା ତୋର କୁଷ୍ଠ ଭାସ୍କରଙ୍କ ଉଦୟ ସମୟରେ ନିର୍ଗତ ହେବ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟସଂଯୁକ୍ତ (ରବିବାର) ସପ୍ତମୀରେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲି, ଏବଂ ପରେ ସେଠାର ଶାମ୍ଭବ ନିର୍ଝରରେ ସ୍ନାନ କଲି।

Verse 42

ततस्तस्माद्विनिष्क्रांतो यावत्पश्याम्यहं तनुम् । तावन्नृपेदृशी जाता सत्यमेतत्तवोदितम्

ତାପରେ ସେହି ଜଳରୁ ବାହାରି ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ଦେହକୁ ଦେଖିଲି, ସେତେବେଳେଇ, ହେ ନୃପ, ସେ ଏହିପରି ହୋଇଗଲା। ତୁମକୁ ଯାହା କୁହାଯାଇଥିଲା, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ।

Verse 43

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र तत्र स्नानं समाचर । सप्तम्यां सूर्यवारेण भास्करस्योदयं प्रति

ଏହେତୁ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଆଚରଣ କର—ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ରବିବାର ଦିନ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ।

Verse 44

येन ते नश्यति व्याधिर्विशेषमपि पातकम् । तच्छ्रुत्वा स नृपस्तूर्णं तेनैव सहितो ययौ

ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ତାହାର ରୋଗ—ଏବଂ ବିଶେଷକରି ମହାପାପ ମଧ୍ୟ—ନଶିଯାଏ, ଏହା ଶୁଣି ସେ ରାଜା ସେଇ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 45

चकार स तथा स्नानं सप्तम्यां सूर्यवासरे । माघमासे तु संप्राप्ते विश्वामित्रजले शुभे

ତଦନୁସାରେ ମାଘମାସ ଆସିଲାବେଳେ, ରବିବାର ଦିନ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ଶୁଭ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର-ଜଳରେ ସେ ସ୍ନାନବ୍ରତ କଲେ।

Verse 46

ततः कुष्ठविनिर्मुक्तस्तत्क्षणात्समपद्यत । दिव्यरूपवपुर्द्धारी कामदेव इवापरः

ତାପରେ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେଲେ; ଦିବ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଅନ୍ୟ ଏକ କାମଦେବ ପରି ହେଲେ।

Verse 47

अथ तुष्टो नरेंद्रस्तु तस्मै कार्पटिकाय च । ददौ कोटित्रयं हेम्नः प्रोवाच स ततो वचः

ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ରାଜା ସେଇ କାର୍ପଟିକ (ଭିକ୍ଷୁକ)କୁ ତିନି କୋଟି ସୁନା ଦେଲେ; ତାପରେ ସେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 48

त्वत्प्रसादाद्विमुक्तोऽस्मि रोगादस्मात्सुदारुणात् । तस्मात्त्वं गच्छ गेहं स्वं स्थास्येऽहं चात्र निर्भरम्

ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ତୁମେ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ; ମୁଁ ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ରହିବି।

Verse 49

करिष्यामि तपो नित्यं स्वकलत्रसम न्वितः । राज्ये संस्थापितः पुत्रः समर्थो राज्यकर्मणि

ମୁଁ ମୋ ରାଣୀ ସହିତ ନିତ୍ୟ ତପ କରିବି। ମୁଁ ପୁତ୍ରକୁ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି; ସେ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ସମର୍ଥ।

Verse 50

इत्युक्त्वा प्रेरयामास तं तथान्यान्समागतान् । सेवकास्वगृहायैव स्वयं तत्रैव संस्थितः

ଏହିପରି କହି ସେ ତାକୁ ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେବକମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ପଠାଇଦେଲା; ସେ ନିଜେ ସେଠାରେ ରହିଲା।

Verse 51

कृत्वाऽश्रमपदं रम्यं स्वकलत्रसमन्वितः । संप्राप्तश्च परां सिद्धिं कालेन द्विजसत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ରାଣୀ ସହିତ ରମ୍ୟ ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପନ କରି, କାଳକ୍ରମେ ସେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 52

तस्य नाम्ना ततः ख्यातं तीर्थ मेतत्त्रिविष्टपे । सर्वव्याधिहरं रम्यं सर्वपातकनाशनम्

ତାପରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ତାହାର ନାମରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା—ରମ୍ୟ, ସର୍ବ ରୋଗହର, ଏବଂ ସର୍ବ ପାପନାଶକ।

Verse 53

तेन संस्थापितस्तत्र देवदेवो दिवाकरः । रत्नादित्य इति ख्यातो निजनाम्ना महा त्मना

ସେ ତାହାଁରେ ଦେବଦେବ ଦିବାକର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ସେଇ ମହାତ୍ମା ନିଜ ନାମରେ ‘ରତ୍ନାଦିତ୍ୟ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 54

सप्तम्यां सूर्यवारेण तत्र स्नात्वा प्रपश्यति । यस्तु पापविनिर्मुक्तः सूर्यलोकं स गच्छति

ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ରବିବାର ଦିନ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 55

यदन्यत्तत्र संवृत्तं क्षेत्रजातं द्विजो त्तमाः । तदहं कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେଠାରେ ସେଇ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଅନ୍ୟ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହା ମୁଁ ଏବେ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବି; ତୁମେ ସମ୍ୟକ୍ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ।

Verse 56

आसीत्तत्र पुमान्कश्चिद्देशे ग्राम्यो जरात्मकः । कुष्ठी तथापि नित्यं स करोति पशु रक्षणम्

ସେଇ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଣେ ଗ୍ରାମବାସୀ ଥିଲେ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦୁର୍ବଳ। ସେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।

Verse 57

एकदा रक्षतस्तस्य पशूंस्तत्र गिरेरधः । एकः पशुर्विनिष्क्रांतः सत्पथात्तृणलोभतः

ଏକଦା ସେ ପାହାଡ଼ର ପାଦଦେଶରେ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ଘାସର ଲୋଭରେ ଗୋଟିଏ ପଶୁ ସତ୍ପଥ ଛାଡ଼ି ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲା।

Verse 58

सप्तम्यां रविवारेण पतितस्तस्य निर्झरे । न च संलक्षितस्तेन गच्छमानः कथंचन

ସପ୍ତମୀ ଦିନ, ରବିବାରେ, ସେ ପଶୁ ନିର୍ଝରଧାରାରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତାହା ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲା ନାହିଁ।

Verse 59

अथ यावद्गृहे सोऽथ भोजनाथं समुद्यतः । तावत्तस्य पशोः स्वामी भर्त्सयन्समुपागतः

ତାପରେ ସେ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା। ସେତେବେଳେ ସେହି ପଶୁର ମାଲିକ ତାକୁ ଡାଟି ଡାଟି ସମୁପସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 60

नायातः स पशुः कस्मान्मदीयो मामके गृहे । तस्मादानय तं शीघ्रं नो चेत्प्राणान्हरामि ते

“ମୋ ପଶୁ ମୋ ଘରକୁ କାହିଁକି ଆସିନାହିଁ? ତେଣୁ ତାହାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ; ନଚେତ୍ ମୁଁ ତୋର ପ୍ରାଣ ହରିବି!”

Verse 61

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भय संत्रस्तः स कुष्ठी सत्वरं ययौ । तेन मार्गेण येनैव दिवा भ्रांतो महीतले

ସୂତ କହିଲେ: ଏହା ଶୁଣି ଭୟରେ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତ ସେ କୁଷ୍ଠୀ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲା—ଦିନେ ଭୂମିତଳେ ଯେ ମାର୍ଗରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲା, ସେହି ମାର୍ଗରେ।

Verse 62

अथ दूरात्स शुश्राव तस्य रावं पशोस्तदा । पतितस्य महागर्ते निशांते तमसि स्थिते

ତାପରେ ସେ ଦୂରରୁ ସେହି ପଶୁର ଆର୍ତ୍ତରାବ ଶୁଣିଲା—ସେ ମହାଗର୍ତ୍ତରେ ପଡ଼ିଥିଲା—ରାତିର ଶେଷେ, ଅନ୍ଧକାର ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ।

Verse 63

ततो गत्वाऽथ तं गर्तं प्रविश्य जलमध्यतः । चकर्ष तं पशुं कृच्छ्रात्पंकमध्यात्सुदारुणात् । समादायाथ तं हर्म्यं प्रजगाम शनैःशनैः

ତାପରେ ସେ ସେହି ଗର୍ତ୍ତକୁ ଗଲା; ଜଳର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଭୟଙ୍କର କାଦୁଆର ମଧ୍ୟରୁ ମହା କଷ୍ଟରେ ସେହି ପଶୁକୁ ଟାଣି ବାହାର କଲା। ତାହାକୁ ଉଠାଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ଘରକୁ ଫେରିଲା।

Verse 64

अर्पयित्वाथ तं तस्य स्वकीयं त्वाश्रमं गतः

ତାହାକୁ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି ସେ ପୁଣି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲା।

Verse 65

ततः सुप्तो महाभागाः स प्रबुद्धः पुनर्यदा । प्रभाते वीक्षते गात्रं यावत्कुष्ठविवर्जितम्

ତାପରେ ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଶୋଇଲା; ପ୍ରଭାତେ ପୁଣି ଜାଗି ନିଜ ଦେହକୁ ଦେଖିଲା—ସେ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ଥିଲା।

Verse 66

शोभया परया युक्तं विस्मयोत्फुल्ललोचनः । चिंतयामास किं ह्येतदकस्माद्रोगसंक्षयः

ଅସାଧାରଣ ଶୋଭାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ବିସ୍ମୟରେ ତାହାର ଚକ୍ଷୁ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା; ସେ ଚିନ୍ତା କଲା—“ଏହା କ’ଣ? ରୋଗର ଏହି ଅକସ୍ମାତ୍ କ୍ଷୟ କିପରି ହେଲା?”

Verse 67

नूनं तस्य प्रभावोऽयं तीर्थस्याद्य निशागमे । मयावगाहितं यच्च पशोरर्थं सुकर्द्दमम्

ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଆଜି ରାତିରେ ପ୍ରକାଶିତ ସେହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବ; କାରଣ ସେହି ପଶୁ ପାଇଁ ମୁଁ ସୁଖଦ କାଦୁଆଯୁକ୍ତ ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି।

Verse 68

ततश्च वीक्षयामास तेन गत्वा सुकौतुकात् । यावत्कंडूविनिर्मुक्तस्तेजसा परिवारितः

ତେବେ ସେ ଅତ୍ୟଧିକ କୌତୁହଳରେ ତାଙ୍କ ସହ ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖିଲା; ଏବଂ ସେ କଣ୍ଡୁରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯେନେ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ସର୍ବତଃ ପରିବୃତ ହେଲା।

Verse 69

तत्र स्थाने स्वयं गत्वा ज्ञात्वा च तीर्थमुत्तमम् । तपस्तेपे स तत्रैव ध्यायमानो दिवाकरम्

ସେ ସ୍ୱୟଂ ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ତାହାକୁ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ବୋଲି ଜାଣି, ସେଠାରେ ଦିବାକର (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ତପସ୍ୟା କଲା।

Verse 70

अरण्यवासिनं सम्यग्दिवारात्रमतंद्रितः । गतश्च परमां सिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि

ସେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଧର୍ମକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ପାଳନ କରି, ଦିନ-ରାତି ଅତନ୍ଦ୍ରିତ ରହିଲା; ଏବଂ ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଏମିତି ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 71

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत्

ଏହେତୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 72

पूजयेच्चापि तं देवं भास्करं वारितस्करम् । अद्यापि कलिकालेऽपि तत्र स्नातो नरः शुचिः

ଏବଂ ‘ୱାରିତସ୍କର’—ପାପରୂପ ଜଳଚୋରକୁ ହରଣ କରୁଥିବା ଭାସ୍କର ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଆଜି ମଧ୍ୟ, କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନର ଶୁଚି ହୁଏ।

Verse 73

तत्र पुण्यजले कुण्डे सप्तम्यां सूर्यवासरे । यस्तं पूजयते भक्त्या सोऽपि पापैः प्रमुच्यते

ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି କୁଣ୍ଡରେ, ସପ୍ତମୀ ତିଥି ଯେତେବେଳେ ରବିବାର ପଡ଼େ, ଯେ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ ସେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 74

गायत्र्यष्टसहस्रं यो जपेत्तत्पुरतः स्थितः । सोऽपि रोगविनिर्मुक्तो मुच्यते सर्वपातकैः

ସେହି ପବିତ୍ର ସନ୍ନିଧି ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଯେ ଗାୟତ୍ରୀକୁ ଆଠ ହଜାରଥର ଜପେ, ସେ ମଧ୍ୟ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ମହାପାତକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

Verse 76

एतद्वः सर्वमाख्यातं मयादित्यस्य संभवम् । माहात्म्यं श्रवणाद्यस्य नरः पापाद्विमुच्यते

ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଆଦିତ୍ୟ (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି। ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ଶ୍ରବଣ ଆଦି କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 117

नीरोगश्चेप्सितान्कामान्निष्कामो मोक्षमेष्यति

ସକାମ ହେଲେ ସେ ନୀରୋଗ ହୋଇ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଲାଭ କରେ; ନିଷ୍କାମ ହେଲେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 212

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये रत्नादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ରତ୍ନାଦିତ୍ୟମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱାଦଶୋତ୍ତର ଦ୍ୱିଶତତମ (୨୧୨ତମ) ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 785

तस्योद्देशेन यो दद्याद्धेनुं श्रद्धासमन्वितः । न तस्यान्वयजातोऽपि व्याधिना परिगृह्यते

ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଗୋଦାନ କରେ, ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ରୋଗରେ ଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।