Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 73

Devanagari script

तत्र पुण्यजले कुण्डे सप्तम्यां सूर्यवासरे । यस्तं पूजयते भक्त्या सोऽपि पापैः प्रमुच्यते

Transliteration

tatra puṇyajale kuṇḍe saptamyāṃ sūryavāsare | yastaṃ pūjayate bhaktyā so'pi pāpaiḥ pramucyate

Translation

ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି କୁଣ୍ଡରେ, ସପ୍ତମୀ ତିଥି ଯେତେବେଳେ ରବିବାର ପଡ଼େ, ଯେ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ ସେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: देशाधिकरण (Locative sense/where)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb)

• पुण्य-जले: in the holy water
• पुण्य-जले: अधिकरण (Locative/स्थान)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण (locative singular neuter adjective)

• कुण्डे: in the pond
• कुण्डे: अधिकरण (Locative/स्थान)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• सप्तम्याम्: on the seventh (tithi)
• सप्तम्याम्: कालाधिकरण (Time/when)
• Type: Noun
• Root: सप्तमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (tithi-name used as time-locative)

• सूर्य-वासरे: on Sunday
• सूर्य-वासरे: कालाधिकरण (Time/when)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + वासर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (sūryasya vāsaraḥ)

• यः: who
• यः: कर्ता (Subject/agent)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)

• तम्: him
• तम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• पूजयते: worships
• पूजयते: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: करण (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: समुच्चय/अवधारण (also/even)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• पापैः: from sins
• पापैः: अपादान (Ablative/from)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन

• प्रमुच्यते: is freed
• प्रमुच्यते: क्रिया (Result)
• Type: Verb
• Root: प्र + मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṇyajala-kuṇḍa (in Ratnāditya-mahātmya)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Not explicit

Visual Art Cues

Scene: A radiant solar deity (Āditya) receiving worship beside a lotus-filled sacred pond; pilgrims offer arghya and flowers on Saptamī as the sun rises.

Characters & Entities

• kuṇḍa
• Bhāskara/Sūrya (implied)
• saptamī
• Sunday (sūrya-vāsara)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship timed with auspicious calendrical moments (Saptamī + Sunday) at a sacred kuṇḍa intensifies purification and sin-release.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A puṇya-jala kuṇḍa (holy-water pond) in Nāgarakhaṇḍa, Adhyāya 212, associated with Bhāskara/Sūrya worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship Bhāskara/Sūrya with devotion at the kuṇḍa specifically on Saptamī that falls on Sunday; sin-removal is promised.