Adhyaya 201

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे भर्तृयज्ञं महामतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा स्तुतिं कृत्वा वचोऽब्रुवन्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମହାମତି ଭର୍ତୃୟଜ୍ଞଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ, ସ୍ତୁତି କରି, ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 2

यदेतद्भवता प्रोक्तं शोधितो यो भवेद्द्विजः । श्राद्धस्य कन्यकायाश्च सोमपानस्य सोऽर्हति

ଆପଣ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି—ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଶୋଧିତ (ଶୁଦ୍ଧ) ହୁଏ, ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ, କନ୍ୟକା-ସଂସ୍କାର ଏବଂ ସୋମପାନ ପାଇଁ ଅର୍ହ ହୁଏ।

Verse 3

कथं शुद्धिः प्रकर्तव्या तस्य सर्वं ब्रवीहि नः । नागरस्य समस्तस्य देशांतरगतस्य च

ତାହାର ଶୁଦ୍ଧି କିପରି କରିବା ଉଚିତ? ସେ ସବୁ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ—ସମଗ୍ର ନାଗର ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ଦେଶାନ୍ତରଗତ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।

Verse 4

देशांतरप्रजातस्य तत्र जातस्य वा पुनः । अज्ञातपितृवर्गस्य सामा न्यं पदमिच्छतः

ଦେଶାନ୍ତରରେ ଜନ୍ମିତ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ, କିମ୍ବା ସେଠାରେ (ବିଦେଶେ) ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ; ଯାହାର ପିତୃବଂଶ ଅଜ୍ଞାତ; ଏବଂ ଯେ ସାଧାରଣ ପଦ/ସ୍ୱୀକୃତି ଇଚ୍ଛା କରେ—ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ (ଶୁଦ୍ଧିବିଧି) କହନ୍ତୁ।

Verse 5

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते

ହେ ମହାମତେ! ଏ ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 6

विश्वामित्र उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणानां नृपोत्तम । अब्रवीद्भर्तृयज्ञस्तु स्वाभिप्रायं सुसंमतम्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ଭର୍ତୃୟଜ୍ଞ ନିଜ ସୁସଂମତ ଅଭିପ୍ରାୟ କହିଲେ।

Verse 7

भर्तृयज्ञ उवाच । प्रश्नभारो महानेष भवद्भिः समुदाहृतः । तथापि कथयिष्यामि नमस्कृत्य स्वयंभुवम्

ଭର୍ତୃୟଜ୍ଞ କହିଲେ—ଆପଣମାନେ ଉଠାଇଥିବା ପ୍ରଶ୍ନଭାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ; ତଥାପି ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ମୁଁ କହିବି।

Verse 8

अज्ञातपितृवंशो यो दूरादपि समागतः । सामान्यं वांछते पद्यं नागरोऽस्मीति कीर्तयन्

ଯାହାର ପିତୃବଂଶ ଅଜ୍ଞାତ, ସେ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଆସି ‘ମୁଁ ନାଗର’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତନ କରି ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ପଦ ଚାହେ—

Verse 9

तस्य शुद्धिः प्रदा तव्या मुख्यैः शांतैः शुभैर्द्विजैः । गर्तातीर्थोद्भवं विप्रं कृत्वा चैव पुरःसरम्

ତାହାର ଶୁଦ୍ଧି ମୁଖ୍ୟ, ଶାନ୍ତ ଓ ଶୁଭ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯିବ—ଗର୍ତାତୀର୍ଥ-ସମ୍ବନ୍ଧୀ ବିପ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି।

Verse 10

विशुद्धिं याचमानस्य यदि यच्छंति नो द्विजाः । कामाद्वा यदि वा क्रोधात्प्रद्वेषाद्वा च्युतेर्भयात्

ଯେ ଲୋକ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯାଚନା କରେ, ଯଦି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଦ୍ଧି ନ ଦିଅନ୍ତି—କାମରୁ, କ୍ରୋଧରୁ, ଦ୍ୱେଷରୁ କିମ୍ବା ପଦଚ୍ୟୁତିର ଭୟରୁ—

Verse 11

ब्रह्महत्योद्भवं पापं सर्वेषां तत्र जायते । तस्मादभ्यागतो यस्तु दूरादपि विशेषतः

ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଜନ୍ୟ ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତେଣୁ ବିଶେଷକରି ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଶରଣାଗତ ହୋଇ ଆସିଥିବା ଯେ କେହି—

Verse 12

तस्य शुद्धिः प्रदातव्या प्रयत्नेन द्विजोत्तमैः । शुद्धिं तु त्रिविधां प्राप्तो मम वाक्यसमुद्भवाम्

ତାହାର ଶୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବା ଉଚିତ। ମୋର ବାକ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ତ୍ରିବିଧ ଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 13

स शुद्धो नागरो ज्ञेयो जातो देशांतरेष्वपि । पूर्वं विशोधयेद्वंशं ततो मातृकुलं स्मृतम्

ଏଭଳି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେ, ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ‘ନାଗର’ ବୋଲି ଜଣାଯିବ। ପ୍ରଥମେ ବଂଶକୁ ଶୋଧନ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ମାତୃକୁଳକୁ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ସ୍ମରଣ-ସ୍ୱୀକାର କରାଯିବ।

Verse 14

ततः शीलं त्रिभिः शुद्धः सामान्यं पदमर्हति

ତାପରେ ସେ ସଦାଚାରସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ତ୍ରିବିଧ ଶୁଦ୍ଧିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସାଧାରଣ ପଦର ଅର୍ହ ହୁଏ।

Verse 15

सर्वेषामपि विप्राणां वर्षांते समुपस्थिते । शुद्धिः कार्या प्रयत्नेन स्वस्थानस्य विशुद्धये

ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷାଋତୁର ଶେଷ ଆସିଲେ, ନିଜ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୁଦାୟର ବିଶୁଦ୍ଧି ନିମିତ୍ତେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 16

तदर्थं शरदश्चांते शुभर्त्तौ ब्राह्मणोत्तमाः । चातुश्चरणसंपन्नाः संस्थाप्याः षोडशैव तु

ଏହିହେତୁ ଶରଦୃତୁର ଶେଷରେ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଚାତୁଶ୍ଚରଣ (ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଓ ସଦାଚାର) ସମ୍ପନ୍ନ ଷୋଳ ଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି କର୍ମ ପାଇଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସଂସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 17

ब्राह्मणाः पुरतः सर्वे शांता दांता जितेंद्रियाः । गर्त्तातीर्थोद्भवं विप्रं तेषां मध्ये निवेशयेत्

ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଶାନ୍ତ, ସଂଯମୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ଗର୍ତ୍ତା-ତୀର୍ଥସମ୍ବନ୍ଧୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।

Verse 18

तदग्रे पीठिका देयाश्चतस्रो लक्षणान्विताः । यावत्कार्त्तिकपर्यंतं चातुश्चरणकल्पिताः

ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯଥାଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଚାରିଟି ପୀଠିକା ରଖିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଚାତୁଶ୍ଚରଣ ବିନ୍ୟାସରେ ସେଗୁଡ଼ିକ କାର୍ତ୍ତିକ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥାପିତ ରହୁ।

Verse 19

प्रथमा बह्वृचस्यार्थे याजुषस्य तथाऽपरा । सामगस्य तथैवान्या तथाऽद्यस्य चतुर्थिका

ପ୍ରଥମ ପୀଠିକା ବହ୍ୱୃଚ (ଋଗ୍ବେଦୀ) ପୁରୋହିତଙ୍କ ପାଇଁ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଯାଜୁଷ (ଯଜୁର୍ବେଦୀ) ପାଇଁ; ତୃତୀୟଟି ସାମଗ (ସାମବେଦୀ) ପାଇଁ, ଏବଂ ଚତୁର୍ଥଟି ଅଥର୍ବଣ (ଅଥର୍ବବେଦୀ) ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।

Verse 20

मुद्रिकार्थं तथैवान्या पंचमी परिकीर्तिता । श्रीसूक्तं पावमानं च शाकुनं विष्णुदैवतम्

ମୁଦ୍ରିକା-କର୍ମ ନିମିତ୍ତ ଅନ୍ୟ ଏକ ପୀଠକୁ ‘ପଞ୍ଚମୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ, ପାବମାନ ସୂକ୍ତମାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁ-ଦେବତା ଶାକୁନ ପାଠ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 21

पारावतं तथा सूक्तं जीवसूक्तेन संयुतम् । बह्वृचः कीर्तयेत्तत्र शांतिकं च तथापरम्

ସେଠାରେ ବହ୍ୱୃଚ (ଋଗ୍ବେଦୀ) ପୁରୋହିତ ପାରାବତ ସୂକ୍ତ ଓ ଜୀବସୂକ୍ତ-ସଂଯୁକ୍ତ ସୂକ୍ତ ପାଠ କରିବେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶାନ୍ତିକ ପାଠ ମଧ୍ୟ କରିବେ।

Verse 22

शांतिकं शिवसंकल्पमृषिकल्पं चतुर्विधम् । मंडलंब्राह्मणं चैव गायत्रीब्राह्मणं तथा

ସେ ଶାନ୍ତିକ, ଶିବ-ସଙ୍କଳ୍ପ, ଚତୁର୍ବିଧ ଋଷି-କଳ୍ପ; ଏବଂ ମଣ୍ଡଳ-ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାୟତ୍ରୀ-ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ପାଠ କରିବେ।

Verse 23

तथा पुरुषसूक्तं च मधुब्राह्मणमेव च । अध्वर्युः कीर्तयेत्तत्र रुद्रान्पंचांगसंयुतान्

ସେହିପରି ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ଓ ମଧୁ-ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ପାଠ କରିବେ। ସେଠାରେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ପୁରୋହିତ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ସହିତ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜପ/କୀର୍ତ୍ତନ କରିବେ।

Verse 24

देवव्रतं च गायत्रं सोमसूर्यव्रते तथा । एकविंशतिपर्यंतं तथान्यच्च रथंतरम्

ଏବଂ ଦେବବ୍ରତ ଓ ଗାୟତ୍ର; ସୋମବ୍ରତ ଓ ସୂର୍ୟବ୍ରତ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ—ଏକବିଂଶତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ରଥନ୍ତର ଆଦି ଅନ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବେ।

Verse 25

सौव्रतं संहिता विष्णोर्ज्येष्ठसाम तथैव च । सामवेदोक्तरुद्रांश्च भारुंडैः सामभिर्युतान्

ସେ ‘ସୌବ୍ରତ’, ବିଷ୍ଣୁ-ସଂହିତା ଓ ‘ଜ୍ୟେଷ୍ଠ-ସାମ’ ଜପ କରୁ; ଏବଂ ସାମବେଦୋକ୍ତ ରୁଦ୍ର-ପାଠଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରୁଣ୍ଡ-ସାମ ଗାନ ସହିତ ଗାଉ।

Verse 26

छंदोगः कीर्तयेत्तत्र यच्चान्यच्छांतिकं भवेत् । गर्भोपनिषदं चैव स्कंदसूक्तं तथापरम्

ସେଠାରେ ଛାନ୍ଦୋଗ ପୁରୋହିତ ଛାନ୍ଦୋଗ୍ୟ ସାମଗାନ ଓ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟ ଶାନ୍ତିକର୍ମ ବିଧିତ, ସେଗୁଡ଼ିକ ପାଠ କରୁ; ଗର୍ଭୋପନିଷଦ ଓ ସ୍କନ୍ଦ-ସୂକ୍ତ ଆଦି ମଧ୍ୟ।

Verse 27

नीलरुद्रैः समोपेतान्प्राणरुद्रांस्तथापरान् । नवरुद्रांश्च क्षुरिकानाद्यस्तत्र प्रकीर्तयेत्

ତାପରେ ସେ ରୁଦ୍ର-ସ୍ତୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଘୋଷଣା କରୁ—ନୀଳରୁଦ୍ର, ପ୍ରାଣରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପ ସହିତ; ଏବଂ ସେଠାରେ ପ୍ରଥମରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନବରୁଦ୍ର ଓ ‘କ୍ଷୁରିକା’ ସ୍ତବ ମଧ୍ୟ ପାଠ କରୁ।

Verse 28

ततः पुण्याहघोषेण गीतवादित्रनिस्वनैः । शुक्लमाल्यांबरधरः शुक्लचंदनचर्चितः

ତାପରେ ‘ପୁଣ୍ୟାହ’ ଘୋଷ ଓ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟର ନିନାଦ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଶ୍ୱେତ ମାଳା ଓ ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଶ୍ୱେତ ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ ହୋଇ (ଶୁଚିତାରେ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ)।

Verse 29

शुद्धिकामो व्रजेत्तत्र यत्र ते ब्राह्मणाः स्थिताः । प्रणम्य शिरसा तेषां ततोवाच्यस्तु मध्यगः

ଶୁଦ୍ଧି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ସେ ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ଯାଉ। ତାଙ୍କୁ ମସ୍ତକ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ କଥା କହୁ।

Verse 30

मदर्थं प्रार्थय त्वं हि सर्वानेतान्द्विजोत्तमान् । यतः शुद्धिं प्रयच्छंति प्रसादं कर्तुमर्हसि

ମୋ ନିମିତ୍ତେ ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କର; କାରଣ ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧି ଦାନ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଲାଭ କରିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 31

ततस्तु प्रार्थयेद्विप्रांस्तदर्थं च विशुद्धये । गर्तातीर्थोद्भवो विप्रो विनयावनतः स्थितः

ତାପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶୁଦ୍ଧିର ନିମିତ୍ତେ ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ। ଗର୍ତ୍ତା-ତୀର୍ଥୋଦ୍ଭବ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିନୟରେ ନତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 32

गोचर्मणि समालग्नः शुद्धिकामस्य तस्य च । प्रष्टव्यास्तु ततस्तेन सर्व एव द्विजोत्तमाः

ଶୁଦ୍ଧିକାମୀ ତାହାର ନିମିତ୍ତେ ଗୋଚର୍ମ ପତିଆଗଲା; ତାପରେ ସେ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପଚାରି ପରାମର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 33

एष शुद्धिकृते प्राप्तः सुदूरान्नागरो द्विजः । अस्य शुद्धिः प्रदातव्या युष्माकं रोचते यदि

ଏହି ନାଗର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅତି ଦୂରରୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଯଦି ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧି ଦିଆଯାଉ।

Verse 34

अथ तैर्वेदसूक्तेन निषेधो वा प्रवर्तनम् । वक्तव्यं वचसा नैव मम वाक्यमिदं स्थितम्

ତାପରେ ବେଦସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ନିଷେଧ କିମ୍ବା ଅନୁମତି ସୂଚିତ କରିବା ଉଚିତ; କେବଳ ନିଜ କଥାରେ କିଛି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏହା ମୋର ସ୍ଥିର ବଚନ।

Verse 35

ततश्च बहुलान्दृष्ट्वा ऋगध्वर्यूंस्ततः परम् । छादोग्यांश्च तथाद्यांश्च क्रमेण तु द्विजोत्तमाः

ତତଃ ସେ ଅନେକ ଋଗ୍ବେଦଜ୍ଞ ଓ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଯାଜକମାନଙ୍କୁ, ପରେ ଛାନ୍ଦୋଗ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ରମେ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 36

यदि तेषां मनस्तुष्टिर्जायते द्विजसत्तमाः । ततः सूक्तानि वाक्यानि सौम्यानि सुशुभानि च । वारुणानि तथैंद्राणि मांगल्यप्रभवाणि च

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ, ଯଦି ସେମାନଙ୍କ ମନେ ତୁଷ୍ଟି ଜନ୍ମେ, ତେବେ ସୁକଥିତ, ସୌମ୍ୟ, ଶୁଭ ଓ ଶୋଭନ ବାକ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ଏବଂ ବରୁଣସଦୃଶ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ମଙ୍ଗଳକର ଉକ୍ତିମାନେ ମଙ୍ଗଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 37

श्रेष्ठानि मंत्रलिंगानि वृद्धितुष्टिकराणि च । यदि नो मानसी तुष्टि स्तेषां चैव प्रजायते

ତେବେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ତୁଷ୍ଟିକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର-ଲକ୍ଷଣମାନେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମନେ ଯଦି ସେହି ମାନସିକ ତୁଷ୍ଟି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ…

Verse 38

तदा रौद्राणि याम्यानि नैरृत्यानि विशेषतः । आग्नेयानि त्वनिष्टानि तथा नाशकराणि च

ତେବେ ରୌଦ୍ର, ଯାମ୍ୟ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ନୈଋତ୍ୟ ପ୍ରକୃତିର ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକଟ ହୁଏ; ଏବଂ ଆଗ୍ନେୟ ଲକ୍ଷଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନିଷ୍ଟକର, ନାଶକର ହୁଏ।

Verse 39

अथ ये तत्र मूर्खाः स्युर्न वेदपठने रताः । पुष्पदानं तु वक्तव्यं तैः संतुष्टैर्द्विजोत्तमैः

ଏବଂ ଯଦି ସେଠାରେ ବେଦପାଠରେ ରତ ନଥିବା କିଛି ମୂର୍ଖ ଲୋକ ଥାଆନ୍ତି, ତେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପଦାନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେବେ।

Verse 40

सीत्कारः कुपितैः कार्यः संतोषेण विवर्जितैः । एवं सर्वेषु कृत्येषु न च कार्यो विनिर्णयः

କ୍ରୋଧିତ ଓ ସନ୍ତୋଷହୀନ ଲୋକେ ଅସନ୍ତୋଷରେ ‘ସୀତ୍କାର’ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 41

प्राकृतैर्वचनैश्चैव यथा कुर्वंति मानवाः । तथैव निर्णयस्यांते मध्यगेन विपश्चिता

ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସାଧାରଣ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଯେପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଜ୍ଞାନୀ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଅଗ୍ରସର ହେବା ଉଚିତ।

Verse 42

देयं तालत्रयं सम्यक्सर्वेषां निर्णयोद्भवे

ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ତିନି ତାଳ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 201

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागर प्रश्ननिर्णयवर्णनंनामैकोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ନାଗର ପ୍ରଶ୍ନ-ନିଷ୍ପତ୍ତି-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ଏକତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।