Adhyaya 184

Verse 1

। सूत उवाच । तृतीये च दिने प्राप्ते त्रयोदश्यां द्विजोत्तमाः । प्रातःसवनमादाय ऋत्विजः सर्व एव ते । स्वेस्वे कर्मणि संलग्ना यज्ञकृत्यसमुद्भवे

ସୂତ କହିଲେ— ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ତୃତୀୟ ଦିନରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥି ଆସିଲାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଋତ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରାତଃସବନ ଗ୍ରହଣ କରି ଯଜ୍ଞକୃତ୍ୟଜନିତ ନିଜ-ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିମଗ୍ନ ହେଲେ।

Verse 2

ततः प्रवर्तते यज्ञस्तदा पैतामहो महान् । सर्वकामसमृद्धस्तु सर्वैः समुदितो गुणैः

ତାପରେ ସେଇ ମହାନ୍ ପୈତାମହ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା— ସମସ୍ତ କାମନାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମନ୍ୱିତ।

Verse 3

दीयतां दीयतां तत्र भुज्यतां भुज्यतामिति । एकः संश्रूयते शब्दो द्वितीयो द्विजसंभवः

ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା— “ଦିଅ, ଦିଅ!” ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ— “ଭୁଞ୍ଜ, ଭୁଞ୍ଜ!”— ଏହା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭୂତ କୋଳାହଳ ଥିଲା।

Verse 4

नान्यस्तत्र तृतीयस्तु यज्ञे पैतामहे शुभे । यो यं कामयते कामं हेमरत्नसमुद्भवम्

ସେଇ ଶୁଭ ପୈତାମହ ଯଜ୍ଞରେ ତୃତୀୟ କୌଣସି ନାଦ ଥିଲା ନାହିଁ। ଯେ ଯେପରି କାମନା କରୁଥିଲା— ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ରତ୍ନଜନିତ (ଐଶ୍ୱର୍ୟ) ଇଚ୍ଛା—

Verse 5

स तत्प्राप्नोत्यसंदिग्धं वांछिताच्च चतुर्गुणम् । पक्वान्नस्य कृतास्तत्र दृश्यंते पर्वताः शुभाः

ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ— ଇଚ୍ଛିତଠାରୁ ଚତୁର୍ଗୁଣ ଅଧିକ। ସେଠାରେ ପକ୍ୱାନ୍ନର ଶୁଭ ଢେର ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

Verse 6

घृतक्षीर महानद्यो दानार्थं वित्तराशयः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः कश्चिज्ज्ञानी द्विजोत्तमाः

ଘୃତ ଓ କ୍ଷୀରର ମହାନଦୀମାନେ ଯେନ ଝରୁଥିଲେ, ଦାନାର୍ଥେ ଧନରାଶିର ଢେର ସଜା ଥିଲା। ସେଇ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 7

अतीतानागतान्वेत्ति वर्तमानं च यः सदा । स ब्रह्माणं नमस्कृत्य निविष्टश्च तदग्रतः

ଯେ ସଦା ଅତୀତ, ଅନାଗତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ଜାଣେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଲା।

Verse 8

कर्मांतरेषु विप्राणां स सर्वेषां द्विजोत्तमाः । कथयामास यद्वृत्तं बाल्यात्प्रभृति कृत्स्नशः

ବିପ୍ରମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମକାଣ୍ଡରେ ଲଗ୍ନ ଥିବାବେଳେ, ସେଇ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ କହିଲେ।

Verse 9

ततस्त ऋत्विजः सर्वे कौतुकाविष्टचेतसः । पप्रच्छुर्ज्ञानिनं तं च विस्मयोत्फुल्ललोचनाः

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଋତ୍ୱିଜ କୌତୁହଳାବିଷ୍ଟ ଚିତ୍ତରେ, ବିସ୍ମୟରେ ପ୍ରସାରିତ ନୟନ ସହିତ, ସେଇ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 10

विस्मृतानि स्मरंतस्ते निजकृत्यानि वै ततः । प्रोक्तानि गर्हणीयानि ह्यसंख्यातानि सर्वशः

ତାପରେ ସେମାନେ ଭୁଲିଯାଇଥିବା ନିଜ କୃତ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସର୍ବପ୍ରକାର ଅସଂଖ୍ୟ ଗର୍ହଣୀୟ କର୍ମମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 11

ततस्ते पुनरेवाथ पप्रच्छुर्ज्ञानिनं च तम् । लोकोत्तरमिदं ज्ञानं कथं ते संस्थितं द्विज

ତାପରେ ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ସେହି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— “ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହି ଲୋକୋତ୍ତର ଜ୍ଞାନ ତୁମ ମନେ କିପରି ସ୍ଥିର ହେଲା?”

Verse 12

को गुरुस्ते समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः । अहोज्ञानमहो ज्ञानं नैतद्दृष्टं श्रुतं च न

“ତୁମର ଗୁରୁ କିଏ? କହ; ଆମର କୌତୁହଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ। ଅହୋ ଜ୍ଞାନ, ଅହୋ ଜ୍ଞାନ— ଏପରି ନ ଦେଖିଛୁ, ନ ଶୁଣିଛୁ।”

Verse 13

यादृशं ते द्विजश्रेष्ठ दृश्यते पार्थसंस्थितम् । किं ब्रह्मणा स्वयं विप्र त्वमेवं प्रतिबोधितः

“ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମରେ ଯେ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଦୃଢ଼ ସ୍ଥିତି ଦେଖାଯାଏ— ହେ ବିପ୍ର, କି ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ଏଭଳି ପ୍ରବୋଧ କଲେ?”

Verse 14

किं वा हरेण तुष्टेन किं वा देवेन चक्रिणा । नान्यप्रबोधितस्यैवं ज्ञानं संजायते स्फुटम्

“କିମ୍ବା ପ୍ରସନ୍ନ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା? କାରଣ ଅନ୍ୟର ପ୍ରବୋଧ ବିନା ଏପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।”

Verse 15

अतिथिरुवाच । पिंगला कुररः सर्पः सारंगश्चैव यो वने । इषुकारः कुमारी च षडेते गुरवो मम

ଅତିଥି କହିଲେ— “ପିଙ୍ଗଳା, କୁରର ପକ୍ଷୀ, ସର୍ପ, ଏବଂ ବନରେ ବସୁଥିବା ସାରଙ୍ଗ (ହରିଣ); ଇଷୁକାର (ବାଣ ତିଆରିକାର) ଓ କୁମାରୀ— ଏହି ଛଅଜଣ ମୋର ଗୁରୁ।”

Verse 16

एतेषां चेष्टितं दृष्ट्वा ज्ञानं मे समुपस्थितम्

ଏମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଦେଖି ମୋ ମନରେ ଜ୍ଞାନ ଉଦିତ ହୋଇ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । कथयस्व महाभाग कथं ते गुरवः स्थिताः । कीदृशं च त्वया दृष्टं तेषां चैव विचेष्टितम्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ! କହ, ତୁମ ଗୁରୁମାନେ କେମିତି ଅବସ୍ଥିତ? ତୁମେ ସ୍ୱୟଂ କ’ଣ ଦେଖିଲ, ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଓ କ୍ରିୟା କେମିତି ଥିଲା?

Verse 18

कस्मिन्देशे त्वमुत्पन्नः कस्मिन्स्थाने वदस्व नः । किंनामा किं नु गोत्रश्च सर्वं विस्तरतो वद

ତୁମେ କେଉଁ ଦେଶରେ ଜନ୍ମିଲ, କେଉଁ ସ୍ଥାନର—ଆମକୁ କହ। ତୁମ ନାମ କ’ଣ, ତୁମ ଗୋତ୍ର କେଉଁଟି—ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 19

अतिथिरुवाच । आसन्नव पुरे विप्राश्चत्वारो ये विवासिताः । शुनःशेपोऽथ शाक्रेयो बौद्धो दांतश्चतुर्थकः

ଅତିଥି କହିଲେ—ଆସନ୍ନବ ନଗରରେ ଚାରିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିର୍ବାସିତ ଥିଲେ—ଶୁନଃଶେପ, ଶାକ୍ରେୟ, ବୌଦ୍ଧ, ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଦାନ୍ତ।

Verse 20

तेषां मध्ये तु यो बौद्धः शांतो दांत इति स्मृतः । छन्दोगगोत्रविख्यातो वेदवेदांगपारगः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୌଦ୍ଧ ନାମକ ଜଣେ ‘ଶାନ୍ତ’ ଓ ‘ଦାନ୍ତ’ ବୋଲି ସ୍ମରିତ; ଛାନ୍ଦୋଗ ଗୋତ୍ରରେ ବିଖ୍ୟାତ ଏବଂ ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 21

नागरेषु समुत्पन्नः पश्चिमेवयसि स्थितः । तस्याहं प्रथमः पुत्रः प्राणेभ्योऽपि सुहृत्प्रियः

ସେ ନାଗରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମି, ପଶ୍ଚିମବୟସରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର—ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସଖାସମ ପ୍ରିୟ।

Verse 22

ततोऽहं यौवनं प्राप्तो यदा द्विजवरोत्तम तदा मे दयितस्तातः पंचत्वं समुपागतः

ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି, ସେହି ସମୟରେ ମୋ ପ୍ରିୟ ପିତା ପଞ୍ଚତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ—ଅର୍ଥାତ୍ ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे राजा ह्यानर्ताधिपतिर्द्विजाः । सुतपास्तेन निर्दिष्टोऽहं तु कंचुकिकर्मणि

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଆନର୍ତ୍ତର ଅଧିପତି ରାଜା ସୁତପାସଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ମୋତେ କଞ୍ଚୁକି (ଅନ୍ତଃପୁର ସେବକ) କର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 24

शांतं दांतं समालोक्य विश्वस्तेन महात्मना । तस्य चांतःपुरे ह्यासीत्पिंगलानाम नायिका

ଶାନ୍ତ ଓ ଦାନ୍ତ ଭାବେ ଦେଖି ସେହି ମହାତ୍ମା ରାଜା (ମୋପରେ) ବିଶ୍ୱାସ କଲେ। ତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ପିଙ୍ଗଲା ନାମର ଏକ ପ୍ରଧାନ ନାୟିକା ଥିଲେ।

Verse 25

दौर्भाग्येण समोपेता रूपेणापि समन्विता । अथान्याः शतशस्तस्य भार्याश्चांतःपुरे स्थिताः

ସେ ଦୌର୍ଭାଗ୍ୟରେ ଆବୃତ ଥିଲେ, ତଥାପି ରୂପ-ଲାବଣ୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସେହି ରାଜାଙ୍କର ଶତଶଃ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଥିଲେ।

Verse 26

ताः सर्वा रजनीवक्त्रे व्याकुलत्वं प्रयांति च । आहरंति परान्गन्धान्धूपांश्च कुसुमानि च

ରାତ୍ରି ଆସିବା ସହିତ ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁଗନ୍ଧ, ଧୂପ ଓ ପୁଷ୍ପ ଆଣିଲେ।

Verse 27

विलेपनानि मुख्यानि सुरभीणि तथा पुरः । पुष्पाणि च विचित्राणि ह्यन्याः सूक्ष्मांबराणि च

ଆଗରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗନ୍ଧିତ ଲେପନ ରଖାଗଲା; ବିଚିତ୍ର ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଣାଗଲା।

Verse 28

तावद्यावत्स्थितः कालः शयनीयसमुद्भवः । मन्मथोत्साहसं युक्ताः पुलकेन समन्विताः

ଶୟନସୁଖରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ସେ ସମୟ ଯେତେଦିନ ରହିଲା, ସେତେଦିନ ସେମାନେ ମନ୍ମଥୋତ୍ସାହରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ରୋମାଞ୍ଚସହିତ ଥିଲେ।

Verse 29

एका जानाति मां सुप्तां नूनमाकारयिष्यति । अन्या जानाति मां चैव परस्परममर्षतः

ଜଣେ ଜାଣେ ଯେ ମୁଁ ଶୁଇଛି; ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଜଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ; ଅନ୍ୟଜଣେ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ—ଏବଂ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଅସହିଷ୍ଣୁ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 30

स्पर्धयन्ति प्रयुध्यन्ति विरूपाणि वदन्ति च । तासां मध्यात्ततश्चैका प्रयाति नृपसंनिधौ

ସେମାନେ ସ୍ପର୍ଧା କରନ୍ତି, ଝଗଡ଼ନ୍ତି ଓ କଟୁବାକ୍ୟ କହନ୍ତି; ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ରାଜାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଯାଏ।

Verse 31

शेषा वै लक्ष्यमासाद्य निःश्वस्य प्रस्वपन्ति च । दुःखार्ता न लभन्ति स्म ताश्च निद्रां पराभवात्

ଅନ୍ୟମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଶୋଇପଡ଼ନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ପରାଜୟହେତୁ ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ସତ୍ୟ ନିଦ୍ରା ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 32

कामेन पीडितांगाश्च बाष्पपूर्णेक्षणाः स्थिताः

କାମନାରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ପୀଡିତ ଥିଲା, ଏବଂ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ସେମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 33

आशा हि परमं दुःखं निराशा परमं सुखम् । आशानिराशां कृत्वा च सुखं स्वपिति पिंगला

ଆଶା ହିଁ ପରମ ଦୁଃଖ, ନିରାଶା (ପ୍ରତ୍ୟାଶା-ରହିତତା) ପରମ ସୁଖ। ଆଶା-ନିରାଶା ତ୍ୟାଗ କରି ପିଙ୍ଗଳା ସୁଖରେ ଶୋଇଥାଏ।

Verse 34

न करोति च शृंगारं न स्पर्धां च कदाचन । न व्याकुलत्वमापेदे सुखं स्वपिति पिंगला

ସେ ଶୃଙ୍ଗାର କରେନାହିଁ, କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଧା କରେନାହିଁ; ସେ ବ୍ୟାକୁଳତାକୁ ପାଉନାହିଁ—ପିଙ୍ଗଳା ସୁଖରେ ଶୋଇଥାଏ।

Verse 35

ततो मयापि तद्दृष्ट्वा तस्याश्चेष्टितमुत्तमम् । आशाः सर्वाः परित्यक्ताः स्वपिमीह ततः सुखी

ତାହାପରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଆଶା ପରିତ୍ୟାଗ କଲି; ତେଣୁ ଏବେ ମୁଁ ଏଠାରେ ସନ୍ତୋଷରେ ଶୋଇଛି।

Verse 36

ये स्वपंति सुखं रात्रौ तेषां कायाग्निरिध्यते । आहारं प्रतिगृह्णाति ततः पुष्टिकरं परम्

ଯେମାନେ ରାତିରେ ସୁଖରେ ଶୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହାଗ୍ନି ଭଲଭାବେ ଦୀପ୍ତ ହୁଏ। ତାପରେ ଶରୀର ଆହାରକୁ ଯଥାବିଧି ଗ୍ରହଣ କରେ, ଏବଂ ତାହାରୁ ପରମ ପୁଷ୍ଟିକର କଲ୍ୟାଣ ଜନ୍ମେ।

Verse 37

तदेत्कारणं जातं मम तेजो भिवृद्धये । गुरुत्वे पिंगला जाता तेन सा मे द्विजोत्तमाः

ଏହି କାରଣରୁ—ମୋ ତେଜର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ—ଏହା ଘଟିଲା। ପିଙ୍ଗଲା ସତ୍ୟ ଗାମ୍ଭୀର୍ୟ (ଗୁରୁତ୍ୱ) ପ୍ରାପ୍ତ କଲା; ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସେ ମୋର ଗୁରୁ ହେଲା।

Verse 38

आशापाशैः परीतांगा ये भवन्ति नरो र्दिताः । ते रात्रौ शेरते नैव तदप्राप्तिविचिन्तया

ଆଶାର ପାଶରେ ସବୁଦିଗରୁ ବନ୍ଧା ପଡ଼ି କ୍ଲେଶିତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଚାହିତା ବସ୍ତୁ ନ ମିଳିବାର ଚିନ୍ତାରେ ରାତିରେ ଶୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 39

नैवाग्निर्दीप्यते तेषां जाठरश्च ततः परम् । आहारं वांछते नैव तन्न तेजोभिवर्धनम्

ସେମାନଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଦୀପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ—ଜଠରାଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ଆହାରକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ତେଜ ଓ ବଳ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ନାହିଁ।

Verse 40

सर्वस्य विद्यते प्रांतो न वांछायाः कथंचन

ସବୁ କିଛିର ଶେଷ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଇଚ୍ଛାର କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଶେଷ ନାହିଁ।

Verse 41

यथायथा भवेल्लाभो वांचितस्य नृणामिह । हविषा कृष्णवर्त्मेव वृद्धिं याति तथातथा

ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେତେ ଯେତେ ଇଚ୍ଛିତ ଲାଭ ପାଏ, ସେତେ ସେତେ ତୃଷ୍ଣା ମଧ୍ୟ ବଢ଼େ; ହବିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଅଧିକ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ।

Verse 42

यथा शृंगं रुरोः काये वर्धमानस्य वर्धते । एवं तृष्णापि यत्नेन वर्धमानेन वर्धते

ଯେପରି ବଢ଼ୁଥିବା ହରିଣର ଦେହରେ ଶିଙ୍ଗ ବଢ଼େ, ସେପରି ତୃଷ୍ଣା ମଧ୍ୟ—ତାହା ପାଇଁ ଯେତେ ଯତ୍ନ ବଢ଼େ—ସେତେ ବଢ଼ିଯାଏ।

Verse 43

एवं ज्ञात्वा महाभागः पुरुषेण विजानता । दिवा तत्कर्म कर्तव्यं येन रात्रौ सुखं स्वपेत्

ଏହା ଜାଣି ବିବେକୀ ଓ ଭାଗ୍ୟବାନ ପୁରୁଷ ଦିନେ ଏମିତି କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ରାତିରେ ସେ ସୁଖରେ ଶାନ୍ତିରେ ଶୋଇପାରିବ।

Verse 184

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मयज्ञे तृतीयदिवसे पिंगलोपाख्यानवर्णनंनाम चतुरशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞର ତୃତୀୟ ଦିନର ‘ପିଙ୍ଗଲୋପାଖ୍ୟାନବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 184ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।