Adhyaya 174

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि वो वच्मि लिंगं यत्तत्र संस्थितम् । स्थापितं पिप्पलादेन कंसारेश्वरमित्यहो

ସୂତ କହିଲେ—ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅନ୍ୟ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି। ତାହା ପିପ୍ପଲାଦ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ, ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ‘କଂସାରେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 3

यस्मिन्दृष्टे तु लोकानां पापं याति दिनोद्भवम् । नते षाण्मासिकं चैव पूजिते वर्षसंभवम् । ऋषय ऊचुः । पिप्पलादेन यल्लिंगं स्थापितं सूतनन्दन । कंसारेश्वरमित्युक्तं कस्मात्तच्च ब्रवीहि नः

ଯାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଦିନକୁ ଦିନ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଯାହାକୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଛଅ ମାସର ସଞ୍ଚିତ ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ; ଏବଂ ଯାହାକୁ ପୂଜା କଲେ ଏକ ବର୍ଷର ପାପ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୁଏ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତନନ୍ଦନ! ପିପ୍ପଲାଦ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ‘କଂସାରେଶ୍ୱର’ ବୋଲି କାହିଁକି କୁହାଯାଏ? ଆମକୁ କହ।

Verse 4

क एष पिप्पलादस्तु कस्य पुत्रो वदस्व नः । किमर्थं स्थापितं लिंगं क्षेत्रे तत्र महात्मना

ଏହି ପିପ୍ପଲାଦ କିଏ, ଏବଂ ସେ କାହାର ପୁତ୍ର? ଆମକୁ କୁହ। ସେହି ମହାତ୍ମା ସେଇ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଲିଙ୍ଗଟି କାହିଁକି ସ୍ଥାପନ କଲେ?

Verse 5

सूत उवाच । प्रश्नभारो महानेष भवद्भिः समुदाहृतः । तथापि कथयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयंभुवम्

ସୂତ କହିଲେ—ଆପଣମାନେ ପ୍ରଶ୍ନମାନଙ୍କର ଭାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ କରିଛନ୍ତି। ତଥାପି ମୁଁ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବି।

Verse 6

याज्ञवल्क्यस्यभगिनी कंसारीति च विश्रुता । कुमारब्रह्मचर्येण तप स्तेपे सुदारुणम्

ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଭଗିନୀ ‘କଂସାରୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; କୁମାରୀବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ପାଳନ କରି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ତପ କଲେ।

Verse 7

याज्ञवल्क्याश्रमे पुण्ये बांधवेन समन्विता । कस्यचित्त्वथ कालस्य याज्ञवल्क्यस्य भो द्विजाः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, କିଛି କାଳ ପରେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ ଗୋଟିଏ ନାରୀ ନିଜ ବାନ୍ଧବ ସହିତ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

Verse 8

चस्कन्द रेतः स्वप्नांते दृष्ट्वा कांचिद्वराप्सराम् । तारुण्यभावसंस्थस्य तपोयुक्तस्य सद्द्विजाः

ହେ ସଦ୍ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସ୍ୱପ୍ନାନ୍ତେ ଗୋଟିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରାକୁ ଦେଖି, ଯୌବନାବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ସେଇ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ରେତଃ ସ୍ଖଳିତ ହେଲା।

Verse 9

रेतसा तस्य महता परिधानं परिप्लुतम् । तच्च तेन परित्यक्तं प्रभाते समुपस्थिते

ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟଧିକ ରେତଃ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ପରିଧାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିଜିଗଲା; ପ୍ରଭାତ ଆସିଲେ ସେ ତାହାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 10

कंसारिकाऽथ जग्राह स्नानार्थं वसनं च तत् । अमोघरेतसा क्लिन्नमजानन्ती द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତାପରେ କଂସାରିକା ସ୍ନାନାର୍ଥେ ସେଇ ବସନଟି ନେଲେ; ଏହା ଅମୋଘ ରେତଃରେ କ୍ଲିନ୍ନ ବୋଲି ସେ ଜାଣିନଥିଲେ।

Verse 11

कुर्वन्त्या यजनं तस्या जलं वीर्यसमन्वितम् । प्रविष्टं भगमध्ये तु ऋतुकाल उपस्थिते

ସେ ଯଜନକର୍ମ କରୁଥିବାବେଳେ ଋତୁକାଳ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲାପରେ ବୀଜସମନ୍ୱିତ ଜଳ ତାହାର ଗର୍ଭାଶୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 12

ततो गर्भः समभवत्तस्यास्तूदरमध्यगः । वृद्धिं चाप्यगमन्नित्यं शुक्लपक्षे यथोडुराट्

ତାପରେ ତାହାର ଉଦରମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏବଂ ସେ ନିତ୍ୟ ନିତ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା, ଯେପରି ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଚନ୍ଦ୍ର ବଢ଼େ।

Verse 13

साऽपि तं गर्भमादाय स्वोदरस्थं तपस्विनी । दुःखेन महता युक्ता लज्जयाऽथ तदाऽवृता

ସେ ତପସ୍ୱିନୀ ନିଜ ଉଦରସ୍ଥ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରି ମହାଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେଲା ଏବଂ ସେତେବେଳେ ଲଜ୍ଜାରେ ଆବୃତ ହେଲା।

Verse 14

चिन्तयामास सुचिरं विस्मयेन समन्विता । गोपायन्ती तदाऽत्मानं दर्शनं याति नो नृणाम्

ସେ ବିସ୍ମୟସହିତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କଲା; ନିଜକୁ ଗୋପନ କରି ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଯାଇନାହିଁ।

Verse 15

व्रतचर्यामिषं कृत्वा सदा रहसि संस्थिता । संप्राप्ते दशमे मासि निशीथे समुपस्थिते । तस्याः कुमारको जातो वालार्कसदृशद्युतिः

ବ୍ରତଚର୍ୟା ପାଳନ କରି ସେ ସଦା ଗୁପ୍ତରେ ରହିଲା; ଦଶମ ମାସ ଆସି, ନିଶୀଥେ ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲାବେଳେ, ଉଦୟସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଏକ କୁମାରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।

Verse 16

अथ सा तं समा दाय सूक्ष्मवस्त्रेण वेष्टितम् । कृत्वा जगाम चारण्यं मनुष्यपरिवर्जितम् । अश्रुपूर्णेक्षणा दीना रुदन्ती गुप्तमेव च

ତାପରେ ସେ ଶିଶୁଟିକୁ ନେଇ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି, ମନୁଷ୍ୟଶୂନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲା। ଦୀନ ହୋଇ, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ, ଗୁପ୍ତଭାବେ କାନ୍ଦୁଥିଲା।

Verse 17

ततो गत्वा च साऽश्वत्थं विजने सुमहत्तरम् । तस्याधस्ताद्विमुच्याथ वाक्यमेतदुवाच ह

ତାପରେ ସେ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ପାଖକୁ ଗଲା। ତାହାର ତଳେ (ଶିଶୁଟିକୁ) ରଖି, ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 18

अश्वत्थ विष्णुरूपोऽसि त्वं देवेषु प्रतिष्ठितः । तस्माद्रक्षस्व मे पुत्रं सर्वतस्त्वं वनस्पते

ହେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ! ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁରୂପ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତେଣୁ ହେ ବନସ୍ପତେ, ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 19

एष ते शरणं प्राप्तो मम पुत्रस्तु बालकः । पापाया निर्दयायाश्च तस्माद्रक्षां समाचर

ଏହି ମୋ ପୁତ୍ର, ଏହି ଛୋଟ ବାଳକ, ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି। ତେଣୁ ପାପିଣୀ ଓ ନିର୍ଦୟ (ଭୟ/ଆପଦ) ଠାରୁ ତାକୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 20

एवमुक्त्वा रुदित्वा च सुचिरं सा तपस्विनी । जगाम स्वाश्रमं पश्चाद्वाष्पव्याकुललोचना

ଏଭଳି କହି ସେ ତପସ୍ୱିନୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ କାନ୍ଦିଲା। ପରେ ଅଶ୍ରୁରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନ ସହିତ ସେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲା।

Verse 21

यावद्रोदिति सा माता तस्याधस्ताद्वनस्पतेः । तावदाकाशजा वाणी संजाता मेघनिःस्वना

ସେଇ ମାତା ସେ ମହାବୃକ୍ଷର ତଳେ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ, ଆକାଶରୁ ମେଘଗର୍ଜନା ପରି ଗମ୍ଭୀର ବାଣୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 22

मा त्वं शोकं कुरुष्वास्य बालकस्य कृते शुभे । एष शापादुतथ्यस्य ज्येष्ठभ्रातुर्बृहस्पतिः । अवतीर्णो धरापृष्ठे योग्यतां समवाप्स्यति

ହେ ଶୁଭେ, ଏହି ଶିଶୁ ପାଇଁ ଶୋକ କରନି। ଏ ଉତଥ୍ୟଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭ୍ରାତା ବୃହସ୍ପତି; ଶାପବଶେ ଧରାପୃଷ୍ଠେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଏଠାରେ ନିଜ ନିୟତ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଉତ୍କର୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

Verse 23

एष चाथर्वणं वेदं शतकल्पं सुविस्तरम् । शतभेदं च नवधा पंचकल्पं करिष्यति

ସେ ଅଥର୍ବବେଦକୁ ମଧ୍ୟ ସୁବିସ୍ତାରେ ଶତକଳ୍ପରୂପେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିବେ; ତାହାକୁ ଶତ ଶାଖାରେ ବିଭକ୍ତ କରି ନବଧା ଓ ପଞ୍ଚକଳ୍ପ ଭାବେ କ୍ରମବଦ୍ଧ କରିବେ।

Verse 24

पिप्पलस्य तरोरेष रसं संभक्षयिष्यति । पिप्पलाद इति ख्यातस्ततो लोके भविष्यति

ସେ ପିପ୍ପଳ ବୃକ୍ଷର ରସ ଭକ୍ଷଣ କରିବେ; ତେଣୁ ଲୋକେ ‘ପିପ୍ପଳାଦ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।

Verse 25

या त्वं विस्मयमापन्ना पुरुषेण विना शिशुः । संजातोऽयं मम प्रांशुस्ततस्तत्कारणं शृणु

ପୁରୁଷ ବିନା ଏହି ଶିଶୁ—ମୋ ତେଜସ୍ବୀ ପୁତ୍ର—ଜନ୍ମିଛି ବୋଲି ତୁମେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇଛ; ତେଣୁ ତାହାର କାରଣ ଶୁଣ।

Verse 26

स्नानवस्त्रं च ते भ्रातू रेतसा यत्परिप्लुतम् । तत्त्वया ऋतुकाले तु परिधानं कृतं शुभे

ହେ ଶୁଭେ! ତୋର ଭାଇଙ୍କ ସ୍ନାନବସ୍ତ୍ର ଯାହା ରେତସରେ ସିକ୍ତ ଥିଲା, ସେହି ବସ୍ତ୍ରକୁ ତୁ ଋତୁକାଳରେ ପରିଧାନ କରିଥିଲୁ।

Verse 27

स्नानकाले तु तोयानि रेतोदकमथास्पृशन् । अमोघरेतसा तेन पुत्रोऽयं तव संस्थितः

ସ୍ନାନକାଳେ ଜଳ ରେତୋଦକକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲା; ସେହି ଅମୋଘ ରେତସର ପ୍ରଭାବରେ ଏହି ତୋର ପୁତ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।

Verse 28

एवं ज्ञात्वा महाभागे यद्युक्तं तत्समाचर

ହେ ମହାଭାଗେ! ଏପରି ଜାଣି, ଯାହା ଯୁକ୍ତ ଓ ଉଚିତ, ସେହି କର।

Verse 29

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा देवलोकस्यवज्रपातोपमं वचः । हाहाकारपरा भूत्वा निपपात धरातले

ସୂତ କହିଲେ: ଦେବଲୋକରେ ବଜ୍ରପାତ ସମ ତାହା ବଚନ ଶୁଣି ସେ ହାହାକାରରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ଧରାତଳେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 30

छिन्नवृक्षलता यद्वत्पतिता सा तपस्विनी

ସେ ତପସ୍ବିନୀ ଗଛରୁ ଛିନ୍ନ ଲତା ପରି ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 31

चिरायन्त्यां तु तस्यां स याज्ञवल्क्यो महामुनिः । शून्यं तमाश्रमं दृष्ट्वा पप्रच्छान्यान्मुनीश्वरान्

ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେରି କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାମୁନି ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଦେଖି ଅନ୍ୟ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।

Verse 32

क्व च मे भगिनी याता कंसारी सुतपस्विनी । तया विनाऽद्य मे सर्वं शून्यमाश्रममंडलम्

‘ମୋ ଭଗିନୀ କଂସାରି, ସେ ସୁତପସ୍ୱିନୀ କେଉଁଠି ଗଲା? ତାଙ୍କ ବିନା ଆଜି ମୋର ସମଗ୍ର ଆଶ୍ରମ-ମଣ୍ଡଳ ଶୂନ୍ୟ ଲାଗୁଛି।’

Verse 33

आचख्यौ तापसः कश्चिद्भगिनी ते यवीयसी । निश्चेष्टा पतिता भूमावश्वत्थस्य समीपतः

ଜଣେ ତାପସ କହିଲେ—‘ଆପଣଙ୍କ କନିଷ୍ଠା ଭଗିନୀ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ନିକଟେ ଭୂମିରେ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି।’

Verse 34

मया दृष्टा मुनिश्रेष्ठ तां त्वं भावय मा चिरम् । अथासौ त्वरया युक्तः संभ्रांतस्तु प्रधावितः

‘ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି; ଦେରି ନକରି ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କର ସେବା-ସୁଧା ନିଅ।’ ଏହା ଶୁଣି ସେ ଆତୁର ଓ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ଦ୍ରୁତ ଧାଇଲେ।

Verse 35

यत्र सा कथिता तेन तापसेन तपस्विनी । वीक्षते यावत्तत्रस्था श्वसमाना व्यवस्थिता

ସେ ତାପସ ଯେଉଁଠି କହିଥିଲେ, ସେଠିଏ ସେ ତପସ୍ୱିନୀ ଥିଲେ; ପଡ଼ିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ଦେଖାଗଲା।

Verse 36

अथ तोयेन शीतेन सेचयित्वा मुहुर्मुहुः । दत्त्वा भूयोऽपि वातं च यावच्चक्रे सचेतनाम् । तावत्कात्यायनी प्राप्ता मैत्रेयी च ससंभ्रमम्

ତାପରେ ସେ ଶୀତଳ ଜଳରେ ତାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଛିଟାଇ ଏବଂ ପୁଣି ବାୟୁରେ ପଖା କରି ତାକୁ ଚେତନାକୁ ଆଣିଲା। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କାତ୍ୟାୟନୀ ଆସିଲେ, ମୈତ୍ରେୟୀ ମଧ୍ୟ ଭୟାକୁଳ ହୋଇ ଆସିଲେ।

Verse 37

किमिदं किमिदं जातं ननांदर्वद मा चिरम्

ଏହା କ’ଣ—କ’ଣ ଘଟିଲା? ଶୀଘ୍ର କୁହ; ବିଳମ୍ବ କରନି।

Verse 38

किं वा भूतगृहीताऽसि माहेंद्रेण ज्वरेण वा

ନାହିଁ କି—ତୁମେ ଭୂତଗ୍ରହୀତା ହୋଇଛ କି, ନା ମାହେନ୍ଦ୍ର ଜ୍ୱରରେ ପୀଡିତ?

Verse 39

अथ सा चेतनां लब्ध्वा याज्ञ वल्क्यं पुरः स्थितम् । भार्यया सहितं दृष्ट्वा व्रीडयाऽसून्मुमोच ह

ତାପରେ ସେ ଚେତନା ଲାଭ କରି, ସମ୍ମୁଖରେ ଭାର୍ଯ୍ୟାସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ଲଜ୍ଜାରେ ଆବୃତ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 40

अथ तां च मृतां दृष्ट्वा रुदित्वा च चिरं द्विजाः । याज्ञवल्क्यः सभार्यस्तु दत्त्वा वह्निं च शोकधृक् । जगाम स्वाश्रमं पश्चाद्दत्त्वा च सलिलाञ्जलिम्

ତାକୁ ମୃତ ଦେଖି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରୁଦନ କଲେ। ପରେ ଶୋକାକୁଳ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାସହିତ ତାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ସମର୍ପଣ କରି ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟି କଲେ; ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ ପଛରେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 41

सोऽपि बालोऽथ ववृधे पिप्पलास्वादपुष्टिधृक् । अश्वत्थस्य तले तस्य वृद्धिं याति शनैःशनैः

ସେହି ବାଳକଟି ମଧ୍ୟ ପରେ ପିପ୍ପଳ ଫଳର ଆସ୍ୱାଦରେ ପୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବଢ଼ିଲା। ସେଇ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛତଳେ ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଦେହବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।

Verse 42

कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदो मुनिसत्तमः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तेन मार्गेण चागतः

କିଛି ସମୟ ପରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେଇ ମାର୍ଗ ଦେଇ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 43

स दृष्ट्वा बालकं तत्र द्वादशार्कसमप्रभम् । एकाकिनं वने शून्ये पिप्पलास्वादतत्परम् । पप्रच्छ विस्मयाविष्ट एकाकी को भवानिह

ସେଠାରେ ବାରୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୂନ୍ୟ ବନରେ ଏକା ପିପ୍ପଳ ଫଳର ଆସ୍ୱାଦରେ ଲଗ୍ନ ବାଳକକୁ ଦେଖି, ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ କିଏ, ଏଠି ଏକା?”

Verse 44

वने शून्ये महारौद्रे सिंहव्याघ्रसमाकुले । क्व ते माता पिता चैव किमर्थं चेह तिष्ठसि

“ଏହି ଶୂନ୍ୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ବନରେ ସିଂହ-ବ୍ୟାଘ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ—ତୋ ମାତା ପିତା କେଉଁଠି? ତୁ କାହିଁକି ଏଠି ରହିଛୁ?”

Verse 45

निवससि कथं चैव सर्वं मे विस्तराद्वद

“ତୁ ଏଠି କିପରି ବସୁଛୁ? ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।”

Verse 46

पिप्पलाद उवाच । नाहं जानामि पितरं मातरं न च बांधवम् । नापि त्वां कोऽत्र चा यातो मम पार्श्वे तु सांप्रतम्

ପିପ୍ପଲାଦ କହିଲେ—ମୁଁ ମୋ ପିତାକୁ, ମାତାକୁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ବାନ୍ଧବକୁ ଜାଣେନି। ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେନି; ତୁମେ କିଏ, ଯେ ଏମାତ୍ରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ?

Verse 47

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा मुनीश्वरः । ततस्तं प्रहसन्प्राह ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

ସୂତ କହିଲେ—ତାହାର କଥା ଶୁଣି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି ଚିନ୍ତା କଲେ। ପରେ ଦିବ୍ୟଦୃଷ୍ଟିରେ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି, ହସି ହସି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 48

नारद उवाच । मया ज्ञातोऽसि वत्स त्वं याज्ञवल्क्यस्य रेतसा । दैवयोगात्समुत्पन्नो भगिन्या उदरे ह्यृतौ

ନାରଦ କହିଲେ—ବତ୍ସ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିଲି; ତୁମେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ରେତସ୍‌ରୁ ଜନ୍ମିତ। ଦୈବଯୋଗରେ, ଋତୁକାଳେ, ତାଙ୍କ ଭଗିନୀର ଗର୍ଭରେ ତୁମର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି।

Verse 49

उतथ्यशापदोषेण देवाचार्यो बृहस्पतिः । देवकार्यस्य सिद्ध्यर्थं तस्मात्तच्छृणु कारणम्

ଉତଥ୍ୟଙ୍କ ଶାପଦୋଷରେ ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତେଣୁ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଏହାର କାରଣ ଶୁଣ।

Verse 51

नवशाखः पंचकल्पस्त्वया कार्यः सुखावहः

ତୁମେ ‘ନବଶାଖ’ ଓ ‘ପଞ୍ଚକଳ୍ପ’ ନାମକ ନିୟମ-ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ଏହା ସୁଖ ଓ କଳ୍ୟାଣଦାୟକ।

Verse 52

तव मात्रा महाभाग रेतसा च परिप्लुतम् । यद्वस्त्रं याज्ञवल्क्यस्य परिधानं कृतं च यत्

ହେ ମହାଭାଗ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଯେ ପରିଧାନବସ୍ତ୍ର ତୁମ ମାତା ଉଠାଇ ଧାରଣ କଲେ, ସେହି ବସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ ରେତସରେ ସିକ୍ତ ଥିଲା।

Verse 53

भगिन्या सुतपस्विन्या स्नानार्थं न च काम्यया । तद्रेतो जलमिश्रं तु भगमध्ये विनिर्गतम्

ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୱିନୀ ଭଗିନୀ ଏହା ସ୍ନାନାର୍ଥେ ହିଁ କଲେ, କାମନାରୁ ନୁହେଁ। ସେହି ରେତସ ଜଳସହ ମିଶି ପରେ ଗର୍ଭମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 54

अमोघं तेन संभूतस्त्वमत्र जगतीतले । माता वै मृत्युमापन्ना ज्ञात्वैवं लज्जया तया

ଏହିପରି ତୁମେ ପୃଥିବୀତଳେ ଅମୋଘ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲ। କିନ୍ତୁ ମାତା ଏହା ଜାଣି ଲଜ୍ଜାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 55

चमत्कारपुरे तुभ्यं मातुलो जनकस्तथा । संतिष्ठते महाभाग तत्पार्श्वे त्वमितो वज

ହେ ମହାଭାଗ, ଚମତ୍କାରପୁରରେ ତୁମ ମାତୁଳ ଜନକ ବସନ୍ତି। ତେଣୁ ଏଠାରୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରୁହ।

Verse 56

सांप्रतं व्रतकालस्ते वर्षं चैवाष्टमं स्थितम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य लज्जयाऽधोमुखः स्थितः

ଏବେ ତୁମର ବ୍ରତକାଳ ଆସିଛି, ତୁମ ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲା।

Verse 57

ततश्चिरेण दीनं स वाक्यमेतदुवाच तम् । किं मया पापमाख्याहि पूर्वदेहांतरे कृतम्

ତାପରେ ବହୁ ସମୟ ପରେ ସେ ଦୀନ ହୋଇ ତାହାକୁ କହିଲା— “କହନ୍ତୁ, ପୂର୍ବଦେହାନ୍ତରେ ମୁଁ କେଉଁ ପାପ କରିଥିଲି?”

Verse 58

येनेदं गर्हितं जन्म वियोगो मातृसंभवः । परित्यक्ष्यामि जीवं स्वं दुःखेनानेन सन्मुने

“ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିନ୍ଦିତ ଜନ୍ମ—ମାତୃବିୟୋଗରୁ ଜନ୍ମିତ—ହେ ସନ୍ମୁନେ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ମୁଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବି।”

Verse 59

नारद उवाच । न त्वया दुष्कृतं किंचित्पूर्वदेहांतरे कृतम् । परं येन सुसंजातं तवेदं व्यसनं शृणु

ନାରଦ କହିଲେ— “ପୂର୍ବଦେହାନ୍ତରେ ତୁମେ କିଛି ଦୁଷ୍କୃତ କରିନାହ। କିନ୍ତୁ ଯେ କାରଣରୁ ଏହି ବିପଦ ତୁମକୁ ଆସିଛି, ତାହା ଶୁଣ।”

Verse 60

जन्मस्थेन भवाञ्जातः शनिना नाऽत्र संशयः । तेनावस्थामिमां प्राप्तो नान्यदस्ति हि कारणम्

“ଜନ୍ମକାଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶନି ଦ୍ୱାରା ହିଁ ତୁମେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କାରଣ ନାହିଁ।”

Verse 61

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कोपसंरक्तलोचनः । ऊर्ध्वमालोकयामास समुद्दिश्य शनैश्चरम्

ତାହାର କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ନୟନ ହୋଇ ସେ ଉପରକୁ ଚାହିଲା ଏବଂ ଶନୈଶ୍ଚରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦୃଷ୍ଟି ନିଶ୍ଚଳ କଲା।

Verse 62

तस्य दृष्टिनिपातेन न्यपतत्स तु तत्क्षणात् । विमानात्स्वाद्रवेः पुत्रो ययातिरिव नाहुषः

ତାହାର କେବଳ ଦୃଷ୍ଟିପାତରେ ସେ ସେହି କ୍ଷଣେ ନିଜ ବିମାନରୁ ପତିତ ହେଲା—ନାହୁଷପୁତ୍ର ଯୟାତି ପତିତ ହେବା ପରି।

Verse 63

अधोवक्त्रो द्विजश्रेष्ठाः पितुरादेशमाश्रितः । बालभावेऽपि तेनैव दग्धौ पादौ तदा रवेः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ସେ ଅଧୋମୁଖ ଥିଲା ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲା; ତଥାପି ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ସେହି କର୍ମରେ ତେବେ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ପାଦ ଦଗ୍ଧ ହେଲା।

Verse 64

अथ तं नारदः प्राह पतमानमधोमुखम् । बाल्यभावादनेन त्वं पातितोऽसि शनैश्चर

ତେବେ ନାରଦ ଅଧୋମୁଖେ ପତିତ ହେଉଥିବା ତାହାକୁ କହିଲେ—“ହେ ଶନୈଶ୍ଚର! ଏହି ବାଲ୍ୟଭାବର କାର୍ଯ୍ୟରୁ ତୁମେ ପାତିତ ହୋଇଛ।”

Verse 65

तस्मान्मा वीक्षयस्वैनं भविष्यति प्रकोपभाक् । मा पतस्व तथा भूमौ बलान्मद्वाक्यसंभवात्

ଏହେତୁ ତାହାକୁ ଦେଖନି; ସେ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହେବ। ଏବଂ ମୋ ବାକ୍ୟବଳରୁ ଜନିତ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ରୋକାଯାଇ, ସେପରି ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଅନି।

Verse 66

स्तंभयित्वा तथाप्येवं गगनस्थं शनैश्चरम् । ततः प्रोवाच तं बालं पिप्पलादं मुनीश्वरः

ଏଭଳି ଗଗନସ୍ଥ ଶନୈଶ୍ଚରକୁ ସ୍ତମ୍ଭିତ କରି, ପରେ ମୁନୀଶ୍ୱର ସେହି ବାଳକ ପିପ୍ପଲାଦକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 67

मा कोपं कुरु बाल त्वमेष सूर्यसुतो ग्रहः । देवानामपि पीडां च कुरुतेऽष्टमराशिगः

ହେ ବତ୍ସ, କ୍ରୋଧ କର ନାହିଁ। ଏ ହେଉଛନ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ଗ୍ରହ। ଯେତେବେଳେ ସେ ଅଷ୍ଟମ ରାଶିରେ ଥାଆନ୍ତି, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି।

Verse 68

जन्मस्थस्तु विशेषेण द्वितीयस्तु तथापरः । यद्येष कुपितस्त्वां तु वीक्षयिष्यति कर्हिचित्

ବିଶେଷକରି ଜନ୍ମସ୍ଥାନରେ ଏବଂ ସେହିପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ। ଯଦି ଏ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁମକୁ କେବେ ଦେଖିବେ,

Verse 69

करिष्यति न संदेहो भस्मराशिं ममाग्रतः । अनेन वीक्षितौ पादौ जातमात्रेण सूर्यकौ

ତେବେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ମୋ ସାମନାରେ ଭସ୍ମର ଗଦା କରିଦେବେ। ଜନ୍ମ ହେବା ମାତ୍ରେ ଏହାର ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିବାରୁ ଦୁଇ ପାଦ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

Verse 70

आयातस्य तु तुष्टस्य पुत्रदर्शनवाञ्छया । अन्तर्धानीकृते वस्त्रे ज्ञात्वा तं रौद्रचक्षुषम्

ପୁତ୍ର ଦର୍ଶନ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଯେତେବେଳେ ସେ ଆସିଲେ, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ବସ୍ତ୍ର ଦୂର କରାଗଲା, ସେ ତାଙ୍କୁ ଉଗ୍ର ନେତ୍ର ବିଶିଷ୍ଟ ବୋଲି ଜାଣିଲେ।

Verse 71

ततो दग्धावुभौ चापि तिष्ठतश्चर्म वेष्टितौ । दृश्येतेऽद्यापि मूर्त्तौ तौ घटितायां धरातले

ତେବେ ଚର୍ମରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ସେହି ଦୁଇଜଣ ଛିଡ଼ା ହୋଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ହିଁ ଜଳିଗଲେ। ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେହି ଦୁଇ ମୂର୍ତ୍ତି ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ସ୍ଥାପିତ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 72

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य स बालकः । भयेन महता युक्तस्ततः पप्रच्छ तं मुनिम्

ସୂତ କହିଲେ—ନାରଦଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ସେ ବାଳକ ମହାଭୟରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ପରେ ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା।

Verse 73

कथं यास्यति मे तुष्टिं वदैष मम सन्मुने । अज्ञानात्पातितो व्योम्नः शक्तिं चास्याविजानता

ହେ ସନ୍ମୁନି, କହନ୍ତୁ—ସେ ମୋପରେ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେବ? ତାହାର ଶକ୍ତି ନ ଜାଣି ଅଜ୍ଞାନବଶେ ମୁଁ ତାକୁ ଆକାଶରୁ ପତିତ କରିଦେଲି।

Verse 74

नारद उवाच । ग्रहा गावो नरेंद्राश्च ब्राह्मणाश्च विशेषतः । पूजिताः प्रतिपूज्यंते निर्दहंत्यपमानिताः

ନାରଦ କହିଲେ—ଗ୍ରହ, ଗାଈ, ରାଜା ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ପୂଜିତ ହେଲେ ପ୍ରତିପୂଜା କରନ୍ତି; ଅପମାନିତ ହେଲେ ଦହନ କରନ୍ତି।

Verse 75

तस्मात्कुरु स्तुतिं चास्य स्वशक्त्या भास्करेः प्रभो । प्रसादं गच्छते येन कोपं त्यजति पातजम्

ଏହେତୁ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଭାସ୍କରଙ୍କ ସ୍ତୁତି କର; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଅପରାଧଜନ୍ୟ କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରିବେ।

Verse 76

ततः कृतांजलिर्भूत्वा स्तुतिं चक्रे स बालकः । भयेन महता युक्तस्ततः संपृच्छ्य तं मुनिम्

ତାପରେ ସେ ବାଳକ କରଯୋଡି ସ୍ତୁତି କଲା; ମହାଭୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ପୁନର୍ବାର ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ଅଧିକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା।

Verse 77

पिप्पलादो द्विजश्रेष्ठाः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । नमस्ते क्रोधसंस्थाय पिंगलाय नमोऽस्तु ते

ପିପ୍ପଲାଦ କହିଲେ—“ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି କହୁଛି—କ୍ରୋଧରେ ସଂସ୍ଥିତ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ପିଙ୍ଗଳବର୍ଣ୍ଣ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମୋଽସ୍ତୁ।”

Verse 78

नमस्ते वसुरूपाय कृष्णाय च नमोऽस्तु ते । नमस्ते रौद्रदेहाय नमस्ते चांतकाय च

ବସୁରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ କୃଷ୍ଣ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମୋଽସ୍ତୁ। ରୌଦ୍ରଦେହ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଅନ୍ତକ (ମୃତ୍ୟୁସ୍ୱରୂପ), ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

Verse 79

नमस्ते यमसंज्ञाय नमस्ते सौरये विभो । नमस्ते मन्दसंज्ञाय शनैश्चर नमोऽस्तु ते

ଯମ ନାମରେ ପରିଚିତ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବିଭୋ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମନ୍ଦ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଶନୈଶ୍ଚର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମୋଽସ୍ତୁ।

Verse 81

शनैश्चर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्स स्तोत्रेणानेन सांप्रतम् । वरं वरय भद्रं ते येन यच्छामि सांप्रतम्

ଶନୈଶ୍ଚର କହିଲେ—“ବତ୍ସ! ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏବେ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଏକ ବର ଚାହ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦେବି।”

Verse 82

पिप्पलाद उवाच । अद्यप्रभृति नो पीडा बालानां सूर्यनन्दन । त्वया कार्या महाभाग स्वकीया च कथंचन

ପିପ୍ପଲାଦ କହିଲେ—“ଆଜିଠାରୁ, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟନନ୍ଦନ! ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ପୀଡା ତୁମେ ଦେବ ନାହିଁ—ମୋର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାକୁ, ହେ ମହାଭାଗ, କୌଣସି ଭାବରେ ନୁହେଁ।”

Verse 83

यावद्वर्षाष्टमं जातं मम वाक्येन सूर्यज । स्तोत्रेणानेन योऽत्र त्वां स्तूयात्प्रातः समुत्थितः

ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର! ମୋ ବାକ୍ୟଦ୍ୱାରା—ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯେ ଏଠାରେ ପ୍ରାତଃକାଳେ ଉଠି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରେ—

Verse 84

तस्य पीडा न कर्तव्या त्वया भास्करनन्दन । तव वारे च संजाते तैलाभ्यंगं करोति यः

ହେ ଭାସ୍କରନନ୍ଦନ! ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ତୁମେ ପୀଡା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବଂ ତୁମ ବାର (ଶନିବାର) ଆସିଲେ, ଯେ ତେଲ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କରେ—

Verse 85

दिनाष्टकं न कर्तव्या तस्य पीडा कथंचन । यस्त्वां लोहमयं कृत्वा तैलमध्ये ह्यधोमुखम्

ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଠ ଦିନ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପୀଡା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବଂ ଯେ ତୁମର ଲୋହମୟ ପ୍ରତିମା କରି ତେଲ ମଧ୍ୟରେ ତାହାକୁ ଅଧୋମୁଖ ରଖେ—

Verse 88

स्वशक्त्या राति नो तस्य पीडा कार्या त्वया विभो । कृष्णां गां यस्तु विप्राय तवोद्देशेन यच्छति

ହେ ବିଭୋ! ଯେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରେ, ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ପୀଡା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବଂ ଯେ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କଳା ଗାଈ ଦାନ କରେ—

Verse 90

तथा कृष्णतिलैश्चैव कृष्णपुष्पानुलेपनैः । पूजां करोति यस्तुभ्यं धूपं वै गुग्गुलं दहेत् । कृष्णवस्त्रेण संवेष्ट्य त्याज्या तस्य व्यथा त्वया

ଯେ କଳା ତିଳ ଓ କଳା ପୁଷ୍ପର ଅନୁଲେପନରେ ତୁମ ପୂଜା କରେ, ଏବଂ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଧୂପ ଦହେ; ତଥା କଳା ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ ହୋଇ—ତାହାର ବ୍ୟଥାକୁ ତୁମେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 91

सूत उवाच । एवमुक्तः शनिस्तेन बाढमित्येव जल्प्य च । नारदं समनुज्ञाप्य जगाम निजसं श्रयम्

ସୂତ କହିଲେ—ତାହାର ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଶନି ‘ବାଢମ୍ (ତଥାସ୍ତୁ)’ ବୋଲି, ନାରଦଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 92

नारदोऽपि तमादाय वालकं कृपयान्वितः । चमत्कारपुरं गत्वा याज्ञवल्क्याय चार्पयत्

କୃପାରେ ପ୍ରେରିତ ନାରଦ ମଧ୍ୟ ସେଇ ବାଳକକୁ ସହ ନେଇ ଚମତ୍କାରପୁରକୁ ଯାଇ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 93

कथयामास वृत्तांतं तस्य संभूति संभवम् । यद्दृष्टं ज्ञानदीपेन तस्मै सर्वं न्यवेदयत्

ସେ ଶିଶୁର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ସବିସ୍ତାରେ କହିଲେ; ଜ୍ଞାନଦୀପରେ ଯାହା ଦେଖିଥିଲେ, ସେସବୁ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 94

एष ते वीर्यसंभूतो बालको भगिनीसुतः । मयाऽश्वत्थतले लब्धः काननेऽश्वत्थसंनिधौ

‘ଏହି ବାଳକ ତୁମ ବୀର୍ୟରୁ ଜନ୍ମିତ, ତୁମ ଭଗିନୀର ପୁତ୍ର। ମୁଁ ଏହାକୁ ବନରେ ସେଇ ଅଶ୍ୱତ୍ଥର ସନ୍ନିଧିରେ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥତଳେ ପାଇଥିଲି।’

Verse 95

व्रतबंध कुरुष्वास्य सांप्रतं चाष्टवार्षिकः । नात्र दोषोस्ति विप्रेंद्र न भगिन्यास्तथा तव । तस्माद्गृहाण पुत्रं स्वं भागिनेयं विशेषतः

‘ଏବେ ଏହାର ବ୍ରତବନ୍ଧ (ଉପନୟନ) କର; ଏ ଆଠ ବର୍ଷର। ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଏଠାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ—ନ ତୁମର, ନ ତୁମ ଭଗିନୀର। ତେଣୁ ଏହାକୁ ନିଜ ପୁତ୍ରସମ, ବିଶେଷତଃ ଭାଗିନେୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର।’

Verse 96

धारयेत्तेन तैलेन ततः स्नानं समाचरेत् । तस्य पीडा न कर्तव्या देयो लाभो महीभुजः

ସେହି ତୈଳ ଦ୍ୱାରା ଲେପନ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ତାଙ୍କୁ ଉଚିତ୍ ଲାଭ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍।

Verse 97

अध्यर्द्धाष्टमिकायोगे तावके संस्थिते नरः । तववारे तु संप्राप्ते यस्तिलांल्लोहसंयुतान्

ଯେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ସମୟରେ ଅଧ୍ୟର୍ଦ୍ଧାଷ୍ଟମିକା ଯୋଗ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ବାର ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଲୌହଯୁକ୍ତ ତିଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି...

Verse 99

अध्यर्द्धाष्टमजा पीडा नाऽस्य कार्या त्वया विभो । शमी समिद्भिर्यो होमं तवोद्देशेन यच्छति

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଅଧ୍ୟର୍ଦ୍ଧାଷ୍ଟମୀ ଜନିତ ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯେ ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶମୀ ସମିଧ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରନ୍ତି...

Verse 174

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां षष्ठे नागरखंडे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पिप्पलादोत्पत्तिव र्णनंनाम चतुःसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଏକାଅଶୀ ହଜାର ଶ୍ଳୋକ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂହିତା ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦମହାପୁରାଣର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ 'ପିପ୍ପଲାଦ ଉତ୍ପତ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଏକଶହ ଚଉସ୍ତରୀତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।