Adhyaya 166

Verse 1

सूत उवाच । ऋचीकोऽपि समादाय पुरुषैराप्तकारिभिः । तानश्वान्प्रजगामाथ यत्र गाधिर्व्यवस्थितः

ସୂତ କହିଲେ—ଋଚୀକ ମୁନି ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ସେବକମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସେଇ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ନେଇ, ଯେଉଁଠାରେ ଗାଧି ରାଜା ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ।

Verse 2

तस्मै निवेदयामास कन्यार्थं तान्हयोत्तमान् । गाधिस्तु तान्प्रगृह्याथ योग्यान्वाजिमखस्य च

କନ୍ୟା ପ୍ରାପ୍ତିର ନିମିତ୍ତେ ସେ ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ। ଗାଧି ରାଜା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କଲେ।

Verse 3

एकैकं परमं तेषां स जगामाथ पार्थिवः । ततस्तां प्रददौ तस्मै कन्यां त्रैलोक्यसुन्दरीम्

ରାଜା ସେଇ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଏକେକ କରି ପରୀକ୍ଷା କଲେ—ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ। ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାକୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 4

विप्राग्निसाक्षिसंभूतां गृह्योक्तविधिना न्वितः । ततो विवाहे निर्वृत्त ऋचीको मुनिसत्तमः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି, ଗୃହ୍ୟବିଧି ଅନୁସାରେ ବିବାହ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାପରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଚୀକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 5

तस्याः संवेशने चैव निष्कामः समपद्यत । अथाब्रवीन्निजां भार्यां निष्कामः संस्थितो मुनिः

ସଂବେଶନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଷ୍କାମ ହେଇ ରହିଲେ। ତାପରେ ନିଷ୍କାମ ଓ ସ୍ଥିର ମୁନି ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 6

अहं यास्यामि सुश्रोणि काननं तपसः कृते । त्वं प्रार्थय वरं कंचिद्येनाभीष्टं ददामि ते

ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି! ତପସ୍ୟାର ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ କାନନକୁ ଯିବି। ତୁମେ ଗୋଟିଏ ବର ମାଗ; ତାହାଦ୍ୱାରା ତୁମ ଅଭୀଷ୍ଟ ମୁଁ ଦେବି।

Verse 7

सा श्रुत्वा तस्य तद्वाक्यं निष्कामस्य प्रजल्पितम् । वाष्पपूर्णेक्षणा दीना जगाम जननीं प्रति

ନିଷ୍କାମ ପତିଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ଦୀନ ହୋଇ, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନେ ଜନନୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।

Verse 8

प्रोवाच वचनं तस्य सा निष्कामपते स्तदा । वरदानं तथा तेन यथोक्तं द्विजसत्तमाः

ତେବେ ସେ ନିଷ୍କାମ ପତିଙ୍କ ବଚନ ମାତାଙ୍କୁ କହିଲା, ଏବଂ ସେ ଯେପରି କହିଥିଲେ ସେହିପରି ଦିଆଯିବା ବରଦାନକୁ ମଧ୍ୟ ଜଣାଇଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ।

Verse 9

अथ श्रुत्वैव सा माता यथा तज्जल्पितं तया । सुतया ब्राह्मणश्रेष्ठास्ततो वचनमब्रवीत्

ତାପରେ କନ୍ୟା ଯେପରି କହିଥିଲା ସେହିପରି ସବୁ ଶୁଣି ମାତା ଏହି ବଚନ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।

Verse 10

यद्ययं पुत्रि ते भर्ता वरं यच्छति वांछितम् । तत्प्रार्थय सुतं तस्माद्ब्राह्मण्येन समन्वितम्

ହେ କନ୍ୟେ! ଯଦି ତୋର ଭର୍ତ୍ତା ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ରକୁ ବରରୂପେ ପ୍ରାର୍ଥନା କର।

Verse 11

मदर्थं चैकपुत्रं च निःशेषक्षात्त्रतेजसा । संयुक्तं याचय शुभे विपुत्राऽहं यतः स्थिता

ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶୁଭେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷାତ୍ରତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଯାଚନା କର; କାରଣ ମୁଁ ପୁତ୍ରହୀନା ଅଛି।

Verse 12

सा श्रुत्वा जननीवाक्यमृचीकं प्राप्य सुव्रता । अब्रवीज्जननी वाक्यं सर्वं विस्तरतो द्विजाः

ମାଆଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ସୁବ୍ରତା ଋଚୀକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମାଆ କହିଥିବା ସବୁ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହିଲା।

Verse 13

स तस्याश्च वचः श्रुत्वा चकाराथ चरुद्वयम् । पुत्रेष्टिं विधिवत्कृत्वा नमस्कृत्य स्वयंभुवम्

ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ତେବେ ଦୁଇଟି ଚରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ବିଧିମତେ ପୁତ୍ରେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ କରି ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

Verse 14

एकस्मिन्योजयामास ब्राह्म्यं तेजोऽखिलं च सः । क्षात्रं तेजस्तथान्यस्मिन्सकलं द्विजसत्तमाः

ଏକ ଭାଗରେ ସେ ସମଗ୍ର ବ୍ରାହ୍ମତେଜ ଯୋଗ କଲେ; ଅନ୍ୟ ଭାଗରେ ସେହିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷାତ୍ରତେଜ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।

Verse 15

भार्यायै प्रददौ पूर्वं ब्राह्म्यं च चरुमुत्त मम् । अब्रवीत्प्राशयित्वैनमश्वत्थालिंगनं कुरु

ପ୍ରଥମେ ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ବ୍ରାହ୍ମତେଜଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତମ ଚରୁ ଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ—‘ଏହା ତାକୁ ପ୍ରାଶନ କରାଇ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କର।’

Verse 16

ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं ब्राह्म्यतेजःसमन्वितम् । द्वितीयश्चरुको यश्च तं त्वं मात्रे निवे दय

ତାପରେ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମ୍ୟତେଜସ୍‌ସମନ୍ୱିତ ଏକ ସତ୍ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଚରୁଟି ତୁମେ ମାତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କର।

Verse 17

अब्रवीच्च ततस्तां तु ऋचीको मुनिसत्तमः । त्वमेनं चरुकं प्राश्य न्यग्रोधालिंगनं कुरु

ତାହାପରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଚୀକ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ତୁମେ ଏହି ଚରୁ ଭୋଜନ କରି ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ (ବଟ) ବୃକ୍ଷକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କର।’

Verse 18

ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं संयुक्तं क्षात्रतेजसा । निःशेषेण महाभागे न मे स्याद्वचनं वृथा

ତାପରେ ତୁମେ କ୍ଷାତ୍ରତେଜସ୍‌ସହ ଯୁକ୍ତ ଏକ ସତ୍ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ—ମୋ ବଚନ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 19

एवमुक्त्वा ऋचीकस्तु स विसृज्य च तेजसी । सुहृष्टो ब्राह्मणश्रेष्ठः स्वयं च महितोऽभवत्

ଏପରି କହି ଋଚୀକ ସେଇ ଦୁଇ ତେଜକୁ ମୁକ୍ତ (ପ୍ରଦାନ) କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ମହା ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ।

Verse 20

ते चैव तु गृहे गत्वा प्रहृष्टेनांतरात्मना । ऊचतुश्च मिथस्ते च सत्यमेतद्भविष्यति

ଏବଂ ସେମାନେ ଘରକୁ ଯାଇ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ପ୍ରହର୍ଷିତ ହେଲେ। ପରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର କହିଲେ—‘ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ସତ୍ୟ ଭାବେ ଘଟିବ।’

Verse 21

ततो माता सुतां प्राह आत्मार्थे सकलो जनः । विशेषं कुरुते कृत्ये सामान्ये च व्यवस्थिते

ତେବେ ମାତା କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ—ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ସମସ୍ତେ, ବିଷୟ ସାଧାରଣ ଓ ପୂର୍ବରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଭେଦ କରନ୍ତି।

Verse 22

तत्तवार्थं कृतोऽनेन यश्चरुश्चारुलोचने । यस्तस्मिन्विहितोऽनेन मन्त्रग्रामो भविष्यति । विशेषेण महाभागे सत्यमेतन्मयोदितम्

ହେ ଚାରୁଲୋଚନେ! ଏହି ଚରୁ ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥ-ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ହିଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଏଥିରେ ପ୍ରୟୋଗ ହେବାକୁ ଥିବା ମନ୍ତ୍ରସମୂହ ମଧ୍ୟ ସେ ନିୟମପୂର୍ବକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ହେ ମହାଭାଗେ! ମୁଁ ବିଶେଷଭାବେ କହୁଛି—ଏହା ମୋର ସତ୍ୟବଚନ।

Verse 23

तस्माच्च चरुकं मह्यं त्वं गृहाण शुचिस्मिते । आत्मीयं मम यच्छस्व वृक्षाभ्यां च विपर्ययः । क्रियतां च महाभागे येन मे स्यात्सुतोत्तमः

ଏହିହେତୁ, ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ! ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଚରୁ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର। ଯାହା ତୁମର, ତାହା ମୋତେ ଦିଅ, ଏବଂ ଦୁଇ ଗଛ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆବଶ୍ୟକ ଉଲଟଫେର/ବିନିମୟ କରାଯାଉ। ହେ ମହାଭାଗେ! ଏମିତି କର, ଯେପରି ମୋତେ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ମିଳୁ।

Verse 24

राज्यकर्मणि दक्षश्च शूरः परबलार्दनः । त्वदीयो द्विजमात्रोऽपि तव तुष्टिं करिष्यति

ସେ ରାଜ୍ୟକର୍ମରେ ଦକ୍ଷ, ଶୂର ଏବଂ ଶତ୍ରୁବଳକୁ ଦମନ କରୁଥିବା ହେବ। ସେ କେବଳ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣଜନ୍ମ) ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମକୁ ସନ୍ତୋଷ ଦେବ।

Verse 25

अथ सा विजने प्रोक्ता तया मात्रा यशस्विनी । अकरोद्व्यत्ययं वृक्षे चरौ च द्विजसत्तमाः

ତାପରେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ମାତା ତାକୁ ଏକାନ୍ତରେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ତାହାପରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଗଛ ଓ ଚରୁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିନିମୟ (ବ୍ୟତ୍ୟୟ) ସମ୍ପନ୍ନ କଲା।

Verse 26

ततः पुंस वने स्नाते ते शुभे चारुलोचने । दधाते गर्भमेवाथ भर्तुः संयोगतः क्षणात्

ତତଃ, ହେ ଶୁଭେ ଚାରୁଲୋଚନେ, ପୁରୁଷ ଜଣେ ବନରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ; ସେ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସଂଯୋଗରେ ସେଇ କ୍ଷଣେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲା।

Verse 27

ततस्तु गर्भमासाद्य सा च त्रैलोक्यसुन्दरी । क्षात्त्रेण तेजसा युक्ता तत्क्षणात्समपद्यत । मनो राज्ये ततश्चक्रे हस्त्यश्वारोहणोद्भवे

କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସହିତ ସେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟସୁନ୍ଦରୀ କ୍ଷାତ୍ର-ତେଜରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଯୁକ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ ତାହାର ମନ ରାଜ୍ୟଭାବରେ, ହସ୍ତୀ-ଅଶ୍ୱ ଆରୋହଣଜନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଲା।

Verse 28

युद्धवार्त्तास्तथा चक्रे देवासुरगणोद्भवाः । शृणोति च तथा नित्यं विलासेषु मनो दधे । अनुष्ठानं ततश्चक्रे मनोराज्यसमुद्भवम्

ସେ ଦେବ-ଅସୁରଗଣରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଯୁଦ୍ଧବାର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ କହିଲା। ଏପରି କଥା ସେ ନିତ୍ୟ ଶୁଣୁଥିଲା ଏବଂ ରାଜସିକ ବିଲାସରେ ମନ ଧରୁଥିଲା। ପରେ ସେଇ ମନୋରାଜ୍ୟରୁ ଜନ୍ମିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲା।

Verse 29

पितुर्गृहात्समानीय जात्यानश्वांस्तथा गजान् । रक्तानि चैव वस्त्राणि काश्मीराद्यं विलेपनम्

ସେ ପିତୃଗୃହରୁ ଉତ୍ତମ ଜାତିର ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ଆଣିଲା; ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ କେଶର-କୁଙ୍କୁମାଦି ଲେପନଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶୃଙ୍ଗାର ପାଇଁ ନେଇଆସିଲା।

Verse 30

तद्दृष्ट्वा चेष्टितं तस्या राज्यार्हं बहुभोगधृक् । ब्राह्मणार्हैः परित्यक्तं समाचारैश्च कृत्स्नशः

ତାହାର ଆଚରଣ ରାଜ୍ୟାର୍ହ ଏବଂ ବହୁ ଭୋଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି, ସେ ବୁଝିଲା ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଚିତ ଆଚାର-ବ୍ୟବହାର ଓ ସମସ୍ତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରିଛି।

Verse 31

अब्रवीच्च ततः क्रुद्धो धिक्पापे किमिदं कृतम् । व्यत्ययो विहितो नूनं चरुकस्य नगस्य च

ତାପରେ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ—“ଧିକ୍ ପାପିନୀ! ତୁମେ ଏହା କ’ଣ କଲ? ନିଶ୍ଚୟ ଚରୁ ଓ ନାଗବୃକ୍ଷ ବିଷୟରେ ବିପର୍ୟୟ ବିଧିତ ହୋଇଛି।”

Verse 32

क्षत्रियार्हं द्विजाचारैः सकलैः परिवर्जितम्

“ସେ ଲକ୍ଷଣ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଆଚାର-ନିୟମରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଜିତ।”

Verse 33

चीरवल्कलसंत्यक्तं स्नानजाप्यविवर्जितम् । संयुक्तं विविधैर्गन्धैर्मृगनाभिपुरःसरैः

“ସେ ଚୀର-ବଲ୍କଳ ତ୍ୟାଗ କରିଛି; କିନ୍ତୁ ସ୍ନାନ ଓ ଜପ ତ୍ୟାଗ କରେନାହିଁ; କସ୍ତୁରୀ ଅଗ୍ରଣୀ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧରେ ସଂଯୁକ୍ତ।”

Verse 34

तव माता शमस्था सा जपहोमपरायणा । तीर्थयात्रापरा चैव वेदश्रवणलालसा

“ତୁମ ମାତା ଶାନ୍ତିରେ ସ୍ଥିତ; ଜପ-ହୋମରେ ପରାୟଣ; ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ତତ୍ପର ଏବଂ ବେଦଶ୍ରବଣ ପ୍ରତି ଲାଲସାବାନ।”

Verse 35

तस्मात्ते क्षत्रियः पुत्रो भविष्यति न संशयः

“ଏହେତୁ ତୁମ ପୁତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେବ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”

Verse 36

मातुश्च ब्राह्मणश्रेष्ठो ब्रह्मचर्यकथापरः । भविष्यति सुतश्चिह्नैर्गर्भलक्षणसंभवैः

ତୁମ ମାତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ—ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟକଥାରେ ନିଷ୍ଠ; ଗର୍ଭଲକ୍ଷଣଜନିତ ଚିହ୍ନଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ରଚିହ୍ନ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ।

Verse 37

यस्मादुदीरितः पूर्वं श्लोकोऽयं शास्त्रचिन्तकैः । यादृशा दोहदाः सन्ति सगर्भाणां च योषिताम्

ଯେହେତୁ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପୂର୍ବେ ଶାସ୍ତ୍ରଚିନ୍ତକମାନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ—ଗର୍ଭବତୀ ଯୋଷିତାମାନଙ୍କର କେମିତି ଦୋହଦ (ଆକାଙ୍କ୍ଷା) ହୁଏ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପାଇଁ।

Verse 38

तादृगेव स्वभावेन तासां पुत्रोऽत्र जायते । सैवमुक्ता भयत्रस्ता वेपमाना कृतांजलिः

ସେହି ସ୍ୱଭାବ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଏଠାରେ ତଦନୁରୂପ ଜନ୍ମେ। ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାରେ ସେ ଭୟାକୁଳ, କମ୍ପିତ, କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲା।

Verse 39

बाष्पपूर्णेक्षणा दीना वाक्यमेतदुवाच ह । सत्यमेतत्प्रभो वाक्यं यत्त्वया समुदाहृतम्

ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ ଦୀନ ହୋଇ ସେ କହିଲା—“ପ୍ରଭୋ, ଆପଣ ଯାହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟ।”

Verse 40

अतीतानागतं वेत्ति विना लिंगैर्भवानिह । तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा स्याद्ब्राह्मणः सुतः । क्षत्रियस्य तु पुत्रस्य भवान्नार्हः कथंचन

ଏଠାରେ ଆପଣ ବାହ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ବିନା ମଧ୍ୟ ଅତୀତ ଓ ଅନାଗତ ଜାଣନ୍ତି। ତେଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସାଦ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୋର ପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ। କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ସହିତ ଆପଣଙ୍କର କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଯୋଗ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 41

ऋचीक उवाच । यत्किंचिद्ब्रह्मतेजः स्यात्तन्न्यस्तं ते चरौ मया । क्षात्त्रं तेजश्च ते मातुर्व्यत्ययं च कथंचन । करोमि वाधमो लोके शास्त्र स्य च व्यतिक्रमम्

ଋଚୀକ କହିଲେ—ଯେତେକି ବ୍ରାହ୍ମଣ-ତେଜ ଥିଲା, ସେ ସବୁକୁ ମୁଁ ତୋର ଚରୁରେ (ଯଜ୍ଞାହୁତିରେ) ନ୍ୟସ୍ତ କରିଦେଲି। ଏବଂ ତୋର ମାତାଙ୍କର କ୍ଷାତ୍ର-ତେଜରେ ମଧ୍ୟ କିପରି ନା କିଛି ବ୍ୟତ୍ୟୟ ଘଟାଉଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ଲୋକେ ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।

Verse 42

पत्न्युवाच । यद्येवं भृगुशार्दूल मम पौत्रोऽत्र यो भवेत् । क्षात्त्रं तेजोऽखिलं तस्य गात्रे भूया त्त्वयाऽहृतम्

ପତ୍ନୀ କହିଲେ—ଯଦି ଏମିତି, ହେ ଭୃଗୁଶାର୍ଦୂଳ, ମୋ ବଂଶରେ ଯେ ପୌତ୍ର ଜନ୍ମିବ, ତାହାର ଗାତ୍ରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କ୍ଷାତ୍ର-ତେଜକୁ ତୁମେ ହିଁ ଟାଣି ଫେରାଇ ନେଉ।

Verse 43

पुत्रस्तु ब्राह्मणश्रेष्ठो भूयादभ्यधिकस्तव

କିନ୍ତୁ ତୁମ ପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ—ନିଶ୍ଚୟ ତୁମଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ମହାନ ହେଉ।

Verse 44

ऋचीक उवाच । एवं भवतु मद्वाक्यात्पुत्रस्ते ब्राह्मणः शुभे । पौत्रः सुदुर्द्धरः संख्ये संयुक्तः क्षात्त्रतेजसा

ଋଚୀକ କହିଲେ—ହେ ଶୁଭେ, ମୋ ବାକ୍ୟରେ ଏମିତି ହେଉ। ତୋର ପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବ, ଏବଂ ତୋର ପୌତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜେୟ ହେବ—କ୍ଷାତ୍ର-ତେଜରେ ସଂଯୁକ୍ତ।

Verse 45

ततः सत्यं वरं लब्ध्वा प्रसन्नवदना सती । मातुर्निवेदयामास तत्सर्वं कांत जल्पितम्

ତାପରେ ସତ୍ୟ ବର ପାଇ ସେ ସତୀ ପ୍ରସନ୍ନମୁଖୀ ହେଲେ; ଏବଂ ନିଜ କାନ୍ତ କହିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ମାତାଙ୍କୁ ଯାଇ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 46

ततः सा दशमे मासि संप्राप्ते गुरुदैवते । नक्षत्रे जनयामास पुत्रं बालार्कसन्निभम्

ତତଃ ଦଶମ ମାସରେ, ଗୁରୁଦେବତା ଅଧିଷ୍ଠିତ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସିଲେ, ସେ ଉଦୟମାନ ପ୍ରଭାତସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।

Verse 47

ब्राह्म्या लक्ष्म्या समोपेतं निधानं तपसां शुचि । जमदग्निरिति ख्यातो योऽसौ त्रैलोक्यविश्रुतः । तस्य पुत्रोभवत्ख्यातो रामोनाम महायशाः

ବ୍ରାହ୍ମ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ ସମୁପେତ, ଶୁଚି ଓ ତପସ୍ୟାର ନିଧି ଥିବା ସେ ତ୍ରିଲୋକରେ ‘ଜମଦଗ୍ନି’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ମହାୟଶସ୍ବୀ ପୁତ୍ର ‘ରାମ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ହେଲା।

Verse 48

एकविंशतिदा येन धरा निःक्षत्रिया कृता । क्षात्त्रतेजःप्रभावेन पितामहप्रसादतः

ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏକୋଇଶିଥର ପୃଥିବୀ ‘ନିଃକ୍ଷତ୍ରିୟ’ କରାଗଲା—କ୍ଷାତ୍ରତେଜର ପ୍ରଭାବରେ ଓ ପିତାମହଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ।

Verse 166

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये परशुरामोत्पत्तिवर्णनंनाम षट्षष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ‘ପରଶୁରାମୋତ୍ପତ୍ତି-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୧୬୬ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।