Adhyaya 155

Verse 1

सूत उवाच । तथाऽन्ये तत्र तिष्ठंति वसवोऽष्टौ द्विजोत्तमाः । स्थानमेकं समाश्रित्य सर्वदैव प्रपूजिताः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ସେହିପରି ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟ ବସନ୍ତି—ଅଷ୍ଟ ବସୁ। ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସଦା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 2

एकादश तथा रुद्रा आदित्या द्वादशैव तु । देववैद्यौ तथा चान्यावश्विनौ तत्र संस्थितौ

ସେଠାରେ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ସ୍ଥିତ; ଦେବ-ବୈଦ୍ୟ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଯୁଗଳ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।

Verse 3

देवतास्तत्र तिष्ठंति कोटिकोटिप्रनायकाः । एकैका ब्राह्मणश्रेष्ठाः कलिकालभयाकुलाः

ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦେବତାମାନେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି—କୋଟିକୋଟି ନାୟକରୂପେ; କିନ୍ତୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ କଳିକାଳର ଭୟରେ ଆକୁଳ।

Verse 4

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यज्ञभागाप्तये सदा । अष्टम्यां शुक्लपक्षे तु मधुमासे व्यवस्थिते

ହାଟକେଶ୍ୱର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯଜ୍ଞଭାଗ ପ୍ରାପ୍ତି ନିମିତ୍ତ, ମଧୁମାସ ଆସିଲେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନେ ସଦା ବିଧିପୂର୍ବକ (ଏହି କର୍ମ) କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

यस्तान्वसूञ्छुचिर्भूत्वा स्नात्वा धौतांबरो नरः । तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठान्पश्चात्संपूजयेन्नरः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଶୁଚି ହୋଇ ସ୍ନାନ କରି ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧେ, ସେ ପ୍ରଥମେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ/ଦାନରେ ତୃପ୍ତ କରି, ପରେ ସେହି ବସୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରୁ।

Verse 6

वसवस्त्वा कृण्वन्निति मन्त्रेणानेन भक्तितः । नैवेद्यं च ततो दद्याद्वसवश्छंदसाविति

‘ବସବସ୍ତ୍ୱା କୃଣ୍ୱନ୍…’ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ (ଆବାହନ/ପୂଜା) କରି, ପରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରୁ; ଏବଂ ‘ବସବଶ୍ଛନ୍ଦସାବ୍…’ ଏହି ସୂତ୍ରରେ ପୁନଃ ପୂଜାକ୍ରମ ଚାଲାଉ।

Verse 7

ततो धूपं सुगन्धं च यो यच्छति समाहितः । वसवस्त्वां जेतु तथा मन्त्रमेतमुदीरयेत्

ତତଃ ଯେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ‘ବସବସ୍ତ୍ୱାଂ ଜେତୁ…’ ଇତ୍ୟାଦି ମନ୍ତ୍ରଟି ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ।

Verse 8

आरार्तिकं ततो भूयो यः करोति द्विजोत्तमाः । वसवस्त्वां जेतु तथा श्रूयतां यत्फलं हि तत्

ପୁନଶ୍ଚ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଯେ ଆରାର୍ତ୍ତିକ (ଦୀପ-ଆରତି) କରି ଏହିପରି ‘ବସବସ୍ତ୍ୱାଂ ଜେତୁ…’ ଜପ କରେ—ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ।

Verse 9

कन्याभिः कोटिभिर्यच्च पूजिताभिर्भवेत्फलम् । वसूनां चैव तत्सर्वमष्टभिस्तैः प्रपूजितैः

କୋଟି କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପୂଜାରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ହୁଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଅଷ୍ଟବସୁଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିଲେ ମିଳେ।

Verse 10

तथा ये द्वादशादित्यास्तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताः । तान्स्थाप्य पूजयित्वा च सप्तम्यामर्कवासरे । सम्यक्छ्रद्धासमोपेतः पुष्पगन्धानुलेपनैः

ଏହିପରି ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ରବିବାର ଦିନ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ପୁଷ୍ପ, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନୁଲେପନରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ।

Verse 11

पश्चात्तत्पुरतस्तेषां समस्तान्येकविंशतिः । आदित्यव्रत संज्ञानि तस्य पुण्यफलं शृणु

ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ‘ଆଦିତ୍ୟବ୍ରତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସମୁଦାୟ ଏକୋଇଶଟି ବ୍ରତ ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।

Verse 12

कोटिद्वादशकं यस्तु सूर्याणां पूजयेन्नरः । तत्फलं प्राप्नुयात्कृत्स्नं पूजयन्नात्र संशयः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବାର କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟରୂପଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଏଠାରେ ପୂଜା କରିଲେ ହିଁ ସେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 13

तथैकादशरुद्रा ये तत्र क्षेत्रे द्विजोत्तमाः । एकस्थाने स्थितास्तेषां पूजया श्रूयतां फलम्

ସେହିପରି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜାଫଳ ଶୁଣ।

Verse 14

यस्तान्पूजयते भक्त्या स्थापयित्वा सुरेश्वरान् । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां जपेच्च शतरुद्रियम्

ଯେ ଲୋକ ସେହି ସୁରେଶ୍ୱରମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପନ କରି ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରେ, ଏବଂ ଚୈତ୍ର ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଜପ କରେ—

Verse 15

एकादशप्रमाणेन कोटयस्तेन पूजिताः । भवंति नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

ତାହାର ପୂଜାଦ୍ୱାରା ଏକାଦଶ ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ କୋଟି କୋଟି (ପୁଣ୍ୟ) ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏହା ମୋର କଥିତ ସତ୍ୟ।

Verse 16

यथा तावश्विनौ तत्र देववैद्यौ व्यवस्थितौ । आश्विने मासि चाश्विन्यां पूर्णिमायां तथा तिथौ

ସେହିପରି ସେଠାରେ ଦେବବୈଦ୍ୟ ଏହି ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଅବସ୍ଥିତ; ଏବଂ ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଅଶ୍ୱିନୀ ନକ୍ଷତ୍ରଯୁକ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥିରେ—

Verse 17

यस्तौ संपूजयित्वा तु ह्यश्विनीसूक्तमुच्चरेत् । द्विकोटि गुणितं पुण्यं सम्यक्तेन समाप्यते

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ଅଶ୍ୱିନୀସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି ଦ୍ୱିକୋଟିଗୁଣିତ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 19

सूत उवाच । तथाऽन्योऽपि च तत्रास्ति याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः । पुष्पादित्य इति ख्यातः सर्वकामप्रदो नृणाम्

ସୂତ କହିଲେ—ସେହିପରି ସେଠାରେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଆଉ ଜଣେ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି; ସେ ‘ପୁଷ୍ପାଦିତ୍ୟ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଏବଂ ନରମାନଙ୍କୁ ସର୍ବକାମ ପ୍ରଦାନକାରୀ।

Verse 20

यो यं काममभिध्याय तं पूजयति मानवः । स तं कृत्स्नमवाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ମନୁଷ୍ୟ ଯେ କାମନାକୁ ମନେ ଧ୍ୟାନ କରି ସେ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ କାମନା ଯଦିଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ତଥାପି ସେ ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଏ।

Verse 21

अपुत्रो लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । बहुवैरोऽरिनाशं च विद्यार्थी शास्त्रविद्भवेत्

ଅପୁତ୍ର ଲୋକ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାଏ, ଧନାର୍ଥୀ ଧନ ପାଏ; ବହୁ ଶତ୍ରୁରେ ପୀଡିତ ଲୋକ ଶତ୍ରୁନାଶ ପାଏ, ଏବଂ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ଶାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ ହୁଏ।

Verse 22

सप्तम्यामर्कवारेण यस्तं पश्यति मानवः । मुच्येद्दिनोद्भवात्पापान्महतोऽपिद्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଯଦି ରବିବାର ହୁଏ, ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଦିନୋଦ୍ଭବ ପାପରୁ—ଯଦିଓ ସେଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼—ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 23

पूजया हि प्रणश्येत पापं वर्षसमुद्भवम् । नाशं याति न संदेहस्तमः सूर्योदये यथा

ପୂଜାଦ୍ୱାରା ବର୍ଷଜ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଶିଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟେ ଅନ୍ଧକାର ନଶିବା ପରି।

Verse 24

अष्टोत्तरशतं चैव यः करोति प्रदक्षिणाम् । फलहस्तः स मुच्येत ह्याजन्ममरणादघात्

ଯେ ହାତରେ ଫଳ-ଅର୍ପଣ ଧରି ଏକଶେ ଆଠ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ, ସେ ଜନ୍ମମରଣରେ ଲଗିଥିବା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 25

प्रदक्षिणां प्रकुवाणो यो यं काममभीप्सति । स तमाप्नोत्यसंदिग्धं निष्कामो मोक्षमाप्नुयात्

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରୁଥିବା ଯେ କୌଣସି କାମନା ଚାହେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହା ପାଏ; ନିଷ୍କାମ ଭକ୍ତ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।

Verse 26

संक्रांतौ सूर्यवारेण यः कुर्यात्स्नापनक्रियाम् । अभीष्टं सिध्यते तस्य मेषे वा यदि वा तुले

ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସମୟରେ ଯଦି କେହି ରବିବାର ସ୍ନାନକ୍ରିୟା କରେ, ତେବେ ତାହାର ଅଭୀଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ—ମେଷେ ହେଉ କି ତୁଳାରେ।

Verse 27

तस्मिन्सर्वप्रयत्नेन वांछद्भिरीप्सितं फलम् । स देवो वीक्षणीयश्च पूजनीयो विशेषतः

ଏହେତୁ ଇପ୍ସିତ ଫଳ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ବିଶେଷ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 28

यद्देवैः सकलैर्दृष्टैश्चमत्कारपुरोद्भवैः । फलमाप्नोति तद्दृष्टौ तेन तत्फलमाप्नुयात्

ଦେବମାନେ ସମସ୍ତେ ଯେ ଅଦ୍ଭୁତ ଚମତ୍କାର-ନଗରରେ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ଯେ ଫଳ ପାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 29

।ऋषय ऊचुः । याज्ञवल्क्येन देवोऽसौ यदि तावत्प्रतिष्ठितः । पुष्पादित्यः कथं प्रोक्त एतन्नो वक्तुमर्हसि

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଯଦି ସେହି ଦେବତା ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତେବେ ‘ପୁଷ୍ପାଦିତ୍ୟ’ ବୋଲି କାହିଁକି କୁହାଯାଏ? ଏହା ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।

Verse 31

अस्त्यत्र मेदिनीपृष्ठे सुपुरं वैदिशं महत् । नानासौध समाकीर्णं वरप्राकारशोभितम्

ଏଠାରେ ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠଭାଗରେ ‘ବୈଦିଶ’ ନାମକ ଏକ ମହାନ ସୁନ୍ଦର ନଗର ଅଛି; ନାନା ପ୍ରାସାଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାକାରରେ ଶୋଭିତ।

Verse 32

उद्यानशतसंकीर्णं तडागैरुपशोभितम् । तत्रासीत्पार्थिवश्रेष्ठश्चित्रवर्मेति विश्रुतः

ସେହି ନଗର ଶତଶତ ଉଦ୍ୟାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ତଡାଗ-ସରୋବରଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଠାରେ ‘ଚିତ୍ରବର୍ମା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ।

Verse 33

न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्न च चौरकृतं भयम् । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे सततं धर्मवत्सले

ସେହି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ସଦା ଧର୍ମପ୍ରେମୀ ରାଜା ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ ନ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଥିଲା, ନ ରୋଗ, ନ ଚୋରମାନଙ୍କ ଭୟ ଥିଲା।

Verse 34

तत्पुरे क्षत्रियो जात्या मणिभद्र इति स्मृतः । स वै धनेन संयुक्तः पितृपैतामहेन च

ସେହି ନଗରରେ ଜନ୍ମତଃ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଥିଲେ, ଯିଏ ମଣିଭଦ୍ର ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପିତା ଓ ପିତାମହମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଧନରେ ସେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 35

तत्पुरं सकलं चैव स राजा मंत्रिभिः सह । कुसीदाहृतवित्तेन वर्तते कार्य उत्थिते

ସେ ସମଗ୍ର ନଗର ଓ ସେ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ସେସବୁକୁ ସୁଦରେ ଆଣିଥିବା ଧନରେ ଚାଲାଉଥିଲେ।

Verse 36

स च कायेन कुब्जः स्याज्जराव्याप्तस्तथैव च । वलीपलितगात्रश्च ह्यत्यंतं च विरूपधृक्

ତାହାପରେ ତାଙ୍କ ଦେହ କୁବ୍ଜ ହେଲା; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲା। ଅଙ୍ଗେ ଅଙ୍ଗେ ଭାଜ ଓ ପାକା କେଶ ଦେଖାଦେଲା—ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିକୃତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 37

तथा चैव कुकीनाशः प्रभूतेऽपि धने सति । न ददाति स पापात्मा कस्यचित्किञ्चिदेव हि । न भक्षयति तृष्णार्तः स्वयमेव कथंचन

ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରଚୁର ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟପ୍ରାୟ ହେଲେ। ସେ ପାପାତ୍ମା କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦାନ ଦେଉନଥିଲେ; ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଭୋଜନସୁଖ ଭୋଗ କରୁନଥିଲେ।

Verse 38

एवंविधोऽपि सोऽतीवविरूपोऽपि सुदुर्मतिः । प्रार्थयामास वै कन्यां स्वजात्यां वीक्ष्य सुंदरीम्

ଏପରି ଲୋକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଅତ୍ୟନ୍ତ କୁରୂପ ଓ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ସ୍ୱଜାତିର ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି ସେ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

Verse 39

बिंबोष्ठीं चारुदेहां च मुष्टिग्राह्यकृशोदरीम् । पद्मपत्रविशालाक्षीं गूढगुल्फां सुकेशिकाम्

ତାହାର ଓଠ ବିମ୍ବଫଳ ପରି, ଦେହ ମନୋହର, ଏବଂ କଟି ମୁଷ୍ଟିରେ ଧରାଯାଏ ଏତେ କୃଶ; ନୟନ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ବିଶାଳ, ଗୁଲ୍ଫ ସୁଗଢ଼, କେଶ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା।

Verse 40

रक्तां सप्तसु गात्रेषु त्रिगंभीरां तथा पुनः । सर्वलक्षणसंपूर्णां जातीयां सुमनोरमाम्

ତାହାର ଶରୀରର ସାତ ଅଙ୍ଗରେ ରକ୍ତିମ ଆଭା ଥିଲା, ସେ ତ୍ରିଗମ୍ଭୀରା; ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ୱଜାତୀୟା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମା ଥିଲା।

Verse 41

क्षत्रियाद्द्विजशार्दूला दरिद्रेण च पीडितात् । तेन तत्सकलं वृत्तं भार्यायै संनिवेदितम्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶାର୍ଦୂଳମାନେ! ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ପୀଡିତ ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ତେବେ ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତଟି ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲା।

Verse 42

तच्छ्रुत्वा सा च दुःखेन मूर्च्छिता संबभूव ह । संबोधिता ततस्तेन वाक्यैर्दृष्टांतसंभवैः

ତାହା ଶୁଣି ସେ ଦୁଃଖରେ ମୂର୍ଛିତ ହେଲା; ପରେ ସେ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତସହିତ ଉପଦେଶମୟ ବାକ୍ୟରେ ତାକୁ ସଚେତନ କଲା।

Verse 43

क्षत्रिय उवाच । न सा विद्या न तच्छिल्पं न तत्कार्यं न सा कला । अर्थार्थिभिर्न तज्ज्ञानं धनिनां यन्न दीयते

କ୍ଷତ୍ରିୟ କହିଲା—ଏମିତି କୌଣସି ବିଦ୍ୟା ନାହିଁ, କୌଣସି ଶିଳ୍ପ ନାହିଁ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, କୌଣସି କଳା ନାହିଁ; ଧନ ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ଯେ ଜ୍ଞାନ ଖୋଜନ୍ତି, ଧନୀମାନେ ଯାହା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ—ସେପରି କିଛି ନୁହେଁ।

Verse 44

इह लोके च धनिनां परोऽपि स्वजनायते । स्वजनोऽपि दरिद्राणां कार्यार्थे दुर्जनायते

ଏହି ଲୋକରେ ଧନୀଙ୍କ ପାଇଁ ପରଜନ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଜନ ସମାନ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟବେଳେ ସ୍ୱଜନ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜନ ସମାନ ହୁଏ।

Verse 45

अर्थेभ्यो हि विवृद्धेभ्यः संभृतेभ्यस्ततस्ततः । प्रवर्तंते क्रियाः सर्वाः पर्वतेभ्यो यथापगाः

ଧନ ବଢ଼ି ନାନା ସ୍ଥାନରୁ ସଂଗ୍ରହ ହେଲେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ; ପର୍ବତରୁ ନଦୀମାନେ ବହିବା ପରି।

Verse 46

पूज्यते यदपूज्योऽपि यदगम्योऽपि गम्यते । वंद्यते यदवन्द्योऽपि ह्यनुबंधो धनस्य सः

ଯେ ପୂଜ୍ୟ ନୁହେଁ ସେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହୁଏ; ଯାହା ଅଗମ୍ୟ ସେ ମଧ୍ୟ ଗମ୍ୟ ହୁଏ; ଯେ ଅବନ୍ଦ୍ୟ ସେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦିତ ହୁଏ—ଏହା ଧନର ଅନୁବନ୍ଧ।

Verse 47

अशनादिंद्रिया णीव स्युः कार्याण्यखिलानिह । सर्वस्मात्कारणाद्वित्तं सर्वसाधनमुच्यते

ଯେପରି ଭୋଜନାଦି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଚାଳିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଲୋକର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ; ତେଣୁ ଧନକୁ ସର୍ବସାଧନ କୁହାଯାଏ।

Verse 48

अर्थार्थी जीवलोकोऽयं श्मशानमपि सेवते । जनितारमपि त्यक्त्वा निःस्वः संयाति दूरतः

ଧନଲୋଭୀ ଏହି ଜୀବଲୋକ ଶ୍ମଶାନକୁ ମଧ୍ୟ ସେବେ; ଏବଂ ମଣିଷ ନିଃସ୍ୱ ହେଲେ ଜନକକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଏ।

Verse 155

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादि त्यमाहालये मणिभद्रवृत्तांते मणिभद्राय कन्याप्रदानार्थं क्षत्रियकृतनिजभार्यासंबोधनवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ମଣିଭଦ୍ରବୃତ୍ତାନ୍ତରେ ‘ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କୁ କନ୍ୟାପ୍ରଦାନାର୍ଥେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ସମ୍ବୋଧନର ବର୍ଣ୍ଣନା’ ନାମକ ଏକଶ ପଞ୍ଚାବନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 198

एतद्वः सर्वमाख्यातं माहात्म्यं वसुसंभवम् । आदित्यानां च रुद्राणामश्विनोर्द्विजसत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ! ବସୁମାନଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ସମଗ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଦିଆଗଲା; ଏହା ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧିତ।