Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

एवंविधोऽपि सोऽतीवविरूपोऽपि सुदुर्मतिः । प्रार्थयामास वै कन्यां स्वजात्यां वीक्ष्य सुंदरीम्

Transliteration

evaṃvidho'pi so'tīvavirūpo'pi sudurmatiḥ | prārthayāmāsa vai kanyāṃ svajātyāṃ vīkṣya suṃdarīm

Translation

ଏପରି ଲୋକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଅତ୍ୟନ୍ତ କୁରୂପ ଓ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ସ୍ୱଜାତିର ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି ସେ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

Word by Word

• एवंविधः: such (a kind of person)
• एवंविधः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एवं + विध (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘एवंविधः’ (of such a kind); विशेषण (of ‘सः’)

• अपि: even though
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अपि-निपात (even/although)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अतीव: very
• अतीव: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव (अव्यय)
• Form: तीव्रतावाचक-अव्यय (very/excessively)

• विरूपः: ugly
• विरूपः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विरूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of ‘सः’)

• अपि: even though
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अपि-निपात (even/although)

• सुदुर्मतिः: very wicked-minded man
• सुदुर्मतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सु + दुर्मति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ: ‘अत्यन्तं दुर्मतिः’ (very evil-minded); कर्तृपद

• प्रार्थयामास: begged/asked for
• प्रार्थयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थय् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• कन्याम्: a maiden
• कन्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object of asking)

• स्वजात्याम्: of his own caste
• स्वजात्याम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व + जाति (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘स्वस्य जातिः’ (of his own caste); विशेषण (of ‘कन्याम्’)

• वीक्ष्य: having seen
• वीक्ष्य: Sambandha (Gerundial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वि + ईक्ष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्यय (absolutive/gerund): ‘having seen’

• सुन्दरीम्: beautiful
• सुन्दरीम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of ‘कन्याम्’)

Speaker

Narrator (contextual; within Nāgarakhaṇḍa narrative)

Visual Art Cues

Scene: Maṇibhadra, disfigured yet intent, gazes upon a beautiful maiden of his own community; the contrast between his ugliness and her radiance creates narrative irony and tension.

Characters & Entities

• kanyā (maiden)
• jāti (community)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire and entitlement can persist even in the unrighteous; dharma evaluates character, not merely social matching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is named in this specific verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse advances the storyline concerning a marriage request.