Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

अथ संपूर्णकायं तं प्रियं वीक्ष्य जगाद सा । तव कुर्वे प्रियं स्वामिन्ब्रूहि त्वं स्वरणं च मे

Transliteration

atha saṃpūrṇakāyaṃ taṃ priyaṃ vīkṣya jagāda sā | tava kurve priyaṃ svāminbrūhi tvaṃ svaraṇaṃ ca me

Translation

ତେବେ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହସହିତ ଦେଖି ସେ କହିଲା— “ସ୍ୱାମୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଯାହା, ସେହି କରିବି; ମୋ ପାଇଁ କେଉଁ ସ୍ମରଣକୁ ଆଶ୍ରୟ-ସଙ୍କଳ୍ପରୂପେ ଧରିବି, ତାହା ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ।”

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequence/then)

• संपूर्णकायम्: having a complete body
• संपूर्णकायम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: संपूर्ण-काय (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; विशेषण (Neuter, Accusative singular; adjective)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (Masculine, Accusative singular)

• प्रियम्: dear/beloved
• प्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; विशेषण (Masculine, Accusative singular; adjective)

• वीक्ष्य: having seen
• वीक्ष्य: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: वीक्ष् (धातु) + क्त्वा/ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• जगाद: said/spoke
• जगाद: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गद् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद (3rd person singular, perfect)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (Feminine, Nominative singular)

• तव: for you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति; एकवचन (Genitive singular)

• कुर्वे: I do
• कुर्वे: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present); उत्तमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद (1st person singular, present, middle)

• प्रियम्: a pleasing thing/favor
• प्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (Neuter, Accusative singular)

• स्वामिन्: O lord/master
• स्वामिन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति; एकवचन (Masculine, Vocative singular)

• ब्रूहि: tell/say
• ब्रूहि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद (2nd person singular, imperative)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति; एकवचन (Nominative singular)

• स्वरणम्: the means of rescue/refuge (svaraṇa)
• स्वरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (Neuter, Accusative singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• मे: to me/for me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी विभक्ति; एकवचन (Genitive/Dative singular; context: 'to me/for me')

Speaker

Vṛndā

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A woman (Vṛndā) beholds her beloved restored and whole; she speaks with folded hands, asking for the guiding remembrance/resolve she should keep.

Characters & Entities

• Vṛndā
• Beloved (kānta)
• Svāmin (addressed figure)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion expresses itself as service and readiness to follow dharmic instruction, seeking right remembrance and right resolve.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; it is part of the broader Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the emphasis is on vow-like obedience and ‘smaraṇa’ (right remembrance).