Adhyaya 135

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति दीर्घिकाख्या सुशोभना । सरसी लोकविख्याता सर्वपातकनाशनी

ସୂତ କହିଲେ—ସେଠାରେ ‘ଦୀର୍ଘିକା’ ନାମରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅତି ଶୋଭନ ସରୋବର ଅଛି; ତାହା ଲୋକବିଖ୍ୟାତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକାରିଣୀ।

Verse 2

यस्यां स्नातो नरः सम्यग्भास्करस्योदयं प्रति । ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां मुच्यते सर्वपातकैः

ଯେ ପୁରୁଷ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରେ, ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 3

आसीत्पूर्वं द्विजो वीरशर्मनामातिविश्रुतः । वेदविद्याव्रतस्नातो वर्धमाने पुरोत्तमे

ପୂର୍ବେ ବର୍ଧମାନ ନାମକ ଉତ୍ତମ ନଗରରେ ବୀରଶର୍ମା ନାମରେ ଅତିପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ବସୁଥିଲେ; ସେ ବେଦବିଦ୍ୟା ଓ ବ୍ରତାଚାରରେ ନିଷ୍ଣାତ ଥିଲେ।

Verse 4

तस्य कन्या समुत्पन्ना कदाचिल्लक्षणाच्च्युता । अतिदीर्घा प्रमाणेन जनहास्यविवर्द्धिनी

ତାଙ୍କର ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା; କିନ୍ତୁ କେତେବେଳେ ସେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେଲା। ଦେହପ୍ରମାଣରେ ଅତିଦୀର୍ଘ ଥିବାରୁ ଲୋକହାସ୍ୟର କାରଣ ହେଲା।

Verse 5

ततः सा यौवनं प्राप्ता तद्रूपापि कुमारिका । न कश्चिद्वरयामास शास्त्रवाक्यमनुस्मरन्

ତାପରେ ସେ କନ୍ୟା ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା; ତଥାପି ସେହି ରୂପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରବାକ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି କେହି ତାକୁ ବରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 6

अतिसंक्षिप्तकेशा या अतिदीर्घातिवामना । उद्वाहयति यः कन्यां पुरुषः काममोहितः

ଯେ କନ୍ୟାର କେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, କିମ୍ବା ଯେ ଅତିଦୀର୍ଘକାୟ ଅଥବା ଅତିବାମନ—ଏପରି କନ୍ୟାକୁ କାମମୋହିତ ପୁରୁଷ ଯଦି ବିବାହ କରେ, ତେବେ—

Verse 7

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युं स प्राप्नोति नरो ध्रुवम् । एतस्मात्कारणात्सर्वे तां त्यजंति कुमारिकाम्

ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପୁରୁଷ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏହି କାରଣରୁ ସମସ୍ତେ ସେ କୁମାରୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

Verse 8

पुरुषा अतिदीर्घत्वयुक्तां वीक्ष्य समंततः । ततो वैराग्यमापन्ना तपस्तेपेऽतिदारुणम्

ଚାରିଦିଗରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଅସାଧାରଣ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଯୁକ୍ତ ଦେଖି ସେ ବୈରାଗ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ପରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ତପ କଲା।

Verse 9

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तया चीर्णान्यनेकशः । पाराकाणि यथोक्तानि तथा सांतपनानि च

ସେ ଅନେକଥର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ କୃଚ୍ଛ୍ର ତପ ଆଚରଣ କଲା; ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ ପାରାକ ଓ ସାନ୍ତପନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ କଲା।

Verse 10

व्रतं यद्विद्यते किंचिन्नियमः संयमस्तथा । अन्यच्चापि शुभं कृत्यं तत्सर्वं च तया कृतम्

ଯେ କୌଣସି ବ୍ରତ ଥିଲା, ଯେ କୌଣସି ନିୟମ ଓ ସଂଯମ ଥିଲା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ—ସେ ସବୁକୁ ସେ କରିଥିଲା।

Verse 11

एवं तस्या व्रतस्थाया जरा सम्यगुपस्थिता । तथापि तेजसो वृद्धिर्ववृधे तपसा कृता

ଏଭଳି ବ୍ରତସ୍ଥ ଥିବା ସେ ନାରୀଙ୍କୁ ଜରା ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ତଥାପି ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କର ତେଜ ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲା।

Verse 12

सा च नित्यं महेन्द्रस्य सभां यात्यतिकौतुकात् । देवर्षीणां मतं श्रोतुं देवतानां विशेषतः

ସେ ଅତ୍ୟଧିକ କୌତୁହଳରେ ପ୍ରତିଦିନ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାକୁ ଯାଉଥିଲା; ବିଶେଷତଃ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମତ ଓ ଉପଦେଶ ଶୁଣିବା ପାଇଁ।

Verse 13

यदा सा स्वासनं त्यक्त्वा प्रयाति स्वगृहोन्मुखी । तदैवाभ्युक्षणं चक्रुस्तत्र शक्रस्य किंकराः

ଯେତେବେଳେ ସେ ନିଜ ଆସନ ଛାଡ଼ି ଘରମୁହାଁ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲା, ସେହି କ୍ଷଣେ ତାହାଁରେ ଶକ୍ରଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ଅଭ୍ୟୁକ୍ଷଣ (ଜଳଛିଟା) କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ।

Verse 14

तथान्यदिवसे दृष्टं क्रियमाणं तया हि तत् । अभ्युक्षणं स्वकीये च आसने द्विजसत्तमाः

ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଦିନ ସେ ଦେଖିଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ—ସେହି ଅଭ୍ୟୁକ୍ଷଣ କ୍ରିୟା ତାଙ୍କର ନିଜ ଆସନରେ ହିଁ କରାଯାଉଛି।

Verse 15

ततः कोपपरीतांगी दीर्घिका सा कुमारिका । त्रिशाखां भृकुटीं कृत्वा ततः प्राह पुरंदरम्

ତେବେ ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ କୁମାରୀ କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲା; ଭୃକୁଟିକୁ ତ୍ରିଶାଖା ପରି କରି ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 16

किं दोषं वीक्ष्य मे शक्र प्रोक्षितं चासनं त्वया । परद्वा रकृतं दोषं किं मयैतत्कृतं क्वचित्

ହେ ଶକ୍ର! ମୋର କେଉଁ ଦୋଷ ଦେଖି ତୁମେ ମୋ ଆସନକୁ ପ୍ରୋକ୍ଷିତ କରାଇଲ? ଏହି ଦୋଷ କି ଅନ୍ୟ କେହି ଦ୍ୱାରେ କରିଛି, ନା ମୁଁ ଏଠାରେ କେବେ ଏପରି କିଛି କରିଛି?

Verse 17

तस्मान्मे पातकं ब्रूहि नो चेच्छापं सुदारुणम् । त्वयि दास्याम्यसंदिग्धं सत्ये नात्मानमालभे

ଏହେତୁ ମୋର ପାପ କ’ଣ ମୋତେ କୁହ; ନହେଲେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୋପରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେବି। ସତ୍ୟ କହୁଛି, ସନ୍ଦେହ ବିନା ଏହା କରିବି; ନିଜକୁ ରୋକିବି ନାହିଁ।

Verse 18

इन्द्र उवाच । न ते दीर्घेऽस्तिदोषोत्र कश्चिदेकं विना शुभे । तेनाथ क्रियते चैतदासनस्याभिषेचनम्

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଶୁଭେ, ହେ ଦୀର୍ଘା! ଏଠାରେ ତୋର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ଛାଡ଼ି। ସେହି କାରଣରୁ ଏହି ଆସନର ଅଭିଷେକ କରାଯାଉଛି।

Verse 19

त्वं कुमार्यपि संप्राप्ता ऋतुकालं विगर्हिता । तेन दोषं त्वमापन्ना नान्यदस्तीह कारणम्

ତୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମାରୀ ହୋଇ ସୁଦ୍ଧା ଋତୁକାଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲୁ ଏବଂ ଅବହେଳିତ/ନିନ୍ଦିତ ହେଲୁ। ସେହିଥିରୁ ତୋର ଦୋଷ ହେଲା; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କାରଣ ନାହିଁ।

Verse 20

तस्मादद्यापि त्वां कश्चिदुद्वाहयति तापसः । त्वं तं वरय भर्त्तारं येन गच्छसि मेध्यताम्

ଏହେତୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ କେହି ତାପସ ତୋତେ ବିବାହ କରିପାରେ। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁ ମେଧ୍ୟତା—ଶୁଦ୍ଧି ଓ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟତା—ପାଇବୁ, ସେହିକୁ ଭର୍ତ୍ତା ଭାବେ ବରଣ କର।

Verse 21

ततश्च लज्जया युक्ता सा तदा दीर्घकन्यका । गत्वा भूमितले तूर्णं वर्धमाने पुरोत्तमे

ତେବେ ଲଜ୍ଜାରେ ଯୁକ୍ତ ଦୀର୍ଘକନ୍ୟା ସେ ସମୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ବର୍ଧମାନରେ ଶୀଘ୍ର ଭୂମିତଳକୁ ଅବତରିଲା/ପଡ଼ିଲା।

Verse 22

ततः फूत्कर्तुमारब्धा चत्वरेषु त्रिकेषु च । उच्छ्रित्य दक्षिणं पाणिं भ्रममाणा इतस्ततः

ତାପରେ ସେ ଚତ୍ୱରମାନେ ଓ ତ୍ରିମାର୍ଗ ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଡାକିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା। ଦକ୍ଷିଣ ହାତ ଉଠାଇ ସେ ଏଠିସେଠି ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 23

यदि कश्चिद्द्विजो जात्या करोति मम सांप्रतम् । पाणिग्राहं तपोऽर्द्धस्य श्रेयो यच्छामि तस्य च

“ଯଦି ଜନ୍ମତଃ କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ଏବେ ମୋର ପାଣିଗ୍ରହଣ କରିବ, ତେବେ ମୋ ତପସ୍ୟାର ଅର୍ଧଭାଗର ପୁଣ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେୟ ମୁଁ ତାହାକୁ ଦେବି।”

Verse 24

एवं तां प्रविजल्पन्तीं श्रुत्वा लोका दिवानिशम् । उन्मत्तामिति मन्वाना हास्यं चक्रुः परस्परम्

ଏଭଳି ସେ ଦିନରାତି କହୁଥିବାକୁ ଶୁଣି ଲୋକେ ‘ଏ ଉନ୍ମତ୍ତା’ ବୋଲି ଭାବି ପରସ୍ପର ହସିଲେ।

Verse 25

ततः कतिपयाहस्य प्रकुर्वंती च दीर्घिका । कुष्ठव्याधिगृहीतेन ब्राह्मणेन परिश्रुता

କିଛି ଦିନ ପରେ, ଦୀର୍ଘିକା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲୁ ରଖିଥିବାବେଳେ, କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ପୀଡିତ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାହାର ଖବର ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 26

ततः प्रोवाच मन्दं स समाहूय सुदुःखिताम्

ତାପରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା ସେଇ ନାରୀକୁ ଡାକି ନିକଟକୁ ଆଣି ମୃଦୁସ୍ୱରେ କହିଲା।

Verse 27

अहं त्वामुद्वहाम्यद्य कृत्वा पाणिग्रहं तव । यदि मद्वचनं सर्वं सर्वदैवानुतिष्ठसि

ମୁଁ ଆଜି ତୁମର ପାଣିଗ୍ରହଣ କରି ବିବାହ କରିବି—ଯଦି ତୁମେ ସଦା ମୋର ସମସ୍ତ ବଚନକୁ ଦେବାଜ୍ଞା ପରି ପାଳନ କରିବ।

Verse 28

कुमारिकोवाच । करिष्यामि न संदेहस्तव वाक्यं द्विजाधिप । कुरु पाणिग्रहं मेऽद्य विधिदृष्टेन कर्मणा

କୁମାରୀ କହିଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜାଧିପ! ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ବଚନ ପାଳନ କରିବି। ବିଧିଦୃଷ୍ଟ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ଆଜି ମୋର ପାଣିଗ୍ରହଣ କର।

Verse 29

सूत उवाच । ततस्तस्याः कुमार्याः स पाणिं जग्राह दक्षिणम् । गृह्योक्तेन विधानेन देवाग्निगुरुसंनिधौ

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଗୃହ୍ୟୋକ୍ତ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ, ଦେବତା, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ, ସେ ତାହା କୁମାରୀର ଦକ୍ଷିଣ ହାତ ଧରିଲା।

Verse 30

अथ सा प्राह भूयोऽपि विवाहकृतमंगला । आदेशं देहि मे नाथ यं करोमि तवाधुना

ତାପରେ ବିବାହ-ସଂସ୍କାରରେ ମଙ୍ଗଳମୟୀ ହୋଇ ସେ ପୁଣି କହିଲା—ହେ ନାଥ! ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ; ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିବି?

Verse 31

पतिरुवाच । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु स्नातुमिच्छामि सुन्दरि । साहाय्येन त्वदीयेन यदि शक्नोषि तत्कुरु

ପତି କହିଲେ—ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ମୁଁ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ତୁମେ ସକ୍ଷମ ହେଲେ, ତୁମ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହା କର।

Verse 32

बाढमित्येव सा प्रोच्य ततस्तूर्णं पतिव्रता । तत्प्रमाणं दृढं कृत्वा रम्यं वंशकुटीरकम्

“ବାଢମ୍” ବୋଲି କହି ସେ ପତିବ୍ରତା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କାମକୁ ଲାଗିଲା। ଯଥାଯଥ ପ୍ରମାଣ ଦୃଢ଼ କରି ସୁନ୍ଦର ବାଁଶ କୁଟୀର ତିଆରି କଲା।

Verse 33

मृदु तूलसमायुक्तं ततः प्राह निजं पतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा प्रहृष्टेनान्तरात्मना

ତାପରେ ମୃଦୁ ତୁଳା ଲଗାଇ ସୁସଜ୍ଜିତ କରି ସେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ କହିଲା—କରଯୋଡ଼ି, ଅନ୍ତରାତ୍ମା ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ।

Verse 34

एतत्तव कृते रम्यं कृतं वंशकुटीरकम् । मम नाथारुहाशु त्वं येन कृत्वाथ मूर्धनि । नयामि सर्वतीर्थेषु क्षेत्रेषु सुशुभेषु च

“ନାଥ! ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ସୁନ୍ଦର ବାଁଶ କୁଟୀର ତିଆରି କରିଛି। ଶୀଘ୍ର ଏଥିରେ ଆରୋହଣ କର; ଏହାକୁ ମୋ ମସ୍ତକରେ ଧରି ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ସୁଶୋଭିତ କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନେଇଯିବି।”

Verse 35

ततः कुष्ठी प्रहृष्टात्मा शनैरुत्थाय भूतलात् । तया चोद्धृतदेहः सन्सुप्तो वंशकुटीरके

ତାପରେ ସେ କୁଷ୍ଠୀ ହର୍ଷିତ ହୃଦୟରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଭୂମିରୁ ଉଠିଲା। ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇ ବାଁଶ କୁଟୀର ଭିତରେ ଶୋଇଲା।

Verse 36

ततस्तं मस्तके कृत्वा सर्वतीर्थे यथासुखम् । सर्वक्षेत्रेषु बभ्राम स्नापयन्ती निजं पतिम्

ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ମସ୍ତକରେ ଧରି ସେ ସୁଖରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଭ୍ରମଣ କଲା, ଏବଂ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ (ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ) ସ୍ନାନ କରାଉଥିଲା।

Verse 37

यथा यथा स चक्रेऽथ स्नानं तीर्थेषु कुष्ठभाक् । तथातथास्य गात्रेषु तेजो वृद्धिं प्रगच्छति

ଯେପରି ସେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ପୁରୁଷ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କରେ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ନାନ କଲା, ସେପରି ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗରେ ତେଜ ଓ ବଳ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।

Verse 38

ततः क्रमेण सा साध्वी भ्रममाणा महीतले । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संप्राप्ता रजनी मुखे

ତାପରେ କ୍ରମେ ସେ ସାଧ୍ବୀ ପୃଥିବୀତଳେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ରାତ୍ରିର ଆରମ୍ଭମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 39

क्लान्ता वैक्लव्यमापन्ना भाराक्रान्ता पतिव्रता । निद्रान्धा निश्वसन्ती च प्रस्खलन्ती पदेपदे

ସେ ପତିବ୍ରତା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ, ଦୁର୍ବଳତାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଓ ଭାରରେ ନିପୀଡିତ ଥିଲା; ଘୁମରେ ଚକ୍ଷୁ ମନ୍ଦ, ଭାରି ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ପଦେପଦେ ଠୋକର ଖାଉଥିଲା।

Verse 40

अथ तत्र प्रदेशे तु माण्डव्यो मुनिपुंगवः । शूलारोपितगात्रस्तु संतिष्ठति सुदुःखितः

ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ, ଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ ଦେହ ସହ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 41

अथ सा तं समासाद्य शूलं रात्रौ पतिव्रता । निजगात्रेण भारार्त्ता गच्छमाना महासती

ତେବେ ସେ ମହାସତୀ ପତିବ୍ରତା, ରାତିରେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ ନିଜ ଦେହଭାରରେ କ୍ଳେଶିତ ହୋଇ, ସେହି ଶୂଳକୁ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 42

तया संचालितः सोऽथ मांडव्यो मुनिपुंगवः । परां पीडां समासाद्य ततः प्राह सुदुःखितः

ତାହାର ଧକ୍କାରେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷି ପରମ ପୀଡାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ କହିଲେ।

Verse 43

केनेदं पाप्मना शल्यं ममांतः परिचालितम् । येनाहं दुःखयुक्तोऽपि भूयो दुःखास्पदीकृतः

କେଉଁ ପାପୀ ମୋ ଭିତରେ ଥିବା ଏହି ଶଲ୍ୟକୁ ନଡ଼ାଇଦେଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୁଃଖୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଉ ଅଧିକ ଦୁଃଖର ଆଶ୍ରୟ ହେଲି?

Verse 44

दीर्घिकोवाच । न मया त्वं महाभाग निद्रोपहतया दृशा । दृष्टस्तेन परिस्पृष्टो ह्यस्पृश्यः पापकृत्तमः

ଦୀର୍ଘିକା କହିଲା—ହେ ମହାଭାଗ! ନିଦ୍ରାରେ ଆବୃତ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ; ତେଣୁ ସେଇ ପରମ ପାପୀ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲା।

Verse 45

न त्वया सदृशश्चान्यः पापात्मास्ति धरातले । शिरस्युद्भूतशूलोऽपि यो मृत्युं नाधिगच्छति

ଏହି ଧରାତଳରେ ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପାପାତ୍ମା ନାହିଁ—ମୁଣ୍ଡରୁ ଶୂଳ ଉଦ୍ଭବିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 46

अहं पतिव्रता मूढ वहामि शिरसा धृतम् । तीर्थयात्राकृते कांतं विकलांगं सुवल्लभम्

ମୁଁ ପତିବ୍ରତା—ମୂଢା ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମୋର ଅତିପ୍ରିୟ, ଅଙ୍ଗବିକଳ କାନ୍ତକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧାରି ବହନ କରୁଛି।

Verse 47

कस्मात्तस्यास्तिरस्कारं मम यच्छसि निष्ठुरम् । अज्ञातां मूढबुद्धिः सन्विशेषान्मानुषोद्भवाम्

ତୁମେ କାହିଁକି ମୋ ପ୍ରତି ଏତେ ନିଷ୍ଠୁର ତିରସ୍କାର କରୁଛ? ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଅଜଣା; ତୁମେ ମୂଢବୁଦ୍ଧି ହୋଇ ମାନବଧର୍ମର ଯଥୋଚିତ ଭେଦକୁ ଚିହ୍ନି ପାରୁନାହ।

Verse 48

माण्डव्य उवाच । अहं यादृक्त्वया प्रोक्तस्तादृगेव न संशयः । पापात्मा मूढबुद्धिश्च अस्पृश्यः सर्वदेहिनाम्

ମାଣ୍ଡବ୍ୟ କହିଲେ—ତୁମେ ମୋତେ ଯେପରି କହିଛ, ମୁଁ ସେପରି ହିଁ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୁଁ ପାପାତ୍ମା, ମୂଢବୁଦ୍ଧି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ।

Verse 49

यदि प्रातस्तवायं च भर्त्ता जीवति निष्ठुरे । येन मे जनिता पीडा प्राणांतकरणी दृढा

ହେ ନିଷ୍ଠୁରେ, ଯଦି ପ୍ରଭାତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ପତି ଜୀବିତ ରହେ—ଯିଏ ମୋତେ ପ୍ରାଣାନ୍ତକ ଦୃଢ଼ ପୀଡା ଦେଇଛି—

Verse 50

तस्मादेष तवाभीष्टः स्पृष्टः सूर्यस्य रश्मिभिः । मया शप्तः परित्यागं जीवितस्य करिष्यति

ଏହିହେତୁ ତୁମର ଏହି ପ୍ରିୟଜନ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ସ୍ପର୍ଶ ହେବାମାତ୍ରେ, ମୋ ଶାପରେ, ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବ।

Verse 51

दीर्घिकोवाच । यद्येवं मरणं पत्युः प्रभाते संभविष्यति । मदीयस्य ततः प्रातर्नोद्गमिष्यति भास्करः

ଦୀର୍ଘିକା କହିଲେ—ଯଦି ଏଭଳି ପ୍ରଭାତେ ମୋ ପତିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିବ, ତେବେ ମୋ ନିମିତ୍ତେ ପ୍ରାତଃକାଳେ ଭାସ୍କର ଉଦୟ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 52

एवमुक्त्वा ततः साथ निषसाद धरातले । भूमौ तद्भर्तृसंयुक्तं मुक्त्वा वंशकुटीरकम्

ଏମିତି କହି ସେ ସାଧ୍ବୀ ପରେ ଧରାତଳେ ବସିଲେ। ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଥିବା ସେ ଛୋଟ ବାଁଶ କୁଟିରକୁ ଛାଡ଼ି ଭୂମିରେ ହିଁ ରହିଲେ।

Verse 53

अथ तां प्राह कुष्ठी स पिपासा संप्रवर्तते । तस्मात्तोयं समानेहि पानार्थमतिशीतलम्

ତାପରେ ସେ କୁଷ୍ଠୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲା—“ମୋତେ ପିଆସ ଲାଗିଛି। ତେଣୁ ପାନ ପାଇଁ ଅତିଶୀତଳ ଜଳ ଆଣ।”

Verse 54

तथैव सा समाकर्ण्य भर्तुरादेशमुत्सुका । इतस्ततश्च बभ्राम जलार्थं न प्रपश्यति । न च निर्याति दूरं सा त्यक्त्वारण्ये तथाविधम्

ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ସେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଜଳ ପାଇଁ ଏଠି-ସେଠି ଘୁରିଲେ; କିନ୍ତୁ ଜଳ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଛାଡ଼ି ସେ ଦୂରକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଇନାହିଁ।

Verse 55

भर्तारं श्वापदोत्थं च भयं हृदि वितन्वती । उपविश्य ततो भूमौ स्पृष्ट्वा पादौ पतेस्तदा । प्रोवाच दीर्घिका वाक्यं तारवाक्येन दुःखिता

ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଓ ଶ୍ୱାପଦମାନଙ୍କ ଭୟରେ ହୃଦୟ କମ୍ପିତ ହୋଇ ସେ ଭୂମିରେ ବସିଲେ। ପରେ ପତିଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି, କଠୋର ବାକ୍ୟରେ ଦୁଃଖିତା ଦୀର୍ଘିକା କଥା କହିଲେ।

Verse 56

पतिव्रता त्वमाचीर्णं यदि सम्यङ्मया स्फुटम् । तेन सत्येन भूपृष्ठान्निर्गच्छतु जलं शुभम्

“ମୁଁ ଯଦି ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଓ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ପତିବ୍ରତା-ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିଥାଏ, ତେବେ ସେହି ସତ୍ୟବଳରେ ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ଶୁଭ ଜଳ ଉଦ୍ଗତ ହେଉ।”

Verse 57

एवमुक्त्वा जघानाथ पादाघातेन मेदिनीम् । कान्तभक्तिं पुरस्कृत्य तस्य जीवितवांछया

ଏହିପରି କହି ସେ ପାଦାଘାତରେ ପୃଥିବୀକୁ ଆଘାତ କଲା; ପ୍ରିୟତମ-ଭକ୍ତିକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ତାହାର ଜୀବନ ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ।

Verse 58

एतस्मिन्नन्तरे तोयं पादाघातादनन्ततरम् । निष्क्रांतं निर्मलं स्वादु माण्डव्यस्य च पश्यतः

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାଦାଘାତରୁ ଅପାର ଜଳ ଫୁଟି ବାହାରିଲା—ନିର୍ମଳ ଓ ମଧୁର—ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ।

Verse 59

ततस्तं स्नापयामास तस्मिंस्तोये श्रमातुरम् । अपाययत्ततः पश्चात्स्वयं स्नात्वा पपौ जलम्

ତାପରେ ସେ ଶ୍ରମାତୁରକୁ ସେହି ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲା; ପଛରେ ପିଆଇଲା; ଏବଂ ନିଜେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ଜଳ ପାନ କଲା।

Verse 60

एतस्मिन्नंतरे सूर्यः पतिव्रतकृताद्भयात् । नाभ्युदेति समुत्पन्नस्ततः कालात्ययो महान्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ପତିବ୍ରତାର ପ୍ରଭାବଜନିତ ଭୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ କାଳର ମହା ବ୍ୟତିକ୍ରମ ହେଲା।

Verse 61

अथ रात्रिं समालोक्य दीर्घां ये कामुका जनाः । ते सर्वे तुष्टिमापन्नास्तथा च कुल स्त्रियः

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ରାତିକୁ ଦେଖି ଯେ କାମୁକ ଲୋକ ଥିଲେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ କୁଳସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 62

कौशिका राक्षसाश्चापि चोरा जाराश्च ये नराः । ते सर्वे प्रोचुः संहृष्टाः समालिंग्य परस्परम्

କୌଶିକ, ରାକ୍ଷସ, ଚୋର ଓ ଜାର—ସେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ହର୍ଷରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଉଲ୍ଲାସରେ କହିଉଠିଲେ।

Verse 63

अद्यास्माकं विधिस्तुष्टो भगवान्मन्मथस्तथा । येन दीर्घा कृता रात्रिर्नाशं नीतश्च भास्करः

“ଆଜି ଆମର ବିଧି ଅନୁକୂଳ, ଭଗବାନ୍ ମନ୍ମଥ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାତ୍ରି ଦୀର୍ଘ ହେଲା ଏବଂ ଭାସ୍କର ଲୁପ୍ତ କରାଗଲା।”

Verse 64

ये पुनर्ब्राह्मणाः शांता यज्ञकर्मसमुद्यताः । ते सर्वे दुःखमापन्नाः सूर्योदयविनाकृताः

କିନ୍ତୁ ଯେ ଶାନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ବିନା ଦୁଃଖରେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 65

न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं न च सद्द्विजः । न श्राद्धं न च संकल्पं न स्वाध्यायं कथंचन

କେହି ଯଜନ କଲେ ନାହିଁ, କୌଣସି ସଦ୍ଦ୍ୱିଜ ଯାଜନ ମଧ୍ୟ କରାଇଲେ ନାହିଁ। ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ନ ସଙ୍କଳ୍ପ, ନ କୌଣସି ପ୍ରକାର ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ।

Verse 66

न स्नानं न च दानं च लोकयात्रां विशेषतः । व्यवहारं न कृत्यं च किंचिद्धर्मसमुद्भवम्

ନ ସ୍ନାନ, ନ ଦାନ; ବିଶେଷତଃ ଲୋକଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ନଥିଲା। ନ ବ୍ୟବହାର, ନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ—ଧର୍ମରୁ ଉଦ୍ଭବ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 67

एतस्मिन्नन्तरे देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । परं दौःस्थ्यं समापन्ना यज्ञभागविवर्जिताः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଶକ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯଜ୍ଞଭାଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 68

ततो भास्करमासाद्य ऊचुर्दुःखसमन्विताः । कस्मान्नोद्गमनं देव प्रकरोषि दिवाकर

ତାପରେ ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ସେମାନେ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ କହିଲେ—“ହେ ଦେବ, ହେ ଦିବାକର! ଆପଣ କାହିଁକି ଉଦୟ କରୁନାହାନ୍ତି?”

Verse 69

एतत्त्वया विना सर्वं जगद्व्याकुलतां गतम्

“ଆପଣ ବିନା ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳତାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।”

Verse 70

तस्माल्लोकहितार्थाय त्वमुद्गच्छ यथापुरा । अग्निष्टोमादिका यज्ञा वर्तंते येन भूतले

“ଏହେତୁ ଲୋକହିତାର୍ଥେ ଆପଣ ପୂର୍ବବତ୍ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଭୂତଳରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଆଦି ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେବ।”

Verse 71

सूर्य उवाच पतिव्रतासमादेशात्त्यक्तश्चाभ्युदयो मया । तस्माद्गत्वा सुराः सर्वे तां वदंतु कृते मम

ସୂର୍ୟ କହିଲେ—“ସେହି ପତିବ୍ରତାର ଆଦେଶରେ ମୁଁ ମୋର ଉଦୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛି; ତେଣୁ ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଯାଇ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କର।”

Verse 72

येन तद्वाक्यमासाद्य प्रवर्त्तामि यथासुखम् । अन्यथा मां शपेत्क्रुद्धा नूनं सा हि पतिव्रता

ତାଙ୍କର ବଚନ ପାଇଲେ ମାତ୍ର ମୁଁ ସୁଖରେ ମୋର ଗତି ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବି; ନଚେତ୍ କ୍ରୋଧିତା ହୋଇ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଶାପ ଦେବେ, କାରଣ ସେ ସତ୍ୟରେ ପତିବ୍ରତା।

Verse 73

एवं सा तपसा युक्ता प्रोत्कृष्टं हि सुरोत्तमाः । पतिव्रतात्वमाधत्ते तथान्यदपरं महत्

ଏଭଳି ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟା, ହେ ଦେବୋତ୍ତମ; ସେ ପତିବ୍ରତାତ୍ୱ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାନ ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 74

कस्तस्या वचनं शक्तः कर्तुमेवमतोऽन्यथा । एतस्मात्कारणाद्भीतो नोद्गच्छामि कथंचन

ତାଙ୍କ ବଚନକୁ ଅନୁସରଣ ନ କରି କିଏ ଅନ୍ୟଥା କରିପାରିବ? ଏହି କାରଣରୁ ଭୀତ ହୋଇ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଗମ କରୁନାହିଁ।

Verse 76

ततस्ते विबुधाः सर्वे गत्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम् । प्रोचुस्तां दीर्घिकां वाक्यैर्मृदुभिः पुरतः स्थिताः

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେଇ ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଦୀର୍ଘିକାଙ୍କୁ ମୃଦୁ ବଚନରେ କହିଲେ।

Verse 77

त्वया पतिव्रते सूर्यो यन्निषिद्धो न तत्कृतम् । शुभं यतो हताः सर्वा भूतले शोभनाः क्रियाः

ହେ ପତିବ୍ରତେ! ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯେ ନିଷେଧ କରିଛ, ସେ (ଉଦୟ) ହୋଇନାହିଁ। ତାହାର ଫଳରେ ଭୂତଳରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଓ ଶୋଭନ କ୍ରିୟା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।

Verse 78

तस्मादुद्गच्छतु प्राज्ञे त्वद्वाक्यात्तीक्ष्णदीधितिः । यज्ञक्रिया विशेषेण येन वर्तंति भूतले

ଏହେତୁ, ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞେ, ତୁମ ବାକ୍ୟରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣକିରଣଧର ଭାସ୍କର ଉଦୟ ହେଉନ୍ତୁ; ଯେନ ଭୂତଳେ ବିଶେଷତଃ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ଚାଲିରହୁ।

Verse 79

न तत्क्रतुसहस्रेण यजंतः प्राप्नुयुः फलम् । पतिव्रतात्वमापन्ना यत्स्त्री विंदति केवलम्

ପତିବ୍ରତାଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ଯେ ଫଳ କେବଳ ନିଜେ ପାଏ, ସେହି ଫଳ ପୁରୁଷମାନେ ସହସ୍ର ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।

Verse 80

शप्तश्चानेन दुष्टेन मांडव्येन सुपाप्मना । कार्यं विनापि निर्दिष्टस्तद्ब्रूयां भास्करं कथम्

ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମହାପାପୀ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶପ୍ତ; କାରଣ ବିନା ମଧ୍ୟ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇଛି—ତେବେ ଭାସ୍କର ବିଷୟରେ ମୁଁ କିପରି କହିବି?

Verse 81

उदयार्थं न मे यज्ञैः कार्यं किंचिन्न चापरैः । श्राद्धदानादिकैः कृत्यैः संजातैर्दर्यितं विना

ମୋ ଉଦୟ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞର କିଛି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ-ଦାନାଦି ଅନ୍ୟ କୃତ୍ୟର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏମନ୍ତି କର୍ମରେ ବାଧ୍ୟ ନହୋଇ ମୋ ଗତି ଚାଲିଥାଏ।

Verse 82

सूत उवाच । ततस्ते विबुधाः सर्वे समालोक्य परस्परम् । चिरकालं सुदुःखार्तास्तामूचुर्विनयान्विताः

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି, ଦୀର୍ଘକାଳ ତୀବ୍ର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ବିନୟସହିତ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 83

उद्गच्छतु रविर्भद्रे तवायं दयितः पतिः । प्रयातु निधनं सद्यो भूयादेष मुनीश्वरः

ହେ ଭଦ୍ରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉ; ଏହି ତୁମ ପ୍ରିୟ ପତି। ଏହି ମୁନୀଶ୍ୱର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ; ପରେ ସେ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେବେ।

Verse 84

पुनर्जीवापयिष्यामो वयमेनमपि द्रुतम् । मृत्युमार्गमनुप्राप्तं त्वत्कृते पतिवत्सले

ହେ ପତିଭକ୍ତା, ତୁମ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଦେବୁ।

Verse 85

पञ्चविंशतिवर्षीयं कामदेवमिवापरम् । त्वं द्रक्ष्यसि सुदीप्तांगं सर्वलक्षणलक्षितम्

ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପଚିଶ ବର୍ଷର ଯୁବକ ରୂପେ ଦେଖିବ—ଅନ୍ୟ ଏକ କାମଦେବ ପରି—ଦୀପ୍ତ ଦେହଧାରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ।

Verse 86

भूत्वा पंचदशाब्दीया पद्मपत्रायतेक्षणा । मर्त्यलोके सुखं सम्यक्त्वेच्छया साधयिष्यसि

ଏବଂ ତୁମେ ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ବୟସର ହୋଇ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ନୟନବତୀ, ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସମ୍ୟକ୍ ସୁଖ ସାଧନ କରିବ।

Verse 87

एषोऽपि मुनिशार्दूलो विपाप्मा सांप्रतं शुभे । शूलवेधेन निर्मुक्तः सुखभागी भवत्क्लम

ହେ ଶୁଭେ, ଏହି ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ ମଧ୍ୟ ଏବେ ପାପମୁକ୍ତ; ଶୂଳବେଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସୁଖର ଭାଗୀ ହେବେ, ଏବଂ ତୁମ କ୍ଲେଶ ମଧ୍ୟ ନିବୃତ୍ତ ହେବ।

Verse 88

सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते तया स द्विजसत्तमाः । उद्गतो भगवान्सूर्यस्तत्क्षणादेव वेगतः

ସୂତ କହିଲେ—ସେ “ବାଢମ୍ (ତଥାସ୍ତୁ)” ବୋଲି କହିବା ସହିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେହି କ୍ଷଣେ ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଉଦିତ ହେଲେ।

Verse 89

ततः सूर्यांशुसंस्पृष्टः स मृतश्च सुकुष्ठभाक् । विबुधानां करैः स्पृष्टः पुनरेव समुत्थितः

ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର ସ୍ପର୍ଶରେ ସେ—ମୃତ ଓ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଦେବମାନଙ୍କ କରସ୍ପର୍ଶରେ ପୁନର୍ବାର ଜୀବନ ପାଇ ଉଠିଲା।

Verse 90

पंचविंशतिवर्षीयः कामदेव इवापरः । संस्मरन्पूर्विकां जातिं सर्वा हर्ष समन्वितः

ସେ ପଚିଶ ବର୍ଷର ଯୁବକ ହେଲା, ଯେନ ଅନ୍ୟ ଏକ କାମଦେବ; ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ସମସ୍ତଦିଗରେ ହର୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 91

दीर्घिकापि परिस्पृष्टा स्वयं देवेन शंभुना । संजाता यौवनोपेता दिव्यलक्षणलक्षिता

ଦୀର୍ଘିକା ମଧ୍ୟ—ସ୍ୱୟଂ ଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସର୍ବତ୍ର ସ୍ପର୍ଶରେ—ଯୌବନଯୁକ୍ତା ହେଲା, ଦିବ୍ୟ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ।

Verse 92

पद्मपत्रेक्षणा रम्या चन्द्रबिम्बसमानना । मध्ये क्षामा सुगौरांगी पीनोन्नतपयोधरा

ସେ ରମଣୀ ପଦ୍ମପତ୍ରସଦୃଶ ନୟନବତୀ, ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବସମ ମୁଖମଣ୍ଡଳା; ମଧ୍ୟେ କ୍ଷୀଣ କଟି, ଶୁଭଗୌରାଙ୍ଗୀ, ପୀନ ଓ ଉନ୍ନତ ସ୍ତନଯୁଗଳା—ଦୀପ୍ତ ଯୌବନରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 93

ततस्तं मुनिशार्दूलं शूलाग्रादवतार्य च । प्रोचुश्च विबुधश्रेष्ठाः सादरं हर्षसंयुताः

ତେବେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ହର୍ଷସହିତ ଓ ସାଦରେ ସେଇ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳଙ୍କୁ ଶୂଳାଗ୍ରରୁ ଅବତାରଣ କରାଇ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 94

एतत्सत्यं कृतं वाक्यं मुने तव यथोदितम् । मृतोऽपि ब्राह्मणः कुष्ठी संस्पृष्टो रविरश्मिभिः

ହେ ମୁନେ, ତୁମେ ଯଥା କହିଥିଲ, ସେହିପରି ତୁମ ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟ କରାଗଲା; କୁଷ୍ଠୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟରଶ୍ମିର ସ୍ପର୍ଶରେ…

Verse 95

पुनरुत्थापितोऽस्माभिः कृतश्च तरुणः पुनः । अनया भार्यया सार्धं तस्मात्त्वं स्वाश्रमं व्रज

ଆମେ ତାକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରି ପୁନି ଯୁବକ କରିଦେଲୁ; ତେଣୁ ତୁମେ ଏହି ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ।

Verse 96

नास्माकं दर्शनं व्यर्थं कथंचिदपि जायते । तस्मात्प्रार्थय यच्चित्ते तव नित्यं समाश्रितम्

ଆମ ଦର୍ଶନ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ ତୁମ ଚିତ୍ତରେ ନିତ୍ୟ ଆଶ୍ରିତ ଯେ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ସେହିଟି ପ୍ରାର୍ଥନା କର।