Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

ये पुनर्ब्राह्मणाः शांता यज्ञकर्मसमुद्यताः । ते सर्वे दुःखमापन्नाः सूर्योदयविनाकृताः

Transliteration

ye punarbrāhmaṇāḥ śāṃtā yajñakarmasamudyatāḥ | te sarve duḥkhamāpannāḥ sūryodayavinākṛtāḥ

Translation

କିନ୍ତୁ ଯେ ଶାନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ବିନା ଦୁଃଖରେ ପତିତ ହେଲେ।

Word by Word

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धबोधक-यत्

• पुनः: but/on the other hand
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb): ‘again/on the other hand’

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• शान्ताः: peaceful/calm
• शान्ताः: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ब्राह्मणानां विशेषण

• यज्ञकर्मसमुद्यताः: engaged/ready for sacrificial acts
• यज्ञकर्मसमुद्यताः: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञ + कर्म + समुद्यत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (यज्ञकर्मणि समुद्यताः = ready for sacrificial rites)

• ते: they/those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ते इत्यस्य विशेषण

• दुःखम्: sorrow/distress
• दुःखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आपन्नाः: having fallen into/afflicted by
• आपन्नाः: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आ + पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘दुःखम्’ इत्यस्य प्राप्ताः (having fallen into)

• सूर्योदयविनाकृताः: deprived of sunrise / with sunrise prevented
• सूर्योदयविनाकृताः: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सूर्योदय + विना + कृत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः (सूर्योदयेन विना कृताः = made without sunrise), क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator, contextually Sūta-like narration within Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of serene brāhmaṇas with yajña implements—kuśa grass, ladles, fire-altars—standing in dim pre-dawn that never breaks; their faces show worry as the horizon remains dark.

Characters & Entities

• Brāhmaṇāḥ
• Sūryodaya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma rooted in yajña and daily discipline depends on cosmic regularity; when it breaks, the righteous feel the loss most acutely.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the larger tīrtha narrative in Nāgarakhaṇḍa; it does not name the tīrtha directly.

What ritualistic prescription is mentioned?

Yajña-karmas are referenced as intended actions, but they cannot proceed due to the absence of sunrise.