Adhyaya 13

Verse 1

। सूत उवाच । एवं निवेद्य पुत्राणां स राज्यं पृथिवीपतिः । पुरं च तद्द्विजातिभ्यः प्रदाय स्वयमेव हि

ସୂତ କହିଲେ—ଏହିପରି ପୃଥିବୀପତି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ସମର୍ପଣ କରି, ସ୍ୱୟଂ ହି ସେହି ପୁରକୁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ) ଦାନ କଲେ।

Verse 2

तत आराधयामास देवदेवं महेश्वरम् । कृत्वा तदाऽश्रमं तत्र श्रद्धया परया युतः

ତାପରେ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରି, ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 3

स बभूव फलाहारो यावद्वर्षशतं नृपः । शीर्णपर्णाशनः पश्चात्तावत्कालं समाहितः

ସେ ନୃପ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫଳାହାରୀ ହେଲେ; ପରେ ସେତେଇ କାଳ ସମାହିତ ହୋଇ, ଝରିପଡ଼ା ପତ୍ରକୁ ଆହାର କଲେ।

Verse 4

ततः परं जलाहारो जातो वर्षशतं हि सः । वायुभक्षस्ततोऽभूत्स यावद्वर्षशतं परम्

ତାପରେ ସେ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ଜଳାହାରୀ ହେଲେ; ତାହାପରେ ଆଉ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବାୟୁଭକ୍ଷ, ଅର୍ଥାତ୍ କେବଳ ବାୟୁରେ ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା ହେଲେ।

Verse 5

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य वर्षशते गते । चतुर्थे वायुभक्षस्य दर्शने समुपस्थितः

ତେବେ ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମହାଦେବ, ଶତବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲାପରେ, ବାୟୁଭକ୍ଷଣ ତପସ୍ୟାର ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 6

प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि मत्तः प्रार्थय वांछितम् । अहं ते संप्रदास्यामि दुर्लभं त्रिदशैरपि

ଶିବ କହିଲେ—“ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ। ମୋ ପାଖରୁ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ସେହି ବର ମାଗ; ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି।”

Verse 7

राजोवाच । एतत्पुण्यतमं क्षेत्रं नानातीर्थसमाश्रयम् । हाटकेश्वरमाहात्म्यात्सर्वपापक्षयापहम्

ରାଜା କହିଲେ—“ଏହା ପରମ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର, ନାନା ତୀର୍ଥର ଆଶ୍ରୟ। ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକ୍ଷୟକାରୀ।”

Verse 8

तस्मात्तव निवासेन भूयान्मेध्यतमं पुनः । एतन्मे वांछितं देव देहि तुष्टिं गतो यदि

“ଏହେତୁ ଆପଣଙ୍କ ଏଠାରେ ନିବାସରେ ଏହା ଆହୁରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ହେଉ। ହେ ଦେବ, ଏହି ମୋର ଇଚ୍ଛିତ ବର—ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଦିଅନ୍ତୁ।”

Verse 9

मयैतदग्र्यं निर्माय ब्राह्मणेभ्यो निवेदितम् । पुरं शर्वाऽमराधीश श्रद्धापूतेन चेतसा

“ହେ ଶର୍ବ, ଅମରାଧୀଶ! ମୁଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ନିର୍ମାଣ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ଚିତ୍ତରେ, ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିଛି।”

Verse 10

तस्मिंस्त्वया सदा वासः कर्तव्यो मम वाक्यतः । निश्चलत्वेन येन स्याद्गणैः सर्वैः समन्वितम्

ଏହେତୁ ମୋର ବାକ୍ୟାନୁସାରେ ତୁମେ ସେଠାରେ ସଦା ଅଚଳଭାବେ ବାସ କର; ଯେପରି ତାହା ତୁମ ସମସ୍ତ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ସମନ୍ୱିତ ରହିବ।

Verse 11

भगवानुवाच । अचलोऽहं भविष्यामि स्थानेऽत्र तव भूमिप । अचलेश्वर इत्येव नाम्ना ख्यातो जगत्त्रये

ଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ଭୂମିପ! ତୁମ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ମୁଁ ଅଚଳ ରୂପେ ବିରାଜିବି; ଏବଂ ‘ଅଚଲେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବି।

Verse 12

यो मामत्र स्थितं मर्त्यो वीक्षयिष्यति भक्तितः । भविष्यंत्यचलास्तस्य सर्वदैव विभूतयः

ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଭକ୍ତିସହିତ ମୋତେ ଏଠାରେ ବିରାଜିତ ଦେଖିବ, ତାହାର ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଦିବ୍ୟ ବିଭୂତି ସଦା ଅଚଳ ରହିବ।

Verse 13

माघशुक्लचतुर्दश्यां मम लिंगस्य यो नरः । श्रद्धया परया युक्तः कर्ता यो घृतकंबलम्

ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଯେ ପୁରୁଷ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ମୋ ଲିଙ୍ଗକୁ ଘୃତ-କମ୍ବଳ ଅର୍ପଣ କରେ…

Verse 14

बाल्ये वयसि यत्पापं वार्धके यौवनेऽपि वा । तद्यास्यति क्षयं तस्य तमः सूर्योदये यथा

ଶୈଶବ, ଯୌବନ କିମ୍ବା ବାର୍ଧକ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଯେକୌଣସି ପାପ ତାହାର ନାଶ ହେବ; ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଯେପରି ନଶିଯାଏ।

Verse 15

तस्मात्स्थापय मे लिंगं त्वमत्रैव महीपते । अहं येन करोम्येव तत्र वासं सदाचलः

ଏହେତୁ, ହେ ମହୀପତେ, ମୋର ଲିଙ୍ଗକୁ ଏଠିଏ ହିଁ ସ୍ଥାପନ କର। ସେହି ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ମୁଁ ସେଠାରେ ସଦା ଅଚଳ ଓ ସ୍ଥିର ହୋଇ ନିତ୍ୟ ବାସ କରିବି।

Verse 16

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा चकाराशु प्रासादं सुमनोहरम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କହି ଦେବେଶ୍ୱର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ରାଜା ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ପ୍ରାସାଦ-ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ।

Verse 19

ततः संचिंतयामास भूपालः किं महेश्वरः । सांनिध्यं निश्चलो भूत्वा लिंगेऽत्रैव करिष्यति

ତାପରେ ଭୂପାଳ ଚିନ୍ତା କଲେ—ମହେଶ୍ୱର କିପରି ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ଏଠିଏ ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ନିଜ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବେ?

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे जाता वाणी गगनगोचरा । हर्षयन्ती महीपालं चमत्कारं सुनिस्वना

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଆକାଶଗୋଚର ଏକ ବାଣୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ଅତି ମଧୁର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଧ୍ୱନିସହିତ—ଯାହା ମହୀପାଳଙ୍କୁ ହର୍ଷିତ କଲା।

Verse 21

मा त्वं भूमिपशार्दूल कार्यचिन्तां करिष्यसि । अस्मिन्वासं सदात्रैव लिंगे कर्तास्मि नित्यशः

ହେ ଭୂମିପଶାର୍ଦୂଳ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଚିନ୍ତା କରନି। ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ହିଁ, ଏଠିଏ ହିଁ, ମୁଁ ସଦା-ନିତ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟରେ ବାସ କରିବି।

Verse 22

तथान्यदपि ते वच्मि प्रत्ययार्थं वचो नृप । तच्छ्रुत्वा निर्वृतिं गच्छ वीक्षस्वैव च यत्नतः

ହେ ନୃପ! ତୁମ ନିଶ୍ଚୟାର୍ଥେ ମୁଁ ଆଉ କିଛି ବଚନ କହୁଛି। ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣି ଶାନ୍ତିରେ ଯାଅ, ଏବଂ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ନିଜେ ଭଲଭାବେ ଦେଖ।

Verse 23

सदा मे निश्चला छाया लिंगस्यास्य भविष्यति । एकैव पृष्ठदेशस्था न दिक्संस्था भविष्यति

ମୋର ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଛାୟା ସଦା ନିଶ୍ଚଳ ରହିବ। ଏହା ଏକେଇ ସ୍ଥାନରେ, ତାହାର ପଛଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିବ; ଦିଗଅନୁସାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସରିବ ନାହିଁ।

Verse 24

सूत उवाच । ततः स वीक्षयामास तां छायां लिंगसंभवाम् । तद्रूपां निश्चलां नित्यं तद्दिक्संस्थे दिवाकरे

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ଲିଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେଇ ଛାୟାକୁ ଦେଖିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଛାୟା ସେଇ ରୂପରେ ନିତ୍ୟ ନିଶ୍ଚଳ ରହିଲା।

Verse 25

ततो हर्षं परं गत्वा प्रणिपत्य च तं भुवि । कृतकृत्यमिवात्मानं स मेने पार्थिवोत्तमः

ତାପରେ ସେ ପରମ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ନିଜକୁ କୃତକୃତ୍ୟ—ମନେ ଜୀବନଲକ୍ଷ୍ୟ ସିଦ୍ଧ—ଭାବିଲା।

Verse 26

अद्यापि दृश्यते छाया तादृग्रूपा सदा हि सा । तस्य लिंगस्य विप्रेन्द्रा जाता विस्मयकारिणी

ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେଇ ଛାୟା ସେହିପରି ସଦା ଦେଖାଯାଏ। ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ଏହା ସେଇ ଲିଙ୍ଗର ଏକ ବିସ୍ମୟକର ଅଦ୍ଭୁତ ଚମତ୍କାର ହୋଇଯାଇଛି।

Verse 27

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यस्य स्याद्भुवि भो द्विजाः । न स पश्यति तां छायामेषोऽन्यः प्रत्ययः परः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯାହାର ଏହି ଭୂମିରେ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ସେ ସେଇ ଛାୟାକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ; ଏହା ଅନ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରମାଣ।

Verse 28

सूत उवाच । एवं स भगवांस्तत्र सर्वदैव व्यवस्थितः । अचलेश्वररूपेण चमत्कारपुरांतिके

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ଭଗବାନ ସେଠାରେ ସଦା ସ୍ଥିତ, ଚମତ୍କାରପୁର ନିକଟେ ଅଚଲେଶ୍ୱର ରୂପେ।

Verse 29

निश्चलत्वेन देवेशोह्यष्टषष्टिषु मध्यमः । क्षेत्राणां वसते तत्र तस्य वाक्यान्महेश्वरः

‘ନିଶ୍ଚଳ’ ଭାବରୁ ଦେବେଶ୍ୱର ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି କ୍ଷେତ୍ରମଧ୍ୟରେ ‘ମଧ୍ୟ’ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ; ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ବାକ୍ୟାନୁସାରେ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।

Verse 30

तेन तत्पावनं क्षेत्रं सर्वेषामिह कीर्तितम् । कामदं मुक्तिदं चैव जायते सर्वदेहिनाम्

ଏହିହେତୁ ସେ ପାବନ କ୍ଷେତ୍ର ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କୀର୍ତ୍ତିତ; ତାହା ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କୁ କାମ୍ୟଫଳ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହେଁ ଦିଏ।

Verse 31

तथान्यदपि यद्वृत्तं वृत्तांतं तत्प्रभावजम् । तदहं संप्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तमाः

ଏହାଛଡ଼ା ଯାହା କିଛି ଘଟିଥିଲା—ତାହାର ପ୍ରଭାବଜନିତ ସେଇ ବୃତ୍ତାନ୍ତ—ଏବେ ମୁଁ କହିବି; ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ!

Verse 32

अचलेश्वरमाहात्म्यात्तस्मिन्क्षेत्रे नरा द्रुतम् । वांछितं मनसः सर्वे लभंते सकलं फलम्

ଅଚଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଶୀଘ୍ର ମନୋବାଞ୍ଛିତ ସବୁକିଛି ପାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଲଭନ୍ତି।

Verse 33

स्वर्गमेके परे मोक्षं धनधान्यसुतांस्तथा । यो यं काममभिध्याय पूजयेदचलेश्वरम् । तंतं स लभते मर्त्यः स्वल्पायासेन च द्रुतम्

କେହି ସ୍ୱର୍ଗ, କେହି ମୋକ୍ଷ, ଆଉ କେହି ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ସନ୍ତାନ ଚାହାନ୍ତି। ଯେ ଯେ କାମନାକୁ ମନେ ଧ୍ୟାନ କରି ଅଚଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ମର୍ତ୍ୟ ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ଶୀଘ୍ର ସେହି ଫଳ ଲଭେ।

Verse 34

अथ दृष्ट्वा सहस्राक्षः सर्वे पापनरा भुवि । स्वर्गं यांति तथा मोक्षं प्राप्नुवन्ति च सम्मुखम्

ତାପରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୂମିର ସମସ୍ତ ପାପୀ ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ସମ୍ମୁଖରେ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।

Verse 35

ततः क्रोधं च कामं च लोभं द्वेषं भयं रतिम् । मोहं च व्यसनं दुर्गं मत्सरं रागमेव च

ତାପରେ ସେ କ୍ରୋଧ, କାମ, ଲୋଭ, ଦ୍ୱେଷ, ଭୟ ଓ ରତି; ମୋହ, ବିନାଶକାରୀ ବ୍ୟସନ, ଦୁର୍ଗମ ବାଧା, ମତ୍ସର ଓ ରାଗ—ଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକିଲା।

Verse 36

सर्वान्मूर्तान्समाहूय ततः प्रोवाच सादरम् । स्वयमेव सहस्राक्षो रहस्ये द्विजसत्तमाः

ସେ ସମସ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ସହସ୍ରାକ୍ଷ ସ୍ୱୟଂ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ—ରହସ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦରସହ କହିଲେ।

Verse 37

नरो वा यदि वा नारी चमत्कारपुरं प्रति । यो गच्छति धरापृष्ठे युष्माभिर्वार्य एव सः

ପୁରୁଷ ହେଉ କି ନାରୀ—ପୃଥିବୀରେ ଚମତ୍କାରପୁର ଦିଗକୁ ଯେ କେହି ଯାଏ, ତାହାକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ରୋକିବା ଉଚିତ।

Verse 38

तत्रैव वसमानोऽपि यो गच्छेदचलेश्वरम् । मद्वाक्यात्स विशेषेण सर्वैर्वार्यः प्रयत्नतः

ସେଠାରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅଚଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ (ପୂଜାର୍ଥେ) ଯାଏ, ତେବେ ମୋ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବିଶେଷଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୟାସରେ ତାହାକୁ ରୋକ।

Verse 39

ते तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा शक्रस्य शासनात् । चक्रुस्ततः समुच्छिन्नं तन्माहात्म्यं गतं भुवि

ସେମାନେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ଶକ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଗଲେ; ତାପରେ ସେହି ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ଛେଦ କରି ଏପରି କଲେ ଯେ ପୃଥିବୀରେ ତାହାର ଖ୍ୟାତି ଲୁପ୍ତ ହେଲା।

Verse 40

एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् । अचलेश्वरदेवस्य तस्मिन्क्षेत्रे निवासिनः

ଏପରି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ପାପନାଶକ ଏହି ସମଗ୍ର ଆଖ୍ୟାନ କହିଲି—ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଅଚଲେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ବିଷୟରେ।