Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

स्वर्गमेके परे मोक्षं धनधान्यसुतांस्तथा । यो यं काममभिध्याय पूजयेदचलेश्वरम् । तंतं स लभते मर्त्यः स्वल्पायासेन च द्रुतम्

Transliteration

svargameke pare mokṣaṃ dhanadhānyasutāṃstathā | yo yaṃ kāmamabhidhyāya pūjayedacaleśvaram | taṃtaṃ sa labhate martyaḥ svalpāyāsena ca drutam

Translation

କେହି ସ୍ୱର୍ଗ, କେହି ମୋକ୍ଷ, ଆଉ କେହି ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ସନ୍ତାନ ଚାହାନ୍ତି। ଯେ ଯେ କାମନାକୁ ମନେ ଧ୍ୟାନ କରି ଅଚଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ମର୍ତ୍ୟ ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ଶୀଘ୍ର ସେହି ଫଳ ଲଭେ।

Word by Word

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/प्राप्तव्य), एकवचन

• एके: some
• एके: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (केचित्)

• परे: others
• परे: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (अन्ये)

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/प्राप्तव्य), एकवचन

• धनधान्यसुतान्: wealth, grain, and sons
• धनधान्यसुतान्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: धन-धान्य-सुत (प्रातिपदिक; धन + धान्य + सुत)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (धनं च धान्यं च सुताश्च)

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/उपपद (also/and so)

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• यम्: which/whom
• यम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; (यः ... यम्)

• कामम्: desire/wish
• कामम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अभिध्याय: having contemplated
• अभिध्याय: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि-√ध्यै (धातु)
• Form: क्त्वान्त/ल्यप्-अव्यय (gerund); पूर्वकाले कृत्य (having meditated/thought upon)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अचलेश्वरम्: Acaleśvara
• अचलेश्वरम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अचलेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• तम्: that
• तम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• तम्: that (very)
• तम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; पुनरुक्ति-बल (taṃ taṃ)

• सः: he
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• स्वल्पायासेन: with little effort
• स्वल्पायासेन: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: स्वल्प-आयास (प्रातिपदिक; स्वल्प + आयास)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; कर्मधारयः (स्वल्पः आयासः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुतम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Sūta (deduced from immediate narrative frame; explicit in 14.1)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Acaleśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Different devotees—one yearning for svarga, another for mokṣa, others for wealth and children—stand before Acaleśvara; the deity’s grace is shown as distinct streams of light reaching each petitioner.

Characters & Entities

• Acaleśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere worship of Acaleśvara is portrayed as powerfully fruit-giving—granting both worldly aims and the highest goal, depending on the devotee’s intention.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Acaleśvara-kṣetra associated with Lord Acaleśvara (within the Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative).

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā (worship) of Acaleśvara performed with a focused intention (saṅkalpa) toward a desired aim.