Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

किमर्थं च समाचक्ष्व सूतपुत्रात्र विस्तरात् । कौतुकं परमं जातं सर्वेषां नो द्विजन्मनाम्

Transliteration

kimarthaṃ ca samācakṣva sūtaputrātra vistarāt | kautukaṃ paramaṃ jātaṃ sarveṣāṃ no dvijanmanām

Translation

ଏହା କେଉଁ କାରଣରୁ ଘଟିଲା? ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ଏଠାରେ ବିସ୍ତାରରେ କହ; ଆମ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମନେ ପରମ କୌତୁହଳ ଜାଗିଛି।

Word by Word

• किमर्थम्: for what reason? why?
• किमर्थम्: Prashna (Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; प्रश्नवाचक (interrogative adverb) ; तत्पुरुष-समास (कस्य अर्थः/किमर्थम्)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• समाचक्ष्व: tell; explain
• समाचक्ष्व: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + चक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• सूतपुत्र: O son of Sūta
• सूतपुत्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सूतस्य पुत्रः)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• विस्तरात्: in detail; at length
• विस्तरात्: Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (in sense 'in detail')

• कौतुकम्: curiosity; wonder
• कौतुकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कौतुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• परमम्: great; supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कौतुकम्)

• जातम्: arisen; born
• जातम्: Kriya-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• नः: of us
• नः: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; सर्वनाम

• द्विजन्मनाम्: of the twice-born (Brahmins etc.)
• द्विजन्मनाम्: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समास (द्वे जन्मनी यस्य/द्विजन्मा)

Speaker

Ṛṣis (Sages)

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: The dvija sages collectively bow and request elaboration; Sūta is addressed as ‘sūta-putra’, indicating respectful familiarity. The scene is a formal satsanga with heightened anticipation.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Sūtaputra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is learned through humble inquiry—asking for the causes behind sacred narratives deepens understanding of tīrtha-glory.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse functions as a transition within the tīrthamāhātmya, inviting the detailed account that will reveal the tīrtha’s greatness.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the prescription is narrative—listen to the detailed māhātmya explanation.