Adhyaya 124

Verse 2

सूत उवाच । अथान्यदपि तत्रास्ति मुखारं तीर्थमुत्तमम् । यत्र ते मुनयः श्रेष्ठा विप्राश्चौरेण संगताः । यत्र सिद्धिं समापन्नः स चौरस्तत्प्रभावतः । वाल्मीकिरिति विख्यातो रामायणनिबंधकृत्

ସୂତ କହିଲେ—ସେଠାରେ ‘ମୁଖାର ତୀର୍ଥ’ ନାମକ ଆଉ ଗୋଟିଏ ପରମ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗୋଟିଏ ଚୋର ସହିତ ମିଳିଥିଲେ। ସେଇ ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ଚୋର ସିଦ୍ଧି ପାଇ ‘ବାଲ୍ମୀକି’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ ରାମାୟଣର ରଚୟିତା ହେଲା।

Verse 3

चमत्कारपुरे पूर्वं मांडव्यान्वय संभवः । लोहजंघो द्विजो ह्यासीत्पितृमातृपरायणः

ପୂର୍ବେ ଚମତ୍କାରପୁରରେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଲୋହଜଂଘ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ; ସେ ପିତାମାତାଙ୍କ ସେବାରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 4

तस्यैका चाभवत्पत्नी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । पतिव्रता पतिप्राणा पतिप्रियहिते रता

ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏମାତ୍ର ପତ୍ନୀ ଥିଲା, ଯିଏ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟା ଥିଲା। ସେ ପତିବ୍ରତା, ପତିହିଁ ତାହାର ପ୍ରାଣ, ଏବଂ ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତକର କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଦା ରତ ଥିଲା।

Verse 5

अथ तस्य स्थितस्यात्र ब्रह्मवृत्त्याभिवर्ततः । जगाम सुमहान्कालः पितृमातृरतस्य च

ତାପରେ ସେ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଚିତ ବୃତ୍ତି ଓ ଆଚରଣରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ; ପିତାମାତା ସେବାରେ ରତ ଥିବା ତାଙ୍କର ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବିତିଗଲା।

Verse 6

एकदा भगवाञ्छक्रो न ववर्ष धरातले । आनर्तविषये कृत्स्ने यावद्वादशवत्सराः

ଏକଥର ଭଗବାନ୍ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପୃଥିବୀରେ ବର୍ଷା କଲେ ନାହିଁ; ସମଗ୍ର ଆନର୍ତ୍ତ ଦେଶରେ ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 7

ततः स कष्टमापन्नो लोहजंघो द्विजोत्तमाः । न प्राप्नोति क्वचिद्भिक्षां न च किंचित्प्रतिग्रहम्

ତେବେ ଲୋହଜଂଘ ନାମକ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଲେ; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଭିକ୍ଷା ମିଳିଲା ନାହିଁ, କୌଣସି ଦାନ-ପ୍ରତିଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ପାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 8

ततस्तौ पितरौ द्वौ तु दृष्ट्वा क्षुत्परिपीडितौ । भार्यां च चिंतयामास दुःखेन महतान्वितः

ତାପରେ ଭୁଖରେ ପୀଡ଼ିତ ନିଜ ଦୁଇ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ମହାଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହେଲେ ଏବଂ ପତ୍ନୀ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 9

किं करोमि क्व गच्छामि कथं स्याद्दर्शनं मम । एताभ्यामपि वृद्धाभ्यां पत्न्याश्चैव विशेषतः

ସେ ଭାବିଲେ—“ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? କିପରି ମୋର ଜୀବିକା ଚାଲିବ—ବିଶେଷକରି ଏହି ଦୁଇ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ମୋ ପତ୍ନୀ ପାଇଁ?”

Verse 10

ततः स दुःखसंयुक्तः फलार्थं प्रययौ वने । न च किंचिदवाप्नोति सर्वे शुष्का महीरुहाः

ତାପରେ ଦୁଃଖରେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଫଳ ପାଇବାକୁ ସେ ବନକୁ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଗଛ ଶୁଷ୍କ ଥିବାରୁ କିଛିମଧ୍ୟ ପାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 12

अथापश्यत्स वृद्धां स्त्रीं स्तोकसस्यसमन्विताम् । गच्छमानां तथा तेन श्रमेण महतान्विताम् । ततस्तत्सस्यमादाय वस्त्राणि च स निर्दयः । जगाम स्वगृहं हृष्टः पितृभ्यां च न्यवेदयत्

ତାପରେ ସେ ଅଳ୍ପ ଧାନ୍ୟ ନେଇ, ଭାରି ଶ୍ରମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଚାଲୁଥିବା ଜଣେ ବୃଦ୍ଧା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦେଖିଲେ। ତାହାପରେ ସେ ନିର୍ଦୟ ହୋଇ ତାହାର ଧାନ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ନେଇ, ହର୍ଷିତ ହୋଇ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।

Verse 13

स एवं लब्धलक्षोऽपि दस्युकर्मणि नित्यशः । कृत्वा चौर्यं पुपोषाथ निजमेव कुटुम्बकम्

ଲାଭର ଉପାୟ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିତ୍ୟ ଦସ୍ୟୁକର୍ମରେ ଲାଗି ରହିଲା। ଚୋରି କରି ସେ କେବଳ ନିଜ କୁଟୁମ୍ବକୁ ପୋଷିଲା।

Verse 14

सुभिक्षे चापि संप्राप्ते नान्यत्कर्म करोति सः । ब्राह्मीं वृत्तिं परित्यक्त्वा चौर्यकर्म समाचरत्

ସୁଭିକ୍ଷ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମ କଲା ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣୋଚିତ ବୃତ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ଚୋରିକର୍ମକୁ ଜାରି ରଖିଲା।

Verse 15

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्राप्रसंगतः । तत्र सप्तर्षयः प्राप्ता मरीचिप्रमुखा द्विजाः

ତାପରେ କିଛି ସମୟରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେଠାକୁ ମରୀଚି-ପ୍ରମୁଖ ଦ୍ୱିଜ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 16

ततस्तान्विजने दृष्ट्वा द्रोहकोपसमन्वितः । यष्टिमुद्यम्य वेगेन तिष्ठध्वमिति चाब्रवीत्

ତାପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖି ସେ ଦ୍ରୋହ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଲାଠି ଉଠାଇ ବେଗରେ “ଠିଆ ରୁହ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲା।

Verse 17

त्रिशिखां भृकुटीं कृत्वा सत्वरं समुपाद्रवत् । भर्त्समानः स परुषैर्वाक्यैस्तांस्ताडयन्निव

ଭୃକୁଟିକୁ କଠୋର ଭାବେ କୁଞ୍ଚିତ କରି ସେ ତ୍ୱରାରେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଲା। କଠୋର ବାକ୍ୟରେ ଭର୍ତ୍ସନା କରି, ଯେନେ ମାଡ଼ୁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।

Verse 18

ततस्ते मुनयो दृष्ट्वा यमदूतोपमं च तम् । यज्ञोपवीतसंयुक्तं प्रोचुस्ते कृपयान्विताः

ତେବେ ମୁନିମାନେ ତାହାକୁ ଯମଦୂତସଦୃଶ ଦେଖି, ତଥାପି ଯଜ୍ଞୋପବୀତଧାରୀ ଜାଣି, କୃପାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 19

ऋषय ऊचुः । अहो त्वं ब्राह्मणोऽसीति तत्कस्मादतिगर्हितम् । करोषि कर्म चैतद्धि म्लेच्छकृत्यं तु बालिश

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହାୟ! ତୁମେ ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ତେବେ ଏତେ ଅତିନିନ୍ଦ୍ୟ କର୍ମ କାହିଁକି କରୁଛ? ହେ ମୂଢ, ତୁମେ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ଆଚରଣ କରୁଛ।

Verse 20

वयं च मुनयः शांतास्त्यक्ताऽशेषपरिग्रहाः । नास्माकमपि पार्श्वस्थं किंचिद्गृह्णाति यद्भवनान्

ଆମେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତସ୍ୱଭାବ ମୁନି; ସମସ୍ତ ପରିଗ୍ରହ ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ। ଆମ ପାଖରେ ଦାଉଁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ଘରୁ କିଛିମାତ୍ର ନେଇନାହିଁ।

Verse 21

लोहजंघ उवाच । एतानि शुभ्रचीराणि वल्कलान्यजिनानि च । उपानहसमेतानि शीघ्रं यच्छंतु मे द्विजाः

ଲୋହଜଂଘ କହିଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଏହି ଶୁଭ୍ର ଶୁଚି ବସ୍ତ୍ର, ବଲ୍କଳ ଓ ଅଜିନ, ପାଦୁକା ସହିତ, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଦିଅ।

Verse 22

नो चेद्धत्वाप्रहारेण यष्ट्या वज्रोपमेन च । प्रापयिष्यस्यसंदिग्धं धर्मराजनिवेशनम्

ନ ଦେଲେ, ତେବେ ବଜ୍ରସମ ପ୍ରହାର ଥିବା ଯଷ୍ଟିଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି, ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ନିବାସକୁ ପଠାଇଦେବି।

Verse 23

ऋषय ऊचुः । सर्वं दास्यामहे तुभ्यं वयं तावन्मलिम्लुच । किंवदन्तीं वदास्माकं यां पृच्छामः कुतूहलात्

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମଲିମ୍ଲୁଚ! ଆମେ ତୁମକୁ ସବୁକିଛି ଦେବୁ; କୌତୁହଳରୁ ଯେ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, ସେହି କଥା ଆମକୁ କହ।

Verse 24

किमर्थं कुरुषे चौर्यं त्वं विप्रोऽसि सुनिर्घृणः । किं जितो व्यसनै रौद्रैः किं वा व्याधद्विजो भवान्

ତୁମେ କାହିଁକି ଚୋରି କରୁଛ? ତୁମେ ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତଥାପି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦୟ। କି ଭୟଙ୍କର ବ୍ୟସନ ତୁମକୁ ଜିତିଛି? କିମ୍ବା ତୁମେ ‘ବ୍ୟାଧ-ବ୍ରାହ୍ମଣ’ ହୋଇଗଲ?

Verse 25

लोहजंघ उवाच । व्यसनार्थं न मे कृत्यमेतच्चौर्यसमुद्भवम् । कुटुम्बार्थं विजानीथ धर्ममेतन्न संशयः

ଲୋହଜଂଘ କହିଲା—ଚୋରିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି କାମ ମୁଁ ଭୋଗ-ବ୍ୟସନ ପାଇଁ କରୁନି। କୁଟୁମ୍ବ ପାଇଁ ବୋଲି ଜାଣ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ମୁଁ ଏହାକୁ ଧର୍ମ ମନେ କରେ।

Verse 26

पितरौ मम वार्द्धक्ये वर्तमानौ व्यवस्थितौ । तथा पतिव्रता पत्नी गृहधर्मविचक्षणा

ମୋ ପିତାମାତା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥିର ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପତିବ୍ରତା, ଗୃହଧର୍ମରେ ନିପୁଣ ଓ ବିବେକଶୀଳ।

Verse 27

उपार्ज्जयामि यत्किञ्चिदहमेतेन कर्मणा । तत्सर्वं तत्कृते नूनं सत्येनात्मानमालभे

ଏହି କର୍ମରେ ମୁଁ ଯାହା କିଛି ଉପାର୍ଜନ କରେ, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ତାହିଁ ପବିତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରେ; ସତ୍ୟବ୍ରତରେ ମୁଁ ନିଜକୁ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରେ।

Verse 28

तस्मान्मुंचथ प्राक्सर्वं विभवं किं वृथोक्तिभिः । कृताभिः स्फुरते हस्तो ममायं हन्तुमेव हि

ଏହେତୁ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ବୈଭବ ଓ ଲୋକିକ ଶକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କର; ବ୍ୟର୍ଥ କଥାରେ କି ଲାଭ? କୃତକର୍ମରେ ମୋ ହାତ କମ୍ପିତ—ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ।

Verse 29

ऋषय ऊचुः । यद्येवं चौर तद्गत्वा त्वं पृच्छस्व कुटुम्बकम् । ममपापांशभागी त्वं किं भविष्यसि किं न वा

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଯଦି ଏମିତି, ହେ ଚୋର, ତେବେ ଯାଇ ନିଜ କୁଟୁମ୍ବକୁ ପଚାର। ଯଦି ତୁମେ ମୋ ପାପର ଅଂଶଭାଗୀ ହେବ, ତେବେ ତୁମର କଣ ହେବ—ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିବ କି ନାହିଁ?

Verse 30

यदि ते संविभागेन पापस्यांशोऽपि गच्छति । तत्कुरुष्वाथवा पाप दुर्वहं ते भविष्यति

ଯଦି ବିଭାଗରେ ପାପର ଅଂଶମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଯାଏ, ତେବେ ମାତ୍ର ଏହା କର; ନହେଲେ, ହେ ପାପୀ, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ହେବ।

Verse 31

सकलं रौरवे रौद्रे पतितस्य सुदुर्मते । वयं त्वा ब्राह्मणं मत्वा ब्रूम एतदसंशयम्

ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ପତିତ ଲୋକ ପାଇଁ, ହେ ଦୁର୍ମତି, ଦୁଃଖ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ତଥାପି ଆମେ ତୁମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବି ଏହା ନିଃସନ୍ଦେହରେ କହୁଛୁ।

Verse 32

कृपाविष्टाः सहास्माभिः सञ्जातेऽपि सुदर्शने । मुनीनां यतचित्तानां दर्शनाद्धि शुभं भवेत्

କୃପାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ତୁମେ ଆମ ଶୁଭ ଦର୍ଶନରେ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ; କାରଣ ଯତଚିତ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନରୁ ନିଶ୍ଚୟ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ।

Verse 33

एकः पापानि कुरुते फलं भुंक्ते महाजनः । भोक्तारो विप्रमुच्यंते कर्ता दोषेण लिप्यते

ଜଣେ ପାପ କରେ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଫଳ ମହାକୁଟୁମ୍ବ ଭୋଗ କରେ। ଯେମାନେ କେବଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; କର୍ତ୍ତା ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 34

सूत उवाच । स तेषां तद्वचः श्रुत्वा चौरः किंचिद्भयान्वितः । सत्यमेतन्न संदेहो यदेतैर्व्याहृतं वचः

ସୂତ କହିଲେ—ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଚୋରଟି କିଛି ଭୟଭୀତ ହେଲା। ‘ଏହା ସତ୍ୟ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏମାନେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି ଠିକ୍ ସେଇ।’

Verse 36

एतत्कर्म न गृह्णंति यदि वा संत्यजाम्यहम् । महद्भयं समुत्पन्नं मम चेतसि सांप्रतम्

ଯଦି ସେମାନେ ଏହି କର୍ମକୁ (ତାହାର ଫଳ ସହ) ଗ୍ରହଣ ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ଏମହୁର୍ତ୍ତରେ ମୋ ଚିତ୍ତରେ ମହାଭୟ ଜନ୍ମିଛି।

Verse 37

यदि यूयं न चान्यत्र प्रयास्यथ मुनीश्वराः । पलायनपरा भूत्वा तद्गत्वा निजमंदिरम्

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ, ଯଦି ଆପଣମାନେ ଅନ୍ୟତ୍ର ଯିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ପଳାୟନରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ଏଠାରୁ ନିଜ ଘରକୁ ଯିବି।

Verse 38

पृच्छामि पोष्यवर्गं च युष्मद्वाक्यं विशेषतः । यदि तत्पातकांशं मे ग्रहीष्यति कुटुम्बकम् । तद्युष्माकं ग्रहीष्यामि यत्किंचित्पार्श्वसंस्थितम्

ମୁଁ ମୋର ପୋଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବି ଏବଂ ବିଶେଷକରି ଆପଣମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବି। ଯଦି ମୋ କୁଟୁମ୍ବ ମୋ ପାପର ଏକ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିବ, ତେବେ ଆପଣମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଯାହା କିଛି ଅଛି, ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରିବି।

Verse 39

तस्मात्पृच्छामि तद्गत्वा निजमेव कुटुम्बकम् । यदि स्यात्संविभागो मे पापांशस्य करोमि वै

ଏହେତୁ ମୁଁ ଯାଇ ନିଜ କୁଟୁମ୍ବକୁ ପଚାରିବି। ଯଦି ମୋ ପାପାଂଶର ସତ୍ୟ ସଂବିଭାଗ ଥାଏ, ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ସେ କର୍ମ କରିବି।

Verse 40

ततस्ते शपथान्कृत्वा तस्य प्रत्ययकारणात् । तस्योपरि दयां कृत्वा मुमुचुस्तं गृहं प्रति

ତାପରେ ଭରସା ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶପଥ କରାଇଲେ। ପରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦୟା କରି ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

Verse 41

सोऽपि गत्वाऽथ पप्रच्छ प्रगत्वा पितरं निजम् । शृणु तात वचोऽस्माकं ततः प्रत्युत्तरं कुरु

ସେ ମଧ୍ୟ ଯାଇ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ ପଚାରିଲା—“ତାତ, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ତାପରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ।”

Verse 42

यत्कृत्वाहमकृत्यानि चौर्यादीनि सहस्रशः । पुष्टिं करोमि ते नित्यस् तद्भागस्तेऽस्ति वा न वा

ଚୋରି ଆଦି ନିଷିଦ୍ଧ କର୍ମ ମୁଁ ହଜାରେଥର କରି ତୁମକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପୋଷଣ ଦେଉଛି। କହ, ତାହାରେ ତୁମର ଭାଗ ଅଛି କି ନାହିଁ?

Verse 43

पापस्य मम प्रब्रूहि पृच्छतोऽत्र यथातथम् । अत्र मे संशयो जातस्तस्माच्छीघ्रं प्रकीर्तय

ମୋ ପାପ ବିଷୟରେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ କହ। ଏଠାରେ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମିଛି; ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରକାଶ କର।

Verse 44

पितोवाच । बाल्ये पुत्र मया नीतस्त्वं पुष्टिं व्याकुलात्मना । शुभाऽशुभानि कृत्यानि कृत्वा स्निग्धेन चेतसा

ପିତା କହିଲେ—ପୁତ୍ର, ତୋର ବାଲ୍ୟକାଳରେ ମୁଁ ବ୍ୟାକୁଳ ହୃଦୟରେ, ସ୍ନେହଭରା ଚିତ୍ତରେ, ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମ କରି ମଧ୍ୟ ତୋତେ ପାଳିଥିଲି।

Verse 45

एतदर्थं पुनर्येन वार्धक्ये समुपस्थिते । गां पालयसि भूयोऽपि कृत्वा कर्म शुभाऽशुभम्

ଏହି କାରଣରୁ, ଏବେ ମୋ ପାଖେ ବାର୍ଧକ୍ୟ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ, ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ଗୃହକୁ ପାଳୁଛ; ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ପୁନି କରୁଛ।

Verse 46

न तस्य विद्यते भागस्तव स्वल्पोऽपि पुत्रक । शुभस्य वाऽथ पापस्य सांप्रतं च तथा मम

ପୁତ୍ର, ସେହି କର୍ମରେ ତୋର କିଛି ଭାଗ ନାହିଁ—ଶୁଭ ହେଉ କି ପାପ, ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏବେ ତୋର କର୍ମରେ ମୋର ମଧ୍ୟ କିଛି ଭାଗ ନାହିଁ।

Verse 47

आत्मनैव कृतं कर्म स्वयमेवोपभुज्यते । शुभं वा यदि वा पापं भोक्तारोन्यजनाः स्मृताः

ନିଜେ କରା କର୍ମର ଫଳ ନିଜେ ହିଁ ଭୋଗ କରେ—ଶୁଭ ହେଉ କି ପାପ; ଅନ୍ୟେ ଭୋକ୍ତା ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 48

साधुत्वेनाथ चौर्येण कृष्या वा वाणिजेन वा । त्वमुपानयसे भोज्यं न मे चिन्ता प्रजायते

ସଦାଚାରରେ ହେଉ କି ଚୋରିରେ, କୃଷିରେ ହେଉ କି ବାଣିଜ୍ୟରେ—ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଆଣୁଛ; ତେଣୁ ମୋର କୌଣସି ଚିନ୍ତା ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।

Verse 49

तस्मान्नैतद्धृदि स्थाप्यं कर्मनिंद्यं करिष्यसि । यत्तस्यांशं प्रभोक्ता त्वं वयं सर्वे प्रभुंजकाः

ଏହେତୁ ଏହି ଭାବକୁ ହୃଦୟରେ ରଖିବା ନାହିଁ; ନିନ୍ଦ୍ୟ କର୍ମ କରିବା ନାହିଁ—‘ତାହାର ଅଂଶ ତୁମେ ଭୋଗିବ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗିବୁ’ ବୋଲି ଭାବି।

Verse 50

सूत उवाच । स एतद्वचनं श्रुत्वा व्याकुलेनान्त्तरात्मना । पप्रच्छ मातरं गत्वा तमेवार्थं प्रयत्नतः

ସୂତ କହିଲେ—ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ତାହାର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା। ସେ ମାତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସେହି ଅର୍ଥକୁ ଅତି ପ୍ରୟତ୍ନରେ ପଚାରିଲା।

Verse 51

ततस्तयापि तच्चोक्तं यत्पित्रा तस्य जल्पितम् । असामान्यं शुभे पापे कृत्ये तस्य द्विजोत्तमाः

ତାପରେ ସେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ କହିଲା, ଯାହା ତାଙ୍କ ପିତା କହିଥିଲେ—“ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ତାହାର କୃତ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ହେଉ କି ପାପ, ସାଧାରଣ ନୁହେଁ।”

Verse 52

ततः पप्रच्छ तां भार्यां गत्वा दुःखसमन्वितः । साऽप्युवाच ततस्तादृक्पापं गुरुजनोद्भवम्

ତାପରେ ଦୁଃଖରେ ଭରି ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପଚାରିଲା। ସେ ମଧ୍ୟ କହିଲା—“ଏପରି ପାପ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପଚାରରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।”

Verse 53

ततः स शोकसंतप्तः पश्चात्तापेन संयुतः । गर्हयन्नेव चात्मानं ययौ ते यत्र तापसाः

ତାପରେ ସେ ଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ଓ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନିଜକୁ ନିଜେ ଗର୍ହା କରି, ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ତାପସମାନେ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା।

Verse 54

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्कृतांजलिपुटः स्थितः । गम्यतां गम्यतां विप्राः क्षम्यतां क्षम्यतां मम

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କରଯୋଡ଼ି ଦାଁଡ଼ି କହିଲା— “ଯାଆନ୍ତୁ, ଯାଆନ୍ତୁ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ; ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।”

Verse 55

यन्मया मौर्ख्यमास्थाय युष्मन्निर्भर्त्सना कृता । सुपाप्मना विमूढेन तस्मात्कार्या क्षमाद्य मे

“ମୁଁ ମୂର୍ଖତାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଆପଣମାନଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରିଥିଲି—ଭ୍ରମିତ ମହାପାପୀ ମୁଁ; ତେଣୁ ଆଜି ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।”

Verse 56

युष्मदीयं वचः कृत्स्नं मद्गुरुभ्यां प्रजल्पितम् । भार्यया च द्विजश्रेष्ठास्तेन मे दुःखमागतम्

“ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆପଣମାନଙ୍କ ସମଗ୍ର କଥା ମୋ ଗୁରୁଜନମାନେ ଓ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ପୁନରୁକ୍ତି କଲେ; ସେହି କାରଣରୁ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଆସିଲା।”

Verse 57

तस्मात्कुर्वंतु मे सर्वे प्रसादं मुनिसत्तमाः । उपदेशप्रदानेन येन पापं क्षपाम्यहम्

“ଏହେତୁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋପରେ ପ୍ରସାଦ କରନ୍ତୁ—ଉପଦେଶ ଦାନ କରି—ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମୋ ପାପକୁ କ୍ଷୟ କରିପାରିବି।”

Verse 58

मया कर्म कृतं निंद्यं सदैव द्विजसत्तमाः । स्त्रियोऽपि च द्विजेंद्राश्च तापसाश्च विशेषतः

“ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ, ମୁଁ ନିନ୍ଦ୍ୟ କର୍ମ କରିଛି—ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ତାପସମାନଙ୍କ ପ୍ରତି।”

Verse 59

ये ये दीनतरा लोका न समर्थाः प्रयोधितुम् । ते मया मुषिताः सर्वे न समर्थाः कदाचन

ଯେଯେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ ଲୋକ ପ୍ରତିରୋଧ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଶୋଧ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଲୁଟିଛି; ସେମାନେ କେବେ ମୋତେ ବିରୋଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 60

कुटुम्बार्थं विमूढेन साधुसंगविवर्जिना । यथैव पठता शास्त्रं तन्मेऽद्य पतितं हृदि

କୁଟୁମ୍ବାର୍ଥେ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ସାଧୁସଙ୍ଗ ବିନା ମୁଁ ଜୀବନ ଚାଲାଇଲି; କିନ୍ତୁ ଆଜି ଯେନେ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ୁଥିବା ପରି ତାହାର ସତ୍ୟ ମୋ ହୃଦୟରେ ପତିତ ହୋଇଛି।

Verse 61

यदि न स्याद्भवद्भिर्मे दर्शनं चाद्य सत्तमाः । तदन्यान्यपि पापानि कर्ताहं स्यां न संशयः

ହେ ସତ୍ତମମାନେ! ଆଜି ଯଦି ଆପଣମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଦର୍ଶନ ମୋତେ ନ ମିଳିଥାନ୍ତା, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ କରୁଥାଆଁତି।

Verse 62

तेषां मध्यगतश्चासीत्पुलहो नाम सन्मुनिः । हास्यशीलः स तं प्राह विप्लवार्थं द्विजोत्तमम्

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଲହ ନାମକ ଏକ ସତ୍ୟ ମୁନି ଥିଲେ। ହାସ୍ୟଶୀଳ ସେ, ଘଟଣାରେ ଏକ ମୋଡ଼ ଆଣିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସେଇ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 63

अहं ते कीर्तयिष्यामि मन्त्रमेकं सुशोभनम् । यं ध्यायञ्जप्यमानस्त्वं सिद्धिं यास्यसि शाश्वतीम्

ମୁଁ ତୁମକୁ ଗୋଟିଏ ଅତି ଶୋଭନ ମନ୍ତ୍ର କହିବି; ଯାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଜପ କରୁଥିଲେ ତୁମେ ଶାଶ୍ୱତ, ଅଚ୍ୟୁତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 64

जाटघोटेतिमन्त्रोऽयं सर्वसिद्धिप्रदायकः तमेनं जप विप्र त्वं दिवारात्रमतंद्रितः

‘ଜାଟଘୋଟେ’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟକ। ତେଣୁ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଳସ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଦିନରାତି ଏହାକୁ ଜପ କର।

Verse 65

ततो यास्यसि संसिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि

ତାପରେ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ—ଯାହା ତ୍ରିଦଶ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 66

एवमुक्त्वाथ ते विप्रास्तीर्थयात्रां ततो ययुः । सोऽपि तत्रैव चौरस्तु स्थितो जपपरायणः

ଏଭଳି କହି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଚାଲିଗଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ଚୋର ସେଠାରେଇ ରହି ଜପରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେଲା।

Verse 67

अनन्यमनसा तेन प्रारब्धः स तदा जपः । यथाऽभवत्समाधिस्थो येनावस्थां परां गतः

ସେ ଅନନ୍ୟ ମନରେ ସେତେବେଳେ ଜପ ଆରମ୍ଭ କଲା। ଏମିତି ସମାଧିସ୍ଥ ହେଲା ଯେ ସେହି ଜପ ଦ୍ୱାରା ପରମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 68

तस्यैवं स्मरमाणस्य तं मन्त्रं ब्राह्मणस्य च । निश्चलत्वं गतः कायः कार्ये च निश्चलः स्थितः

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଖାଇଥିବା ସେଇ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏଭଳି ସ୍ମରଣ କରୁଥିବାବେଳେ ତାହାର ଦେହ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଗଲା; ଏବଂ ସାଧନାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଚଳ ରହିଲା।

Verse 69

ततः कालेन महता वल्मीकेन समावृतः । समंताद्ब्राह्मणश्रेष्ठा ध्यानस्थस्य महात्मनः

ତାପରେ ବହୁ କାଳ ଗତ ହେଲାପରେ, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିବା ସେ ମହାତ୍ମା—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ—ଚାରିଦିଗରୁ ବାଲ୍ମୀକ (ପିପିଳିକା ପୁଟ) ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହେଲେ।

Verse 70

तौ मातापितरौ तस्य सा च भार्या मनस्विनी । याता मृत्युवशं सर्वे तमन्वेष्य प्रयत्नतः

ତାହାର ମାତାପିତା ଓ ମନସ୍ବିନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ—ତାଙ୍କୁ ସର୍ବପ୍ରୟାସରେ ଖୋଜି ଖୋଜି—ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁବଶ ହେଲେ।

Verse 71

न विज्ञातश्च तत्रस्थः संन्यस्तः स महाव्रतः । संसारभावनिर्मुक्तस्तस्मान्मुनिसमागमात्

ସେ ସେଠାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ। ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସେ ମହାବ୍ରତୀ ମୁନିସମାଗମରେ ସଂସାରଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 72

कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन मार्गेण ते पुनः । तीर्थयात्राप्रसंगेन मुनयः समुपस्थिताः

କିଛି କାଳ ପରେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେ ମୁନିମାନେ ସେହି ମାର୍ଗରେ ପୁନର୍ବାର ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 73

प्रोचुश्चैतद्द्विजाः स्थानं यत्र चौरेण संगमः । आसीद्वस्तेन रौद्रेण ब्राह्मणच्छद्मधारिणा

ସେହି ଦ୍ୱିଜ ମୁନିମାନେ ସେଇ ସ୍ଥାନଟି ଦେଖାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଛଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା ଉଗ୍ର ଓ କ୍ରୂର ଚୋର ସହିତ ସଙ୍ଗମ ଘଟିଥିଲା।

Verse 74

ततो वल्मीकमध्यस्थं शुश्रुवुर्निस्वनं च ते । जाटघोटेतिमंत्रस्य तस्यैव च महात्मनः

ତେବେ ସେମାନେ ବଲ୍ମୀକର ମଧ୍ୟରୁ ଉଠୁଥିବା ନାଦ ଶୁଣିଲେ; ସେ ମହାତ୍ମା ‘ଜାଟ-ଘୋଟ’ ଶବ୍ଦରେ ଆରମ୍ଭ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ।

Verse 75

अथ भूम्यां प्रहारास्ते सस्वनुः सर्वतोदिशम् । ते वल्मीकं ततो दृष्ट्वा तं चौरं तस्य मध्यगम्

ତାପରେ ଭୂମିରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରହାରର ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା। ପରେ ବଲ୍ମୀକକୁ ଦେଖି, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ସେ ଚୋରକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।

Verse 76

जपमानं तु तं मन्त्रं पुलहेन निवेदितः । हास्यरूपेण यस्तस्य सिद्धिं च द्विजसत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପୁଲହ ମୁନି ଯେ ହାସ୍ୟରୂପେ ଦେଇ ଉପଦେଶ କରିଥିଲେ, ସେଇ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସେ ଜପ କରୁଥିଲା; ତଥାପି ତାହାର ସିଦ୍ଧି ହେଲା।

Verse 77

यद्वा सत्यमिदं प्रोक्तमाचार्यैः शास्त्रदृष्टिभिः । स्तोकं सिद्धिकृते तस्य यस्मात्सिद्धिरुपस्थिता

କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ସତ୍ୟ: ତାହାର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅଳ୍ପମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା, କାରଣ ସିଦ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 78

मन्त्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भावना यस्य सिद्धिर्भवति तादृशी

ମନ୍ତ୍ରରେ, ତୀର୍ଥରେ, ଦ୍ୱିଜରେ, ଦେବତାରେ, ଦୈବଜ୍ଞରେ, ଔଷଧରେ ଓ ଗୁରୁରେ—ଯାହାର ଯେପରି ଭାବନା, ସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ସେପରି ହୁଏ।

Verse 79

अथ तं वीक्ष्य संसिद्धं कुमन्त्रेणापि तस्करम् । ते विप्रा विस्मयाविष्टाः कृपाविष्टा विशेषतः

ତାପରେ ସେ ଚୋରକୁ—ଦୋଷଯୁକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ କରୁଣାରେ ଦ୍ରବିତ ହେଲେ।

Verse 80

समाध्यर्हैस्ततो द्रव्यैस्तैलैस्तद्भेषजैरपि

ତାପରେ ସେମାନେ ସମାଧିଯୋଗ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ—ତେଲ ଓ ସେହି ଔଷଧମାନଙ୍କ ସହିତ—ତାହାର ଚିକିତ୍ସା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 81

ममर्दुस्तस्य तद्गात्रं समाधिस्थं चिरं द्विजाः । ततः स चेतनां लब्धा आलोक्य च मुहुर्मुहुः । प्रोवाच विस्मयाविष्टस्तान्मुनीन्प्रकृतानिति

ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ସମାଧିସ୍ଥ ଥିବା ତାହାର ଦେହକୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କଲେ। ତାପରେ ସେ ଚେତନା ଲାଭ କରି ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ ଦେଖିଲା ଏବଂ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ସାଧାରଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ପରି ଦିଶୁଥିବା ସେ ମୁନିମାନଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 82

लोहजंघ उवाच । किमर्थं न गता यूयं मया मुक्ता द्विजोत्तमाः । नाहं किंचिद्ग्रहीष्यामि युष्मदीयं कथंचन । कुटुंबार्थं यतस्तस्माद्व्रजध्वं स्वेच्छयाऽधुना

ଲୋହଜଂଘ କହିଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ କାହିଁକି ଯାଇନାହ? ତୁମମାନଙ୍କର କିଛି ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ। ଯେହେତୁ ଏହା ତୁମ କୁଟୁମ୍ବାର୍ଥ, ତେଣୁ ଏବେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଅ।

Verse 83

मुनय ऊचुः । चिरकालाद्वयं प्राप्ताः पुनर्भ्रांत्वाऽत्र कानने । समाधिस्थेन न ज्ञातः कालोऽतीतस्त्वया बहु

ମୁନିମାନେ କହିଲେ—ଦୀର୍ଘକାଳ ପରେ ଆମେ ପୁଣି ଏହି କାନନରେ ଭ୍ରମଣ କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ। ତୁମେ ସମାଧିସ୍ଥ ଥିବାରୁ ବହୁ ସମୟ ଅତୀତ ହୋଇଗଲା—ତୁମେ ଜାଣି ପାରିଲ ନାହିଁ।

Verse 84

तौ मातापितरौ वृद्धौ त्वया मुक्तौ क्षयं गतौ । त्वं च संसिद्धिमापन्नः परामस्मत्प्रसादतः

ସେ ଦୁଇଜଣ—ତୋର ବୃଦ୍ଧ ମାତାପିତା—ତୋ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ଅନ୍ତ୍ୟଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏବଂ ତୁମେ ଆମ ପ୍ରସାଦରେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲ।

Verse 85

वल्मीकांतः स्थितो यस्मात्संसिद्धिं परमां गतः । वल्मीकिर्नाम विख्यातस्तस्माल्लोके भविष्यसि

ତୁମେ ବଲ୍ମୀକ (ପିପିଳିକା ଢିବି)ର କାଠେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲ; ତେଣୁ ଲୋକେ ତୁମକୁ ‘ବାଲ୍ମୀକି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିବେ।

Verse 86

अत्रस्थेन यतो मुष्टास्त्वया लोकाः पुरा द्विज । मुखाराख्यं ततस्तीर्थमेतत्ख्यातिं गमिष्यति

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ତୁମେ ଏଠାରେ ରହି ପୂର୍ବେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଲୁଟିଥିଲ; ତେଣୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ‘ମୁଖାରା’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇବ।

Verse 87

येऽत्र स्नानं करिष्यंति श्रावण्यां श्रद्धया द्विजाः । क्षालयिष्यंति ते पापं चौर्य कर्मसमुद्भवम्

ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଯେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେମାନେ ଚୋରିକର୍ମରୁ ଜନିତ ପାପକୁ ଧୋଇ ନେବେ।

Verse 88

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ ते विप्रास्तमामंत्र्य मुनिं ततः । प्रणतास्तेन संजग्मुर्वांछिताशां ततः परम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି କହି ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ଆଗକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 89

तपःस्थः सोऽपि तत्रैव वाल्मीकिरिति यः स्मृतः

ସେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠିତ ରହିଲେ—ଯିଏ ‘ବାଲ୍ମୀକି’ ନାମେ ସ୍ମୃତ।

Verse 90

मुनीनां प्रवरः श्रेष्ठः संजातश्च ततः परम् । अद्यापि तिष्ठते मूर्तः स तत्रस्थो मुनीश्वरः

ତତଃ ପରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେ ମୁନୀଶ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 91

यस्तं प्रपूजयेद्भक्त्या स कविर्जायते भुवम् । अष्टम्यां च विशेषेण सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

ଯେ କେହି ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ କବି ହୁଏ। ବିଶେଷକରି ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ, ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଥିଲେ ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ।

Verse 124

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये मुखारतीर्थोत्पत्तिवर्णनंनाम चतुर्विंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ମୁଖାରତୀର୍ଥୋତ୍ପତ୍ତି-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 124ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।